ca ii et LE VUA. Mr. LA —— € bL NND MUNDI Dei En urcsupndenn 195 ape Nc * OPUSCULORUM Tomus alter. E - S ied igo EST UE TU uinum FRANCISCI Krgpnr, Nobile zretini , EXPERIMENTA circa "varias RES NATURALES, fpeciatim. illas Quzex In p115 afferuntur. LU c alis ejufdem OPUSCVUVLA; m p4gind fequenti narrantur. — cape" TR rieeueped CNPEQU E oed e e eem Ice iH AMSTELADAMI Apud HEN&R. WeTsTENIUM. Lasmnocccnen mM Ce «1o D c 1 xxxy. MEDIOAL C BRA | CONTENTA boc Volum:ne. rales, fpeciatim illas quz ex In- diisafferuntur,ad R. P. A T B A- .NASIUM KIRCHERUM,pag.1 Obíervationes de viperis , fcripta li- | teris ad Generofiffimum Domi- l mum LaunENTIUM Maca- Lor TI, Magni Ducis Hetruriz | Camerarium ; 153 Epiítola de quibufdam.Obje&tioni- | bus contra fuas de viperis Obfer- | vationes, fcripta ad Eruditiffimos - —VirosALEXANXDRUMMoO- RUM & ABBATEM Boun- DELOT, 24.9 Obfervationes circa illas guttulas & filaex vitro quz ruptainquacun- que fui parte  diffiliunt & com | minuuntur , 295 IndexRerum & Verborum, — 313 j : : i s | E Xperimenta circa varias res.nata- i Sapitt- QUApientiam fibi adimunt , qui fme ullo fudicio inven famajorum probant,C* ab aliis ecudurm more ducuntur. Sed. boc eos fallit , quod majorum siomine pofrto , non putant fieri poffe , ut aut ipft plus fapiant , guia tinores vocantur, aut il defrpuerint, quia majores notat- nantur. Lactantius lib.2. Di- vin. Iaílit. c. 7. r^i w— f I FaRAwcrsci REDr,; Nobile Aretini; EXPERIMENTA Circa varias res naturales. Ad R.P.ATrHAN.KrRCHERUÀM. 4. RezvERENDE PATER; Onorem quo me literis || tuis affecifti ,  quemad- | modum nunquam ípe- (GE ray], itaex quo impro- vifo mihi oblatus eft, animum meum ineffabili gaudio replevit. Erquanquam credam , laudes illas, uas mihi tribuis , non ex aliquo meo merito, fed ex mera comitate achumanitate tua profectas , quz fortaffisid egit , ut animos mihi ad- deret , atque id efficeret, ut -obfir- mata mente progrederer, in defcri- bendis Be lus illis, obfervatio- nibus, & experimentis, qua pra- A teritis pruen y et mes ; ul! tre teritis his annisfeci, & quotidie ani- migratia facio: nihilo ramen minus fateor illis me fuaviter utillari, & blando quodam fenfu atfici. Ac fané boni mentis expertem, aut faltem plane rudem, & infenfibilem Stoi- cum me exhiberem , f1 non gratiffi- m mihi ille laudes cífent , quz à te, id eft Viro laudato, & tot eximiis operibus celebri, mihi tribuuntur. Quapropter cüm tantüm tibi de- beam , vellem mihi effe verba, quibus poffem eum grati animi affectum exprimere, quo hoc tibi qualecunque munus offero ; przíertim quia di- fera experimenta, Romze facta,unum €——— nifi clará veritate perfufum, non qui- quai- quanto amore candor animi tui foli- Gitatem & pulchritudinem veritatis proiequatur ; audebo tibi dicere, me jam abaliquot retroannis hunclapi- dem nolle, & virtutis ejus diverfis. temporibus multa experimenta fe- cie, quorum exitum hic tibi, procul ab omni fuco, ea ratione narrare con- ties vidi. Noli mirari , me aliunde, quam à te habere notitiam illius lapi- dis: nequeenimignoras, mibiillud honoris obtigiffe, ut inillaaula vi- yam , ad quam undique concurrit, quicquid eft magnorum Virorum, qui peregrinationibus fuis mercedem virtutis querunt & afportant, &cubi huc pervenerunt , ufque adeo beni- gne excipiuntur , ut fateantur , Flo- 'rentig renatos effe antiquos illos & .àmoenos hortos Pheacios, ^€& in Serenifámo Magno Duce Coímo 'T'ertio, aliifque Sereni(fimis Princi- ie regiam & humaniflimam affa- bilitatem Alcinoi. Scito ergoanno cI» Dcrxt t. fub finem veris ; reduces ex India orien- - tali, inaulam Hetruriz ; tunc Pifis venationibus occupatam, veniífe tres Patres, venerabilisordinis S. Fran- fimo Magno DuciFerdinando II. cternz & gloriofz memoris. Inter alia non fine pompaoftentarunt non- nulloslapides , quos, perindeut tu. ihihi fcribis , affirmabant reperiri 1n. | capite quorumdam ferpentum , à | Garzia ab Horto defcriptorum , & à Lufitanis Cobrazs de Cabelo dictorum; | eofque per omnem regionem :I74o-. | ffan,.& vaítiffimas duas peninfulas | intra & extra Gangem, fed fpeciali- d. ter inregno. Ozz/[jy , ceu probate fidei experimentum, certiffimi anti- doti loco-infervire, f1 imponantur: ff. morfu viperarum , afpidum  cera- | ftum ,;& quorumcunque aliorum | animalium ,. qui morfu vel pungen- j doinficiunt: necnon fi imponantur n quibufcunque vulneribus ,à fagittis, B. V vel alio aliquo. armorum veneno in- ff. fecto- 1 Aud. t Lapides ferpentis Co am Im VAL le&orum genere recens infliCtis: Przterea dicebant, talem & tantam; thiam horum lapidum cum veneno; ut ftatim vulneri ádmoti cucürbitu- laruminftar fe eidem tenaciffime ap- plicarent ; nec anteloco moverentur, uàm omne venenum fugendo im- bibiffent, quo fato fua fpontein ter- ram caderent , reli£to animali fano &c irnmuni à mortifero , quo opprime- batur, morbo: atque hinc , ut ab imbibito veneno purgarentur , affir- mabant boni ili Patres , neceffum eífe, lavare illos in lacterecens mul- Cto,in eoque macerare tantifper, do: nec omne venenum in lacevomuif- fent, quod pro albo contraheret co- lorenrinter flavum & viridem me- dium.- Et quo promptius huic fuz minime credulis liberat; certo per- fuafi , fore ; ur. Medici manifeftó de- prehenderent;miritmé mentitum effe facult. — focult. satur. fcripfit , dari nonnulla medicamenta , qux venenum eadem ratione attrahant , qua magnes fer- ret, juítum eít (tatim conquiri dili- genter viperas. Interim Domino Vincentio Sandrini , uni é peritiffi- mis artificibus aromatarie domüs Sereniffimi Magni Ducis, diligenter infpectishis lapidibus , inciditin me- atentibus , ejufdem generis effe, &c forte, imo revera , ealdem vires. hà- buiífe. : Plures iftiufmodi lapides babeo; nigri coloris, lapidi Lydio non abfi- miles, lzves & fplendentes , ac fi fan- daracha infecti effeat. Nonnulli ab uno latere ; aliiab utroque maculam cineream habent : alii planenigri& fine aliqua. macula fünt; alii, circa medium , albicante, & in ambitu.in- entis ipuram.exacté zmulatur ; nec ex ff monu ex primis illis majores , quos ego vi- di, latitudinem nummi , à Florenti- nis grofío dicti obtinent ; paulo mi- nores magnitudinem 4z44trizi non zquant. Árvero, five magni fint; five parvi, pondere parum inter fe differunt. Etenim majores utpluri- mum denarium & grana octodecim fex grana pendent. Attamen, nuper vidi & examinaviunum , quigrana pendebat, & latitudinem Teffoma , ut vocant  nonnihilfuperabat: & ut figuram meorum , cum figura tuí lapidis conférre. poífis ,, nonnullos hic tibi tabulà primà  defignatos mitto. Communibus defideriis minimé fortuna favit. Etenim, cum per anni tempus, folito frigidius , viperz non- dun coepiffent prodire ex faxis illis , inquibus pertotam hyemem latent ; impoffibile fuit vel unaminvenire; quz negotio , de quo agebatur, infer- viret. Quare ftatutum elt; ut [equen- À 4 mene mentum fieret virtutis illorum lapi- dum: & huncin finem varii ex peri- ac Medicis Academis Pifanz con- venerunt, cupidi, id quod Patres ver- bis declarabant re iplá comprobatum videndi. | Ex venenisqua vulneribus adhi- bita necant, oleum tabaci, ceu poten- tiffimum elegerunt, & ducto in acum. filo albo duplicato;illud hoc oleo qua- tuor tranfverforum digitorum lati- tudine inunxerunt: inde acu pulli allinacei coxam tranfadigentes, f- . | foin oleo inunctum per-vulnus ad- | duxerunt, & ftatim quidam ex Reli- iofis illis cruento vulneri unum ex B dibus applicavit, qui, ut erat pra- dictum , eidem tenaciter adhzfit: eo tamen non obítante pullus ille galli- naceus poft octavam horz partem mortuus cecidit, cumaeque magna Religioforum admiratione, aceorum unquam fuit , qui rem incredibilem viderunt. At enim, cum nondum fibi fatis- factum putarent , & inopinione fua pst ; pertinacitlime perfifterent, eodem fi- lo, íed recensinuncto, propriis ma- nibus alterius pulli gallinacei vulnus infecerunt , qui zquéac prior brevif- fimotempore mortuus eft, cum nihil ei^profuiffent depredicate lapidis virtutes : id quod ufque adeo novum &infolitum illis vifum elt, ut tertia. vice rem experiri voluerint : idque experimentum occafionem prz buit y ut fequenti die plura illius generis fierent. Eterim; trajecto per coxam tertii pulli gallinacet'eódem filo , quo priores interfecti erant , adhiibitoque lapide, pullus non modo nullum fu- tura mortis fignum , fed ne morbi quidem indicium dedit: :1dcoque ex re vifum eft , eundem denuo lub ala dextrà fcalpello ferire: &affufis fan- guinolento vulneri aliquot olei gut- tulis ac ftatim applicatolapide, die gnoíci non potuit , allum ei à veneno allatum effe detrimentum, 'l'antum- modo laborare multum , & cruciartz vifus eft, ex quo tertía vice,acu & filo in exitiofiffimüm hoc óleum immiffo finiftra ejus coxa vulneráta eft: fed A s paus- $56. FERnAmNCISsCI REDI pauce aliquot horz abierant, cum- priftino vigori reftitutus eft, & fe- quentis diei matutiao tempore fal- tando & cantandoindicium dedit, ci- bi fe potius defiderio , quam mortis metu teneri. Magnam ab hoc eventu dele&as . tionem & voluptatem ceperuntlapi- . dum fautores, ufque adeo ut refumtis animis, intrepide & ftudiofiffime alia & diverfi generis animalia adferri pe- terent:; quo obtento, experimentis longe pluribus, & morte animalium . evidentiffimé conftitit, nullam huic lapidi vim & virtutem medicam con- .. tra venenofum..tabaci oleum ineffe. Ceterum , quia nonraro accidit, ut juxtaidquod verum eft, ceu tumidus . quidam íurculus propulluletidquod | dubium eft ; hinc evenit, ut nonnulli. . caufarentur, forte hacc animalia non. defectu virtutis lapidibus proprie, | fed potius eam obcaufam interüffe, | : E quod transfixis acu illorum meme . | E" bris, ideoque ancipiti vulnereaffe- | op &is, neceflum effet, non unum,quod | us ha&tenus factum erat ; fed duos 2d E des adhibere : fed exiguo negotio quot gallorum , quibus vulneratis duorum lapidum applicatione fub- ventum eft. Oblivioni dandum non eft, quod vulneratisuno eodemque momento , ia eadem corporisregio- ne, & xquali vulneris magnitudine fübventum erat lapidibus, aliquot minutis ante mortuus eft, quam altet ille; idemque lufus accidit, in aliis: culis quadrupedibus: nec forte prz- ter rationem-effet credere, obfera- to à lapidibus vulnere, & prohibi- to fanguinis fimul & aliquo veneni efle. Alia multa, &his fimilia experi- menta aliasáquam plurimis eruditis hominibus fieri vidi, quosinter no- minare poffem aliquot Patres Socie- tatis Jefu , & fpecialiter Patrem An- toniüm V eira,famofiffimum concio- rage eq Ve ats: no mnn nmt th e Adamando , celebrem Mathefeos Profeflorem , P. Erafmum Scales, &c &orem T heologiz & Philofophix ;. dem D. Matthzum Campani , nobi- lifhimis .utliffimifque fuis inventis nulli literatorum per: orbem igno- tum. Hactenus nihil aut parum attu- liffem , contra falfas dotes illorum la- pidum, folis olei Nicotianz experi- mentis fubnixus, nifi füubJungere pof- fem , illos non magis contra mortife- ros viperze morfus prodeffe : & multi dictis meis verum & vivum teftimo-. nium dare poffunt, & fpecialiter ve-. nerandz Societatis veftrze Pater Ma-. tacci, vir fapiens , & in rebus Indicis. expertus &. fagax , quo preefente ab iratis his animalculis multa animalia morfu vulnerata funt, nullo in his lapidibus invento fubfidio, quibus idem in .viperis Neapoli allatis, & qua bic in vicinis nobis clivulis ca- piuntur ,. multoties expertus lum ,. ut aum ni | Uheil AORIOU mat , VUL pert | tenui n1 IHALa AUS. Wi B a. ut certior-effem: ejus rei, cujusjam antecertiffimuseram. Inter alia me- mini, me nono Maji, preíenübus- . multis doctiffimis viris ,.quatuor co: lumbos totidem viperis mordendos: exhibuiffe , qui applicatis -quatuot- lapidibus, decimo, ex quo infect. fuerant minuto, mortui funr. Idem: fereaccidit quatuor pullis gallinaceis, quorur--tres viginti aut aliquanto amplius minutis interierunt: quar- tus, exclamando & concutiendo fefe, non mifi exactis quinque horis mor- - tuuseft. Necverótot experimentis - & meorum, aut Sereniílimi Magnt- Ducis lapidum virtuti fatis fidens, alium D. Do&oris Joannis Baptifte Cheluzzi; inclytiin urbe Florentina Medicine Doctoris-lapidem operi adhibui: fed etiam hunc , non minus quam omnes alios ; deprehendi plane expertem omnis virtutis , contra ve- : nenum viperarum, & Íícorpienum Africanorum. Multasiftiufmodi be- fliolas, 7s experimentzs mess de gente ratione in[cclorum jam antea defcri- -- ptas,.&k l'uneto advectas, recens ES. Wi MS accee y EK A A6 ca m Ar mte tg "2 wi fylveftres quatuor fcorpionibus, in parte pectoris maxime carnofa pun- gendas exhibui, applicato lapidum: remedio, fed cum opprobrio lapidum : intra unius hore fpatium columba omnes mortuz. funt: at verocapus » ex quo percuffus, &cadhibita medi-- cina eft, feptem horas fupervixit : & netano percuffus , applicato lapidum : maximo & fpeciofiflimo , horas octo- decim vivus exegit. Nihil tamen. cauíz eft, quo minus credam , ca-- nem , applicato lapidetuo, & homi- nem à vipera percuffum, applicato - lapide D. Caroli-Magnini mortem - eligi. Credo, & veriffimum effe judico, eique tantum fidei tribuo, . quantum cuicunque veritati eviden-- tiori tribuere par eft. Àt vero ab(it ut cogitem , lapidis virtuteid factum efe; led natura hic effectus fuit, robuftz , vegetz & beneconftitutz , quz fortiter repugnando vim vene- niviperini , folito debilioris, & mi- nus vividi, tandem fuperavit: vel —————————— : L lisi qu | mide uita nn medo 1 zm (0 CUI tegat I2] hi , AL T lufushic, utita dicam fortunz fuit, . cujus caufas utplurimum ne fumma quidem ingenia intelligere Iobubm utut affequi eas queamus , fi accura- tum & diligens examen accedat , quo mediante fimul illz, & latentes frau- des cum fallacibus indicationibus de- tegantur. Quare fübmifsé à te peto, liceat mihi hac occafionereferre cu» ... partem .egomet obfervavi, &'qus: fortaffis ingrate non erunt , utut mi- nus eleganter, citra ordinem , & cont- fufe , atque multiplicatis plus jufto - digreffionibus dicantur. Nenuncquidem defunt, qui veri- dicum fuifle ftatuant .Diofcoridem , libro fecundo, & Plinium Zbro oavo; nec non -vige/;z»o tertio kliftorie Naturalis, ubi herbamchelidoniam . ab hirundinibusinventam efle, eà- demque oculos pullorum .hirundi- num laceratos & corruptos rellitui fcribunt; 1d quodabipfo etiam T'er- . tulliaao zs fone libri ui deponitentia confirmatum eít, dum fcribit: Hi» runde yi exceca verit pullos novit » | : 05 ; i3 ] E 1! : - i D * Wi H | 1 IN aM iu Ww ja - Y lh! E 2k d 2 ——— —E — om crm — ——— i6 FRANCISCI Rent rumque volatilium ; chelidonix, ut invenitur; fed loli nature , femota rit, cui placuetit; oculos hirundie- num , aut alterius cujufcunque avi- gallinis , anferibus , anatibus , gallis noftratibus; & Indicis, & animad- vertendo, omnia hzc volatilia, fua horarum fpatio fanari, veracem de- prehendi Cornelium Celfum, libro fexto dicentem :: Extriz[eeus veo in- terdum , fi idus oculum ledit , ut (2n- dius cft , quat [arguime columbe yl pore, in antiquum [latum redeat , ce- lerrimeque birundinis. Unde etiam lo- emfabule facinus e[t y aut per parentes, M Wa paar eut id berba chelidonia reflituó y quod per fe [anefcit. Et forte Cornelius Celfus hoc. ex libro quarto: Aritotelis de generatio- yu , 4 fexto biftorie animalium di- dicit. Circulatores, ut virtutem antido- torum fuorum oflentent , fcorpiones in potu affümunt: hinc imperitum vulgus ignorans fcorpiones & vipe- ras, ficomedantur , noninficere vee neno, & circulatores nec mori nec tegrotare videns , hzc omnia antido- tis tribuenda effe fibi perfuadet : qui- busetiam illud deberi credunt , quod iidem circulatores nulloà moríu vi- perarum damno afficiuntur ; cum id inde veniat , quod beftiolisillis, antea quam mordendos fefe praebeant, den- tes effregerint , & os , palatum &cgu- lam optime purgaverint, nec non.va- ginam dentium laceraverint ; ex qua flavus quidam liquor prodit, in quo vis veneni viperini confiftit.. Alii ,ut idem artis fuze fpecimen exhibeant ; Mercurium fublimatum, aríenicums icone qu ye «tac cat e etes i & his fimilia corrofiva citra grande | 6 periculum deglutiunt : fed prius [ &G quam illa deglutiant, ftomachumla- ] pp: anis, aliique eduliisinordinatecone [ mí! M osiidarcinn: ; butyro praíertim y. [ ui: & vix affumptis corrofiviscelerrime | | bii, id agunt , ut omnia per. vomitum re- ^a dnt giciant.- Vds. Eit Bum Subtilior & calidior 3llorum fraus | li: in elt, qui fucco herbarim; vel figillo- E prar rum, perennis ,; ignotifque chara- P» &eribus inicriptorum vi & efficacia, fi, D. alterius cutem & carnes itainduratü- | iy ros: fcfe promittunt , ut nec frangi, WChii ncec.ab ullo ferro , vel ictu Íclopeti [iri vitari poffint: cuipromiflimi non; J|. 5j multum. abfimilis piece Arioftus. | dixi Rodomonto à caíta líabella fa&am nrá finxit. proni T Et quia hujufmodi medicine & fli, incantamenta utplurimumà vatibus] grin tractabantur , binc eft, quod illi, qui- 8 qt ui bus cafu contigerat, ut vulnerari non f Yin, iun incantati dicebantur: qua- m esabantiquis & modernisin Hetrus. Bis. ria fabularum fcriptoribus Ferraus | Par & Orlandus fuiffe feruntur, & apud f. e Grze | j 4 C-— & Ceneus. Quin etiamnum inter populos orientales vagatur hujus- modi fuperftitio, & fuit,cum per ma- nus Domini Joannis Michaelis Wans- lebii, Erfurtenfis , ab /Egypto re- deuntis , libellum haberem , Arabica lingua confcriptum ,: quo ha atque his fimiles vanitates.continebantur: pu alium etiam iftiufimodi li- rum inter-Sereniffimi Magni Due. cis, Domini mei, manufcriptos codi- Chaldzos vidi, Abyffina lingua con» fcriptum. cia,.qui hás & his fimiles vanitates promittunt , quibus plures decepti Íunt: quare fübito inducor » ut tibi aperiam, in quo fraus confiftat : at- que uti id eo: melius. demonftrare poffim,breviter tibi narrabofeítivam gione montana Florentiam habita- Doy acte s La dn resta Wt RANDE S mri Zo FnRANCISCI REpr habitat;honcitus quidam vir & horo- logiorum egregius Artifex.. Huic , £no Duce fermocinaretur , excidit, multos fefe in patria fua noffe , qui verborum, herbarum, autlapidum virtute cutem haberent , contra fclo- petorum ictus temperatam : idque Íed quafi multoties à fe manifeftiffimé cumfílantibus ,ad vanam hanc narra- tacité fimplicitatem boni hujus: viri coeperunt, qui fidem adhibebat febri- citantium fomniis & fabularum fcri- proribus. Senfit, non modo dictis Íuis negatam fidem , fed etiam tacité derideri fefe , idque maximze injurix loco habens, murmurando , & neício quid intra denies muflitando, cer- to quodam,& fibi naturali geftu per- fiftens dixit: brevi derifores deriden- dos fore. Et improbata eorum in- credulitate, non multum temporis aCcccr- acer 1Ocant pul rica tmr fle ku pen Ut tan dmn fi & Í (olx, Eum Tett DU ( bit, 1 jc Ditatt. 04 t accerfivit militem quendam, -qui fe incantatum & impenetrabilem , vel ut vulgo vocant, induratum & con- glaciatum effe Ja&tabat , & quicitra timorem íele velut fcopum expo- & ufqueadeoinftanter, importune & perfeveranter periculum fieri petiit , ut tandem exauditus fit: & ipfe quie dem nullo periculi metus fronte fecu- rá & faftuosà nudum pectus Carolo Coltz,uni ex fubfidiariis camera Se- reniftimi Magni Ducis offerens;elata voce perebat , ut clopetum illud mi- nus, quodeumiinfinem manu tene- bat, rectain pectus exploderet: & jam Cofta in.eo erat, ut morem ei gereret,.cum generofa pietas Sere- nitatisS. A. noluit , ut in pectus col- linearet, fed ut majoris rali evitan- di caufa, ictum verfus illas partes dirigeret, ubi.nates quam masime carnofz funt, quasille globulo fclo- peti de laterein latustrajecit. Érgo fuffufus, neultimo quidem vale di- cto ex coetu fe proripuit.& tótus Ían- r— eta a mr Mare dO es, rum Artifex, tunc quidem pudore fuz magis obftinaté inhzreret, quam patus rediit , quorum alter ex pede- ftri cohorte ftipatorum erat , alter in- ter cataphractos flipatores mereba- ur. Ille incantatum , hic incantato« rem fefe ferebat. Stipator miles dc- xtrum femur oftentabat , quinque li- vidis maculis infigne, quas totidem ictibus fclopetorum minorum , à ca- taphracto equite , in conveniente di- Ítantia , prefentibus aliquot teftibus fibi impactas aiebat ; quiteftes non modo íe id vidiffe affirmabant, fed 'unusexeorum numero, reliquis ge- nerofior , ut veritatem facti perífua- deret, viginti quinque aureis quafi pignore contendere voluit rem verá effe,& ftatim aderat, qui promitteret: nec defuiffet, etiamfi major füumma oblata fuiffet, ut qux dubio procul amiffa effet. Etenim 'experimento facto $ f 3, f puris f abit: | pudent (Qucefe brutos Vu cá 1.0, culti dk 209 ten), | jlzm pueri ftm pi bulum tiendo Tum Det TNT dnm Iba, nt. uen | QUO, 1 Wn j l | "Experimenta naturalia, — 43 | fa&o, mifer (tipator, natibusi&tu mi- | noris fclopeti maleaffe&tis, delufus | abiit: quibus viíis, verfutus & im- pudentiffimus incantator cauté fub- ducere fcfe voluit: at vero Przfecti | fui juflu detentus ; & acriter , non fi» ne comminatione feverioris poenae objurgatus, nifi fraudem dilucidé re- daret ipfius propria confeffione » |*conttitit , plures alios ab.eo deceptos » | effe, & omneartificium confiftere in e |:imodo pulveris pyrii fclopeto immit- j.| tendi. Nimirum intubum fclopeti m | juftz menfurz , pauca aliquot grana 4. | pulverisimmittebat; & fuper pulvee j. |. rem globulum ; & porro füperglo- x | bulumtantum ftupz , quantum ope- m |'riendo globalo fat erat. Inde fuper ftupam..debitam íclopeto pulveris » | menfuram immittebat , eique bené » | ada&te. imponebat probé conítri- jj | €tumex ftupa obturamentum ; quo 4 | fiebat, ut fclopetum, ubi ignem con- «| €eperat, magnum ftrepitum ederet ; 3] | quetgranulis pulveris propulfus, ni- ; | hil preter levem maculara incutere poflet, ep? £-— DH AC a A PICLRES Pes "-r iA No DA ata a m MAE A sed ^ x 24 FRANCISCIREDI offet. Nec tamen quifquam credat, foli Hetruriz hoc privilegii à fortuna datum effe, ut vanas atqueinutiles reddat has magicas artes: etiam in ex- teris regionibus prorfus inutiles eva- dunt, & àprudentibus merito deri- dentur. Id quod fupra de hac materia fcriptum eft, quandoque docGiílimo Olao Borrichio, celebri Academiz Hafnienfis Profeflori narraveram , cui, quod libenterin meam fenten- tiam concederet , placuit, ad confir- | mandam ilam mihi communicare | aliud experimentum , in aula Regis | Dani factum , cujus verbain íche- | dula ad me perícripta heecfunt: $e- | renif[. Danie Cv Norvegie Rex, tn.| ea ingenii | iritus magnitudine , ut | verum naturalium pene omnium oppido | indagator acerrimus, ita mon varo in corpora bumana, ut ab iclu globi plum- | bei o ferrei immunia fint, [ollicité in-. | quifiott , cogniturus vverà ne.confenti- | rent tot militarium bominum voces , à. quibus tot induratorum exempla pleuo i" ore enarrabantur 5. ceterum expertus tandem efl , quod ante diu mente effi- na yerat omnia illa fabulis, c Sica- Jis gerris efje vanora: Etlicet quan- d;que ad oH sits 7n rei confirma- 10n.m quidam provocarent , ubi ta- m:nadvem ventum eft, effugits C ex- ceptium uias quibu[dam meptis , pro- emifforum flultitiam. aperte prodide- trione negotiator Sillips CMarfilius , ut rei veritatem ad unguem [ciet , Regi fito fignificaret , [pargiqu]jut per Amroer[um Qv-nolrum: c inimicum exercituyn fepofuj[se [e mille [cutatos, im ejus.ufum [ime fraude ce[fuvos , qui. [e vere induratum adver[us Terrum felopetorum icbus oflend.ret s. din nemo fe pecustee iius cupidum indicavit, tandem unus Qr alter [be lucri , C a ni nefcio ouibus characteribus. circa cillum difpofitzs armati , in (^ experi- suenta provocarunt ,.[ucce|[u minus profperos nam ubi CMarfilius inda- vatorum auribus cultro (uo imm:nerct jam ab[cif[uro. fimilis ,, (parciturum enim [e «vite temeraria. promitten- nnum) visto petu a qe Rn etes tium ) vani offentatores ne eaquidem parte cultri attactum ferebant , pre- texentcs aureos carminibus armari ne- quiifre , fed veliquum COT DIS , TICC "U€YO 5 ubiad ceteras partes deventum , [ufi- nere i&hus , fed pudenda fuga cultro fe fübtraxerunt. Non minus improba illa fraus eft, qua hypocritx apud Turcas, Derv;f; vulgo dicti, utuntur, ubi idagunt;ut oftendant , fe facili negotio przdice- gunt hi impoftores , & crenam unius mittentes in crenam | alteris , jun- €tas'in pulvinari ita difponunt , ut parunumab altero equali fpatio di- tet: Hasillumin modum difpofitas, utraque manu fortiter circa cufpi- dem teneant necefle eft. Hinc unum- quodque par fagittarum conjuncta- rum, & fecundum longitudinem movens , alteri oppofito pari inequi- Txan (erem a B mentum ] 0, Yol, 6 fhunqua fn fne fum ded. B apttnu: ümoibus ] B ineat, Qu qr WI, n evum: 3 3 Afiam pte (NY | tat; indicio eft, exercitum illum , cue | jusnomen gerit, futurum victorem. | neisinfidente, ter legatur, longum il- Jafim , id elt, O bomo! Quotquot | -Mahumetanorum minus callidi & | magis fimplices fünt , ufque adeo | conítanter his ineptiis fidem adhi- | bent, utconfirmandis illis manus in | ignemimmittere aufint. Quare, ut maximam hic fraudem fubetle often- | derem , aliquoties rogavi , utexperi- | mentum ejusrei facerent: acne de- .| ciperer,'ipfe femper fagittas tenere volui, & hic füccefTus rei fuit, ut nunquam loco fefe moverint fagittze, non fine magno przíentium 'T urca- | rum dedecore & ludibrio,qui dictum .| omnibus requifitis circumftantiis; | legerant , & relegerant. Sedenim, quod nonnulli occidentales adeflent , .| qui inoriente verfantes , ceu oculati teftes, huic operationi refpondiffe eventum affererent, occafionem mihi . | dederunt , ut follicité & attenté con- | AM SE" fide- 28- FRaAmNcISCi REspnr filerarem , qua ratione hzc fraus at- que hic manuum lufus fieri potuiflet: nec diu me latuit artificium. Etenim; induorum illorum , quifagittas te- nent , arbitrio pofitum eft , quas qui- bus.velint imponere fagittas; iique folo & infenfibili pulfus, & manuum motu: itaque huic joco me accin- cens , fpe&antibus mulus , evidenter & facilé rem peregi. Quare unus Dervifiorum, minus quam reliqui fateretur, omnes has impofturas & fraudes in. ufu effe Máhumetaris, prudenti & politico confilio , ut mili- victoria certiores redditi, eoauden- Graco, & famofifIimo piratz acci- Pontificia, nec non regia Hifpania- przdicebat, 4b eadem circa promon- | torium Sardiaig viétus, & cum | omni- | rut I1 l (td i (kt, fi burla Uno Qetorva ps;ln ciu ttu Duel ui fur fum yp r1 Anl PUDE Qvesqu i &de hr Wvendo; emi. denne l E UT E EX. x -—B3 rL*c—c— Ceo Éx £— £ [: i— ro B pem rt omnibus fuis navalibus copiis captus eft: fi inquam effectus non relpon- det, non defunt eis pretextus , qui- busíacrilegi hujus feductoris autho- ritatem farramtectam confervent. | U no verbo, füb mirabilibus Sara- cehorum «& Idololatrarum przlti- giis femper fraudulentum aliquod artificium latet: nec vero recens, fed antiquiffimus ille mos eft, uti ex Danielis 4eczo quito. capite patet ; ubi fraus facerdotum Beli refertur , qui Regi Cyro, omnique Babylonio- rum populo perfuadebant , hoc fuum idolum-ea ingluvie effe ,. ut quotidie oves quadraginta devoraret, & am- phoras vini magnas fex abforberet: potu clam triumphum ducebant, & berifque füis , cutem bene curabant, gulofiffimi illi facerdotes. Et annoi Agidis junioris deglutitos à prafti- giatoribus Spartanorum gladios? A- pulejusetiam narrat, Athenisin por- ticu.à przíligiatore deglutitum-efle B 3 giae: mn——————— áo PS WO WES AU* gladium acutiffimum ,& multolon- int; & alium quendam circulato- tem , exigui lucelli caufa ; haftam ve- natoriam inguini impingentem, ean- demintegram cum mucrone & con- to per cervicem tranfadegiffe : & uod magis mirandum erat , haftz quafi affixus videbatur elegans qui- dampuerulus, plane lafcivus, facie venufta, & crifpo capillitio,qui ufque & moleftus mihi fimul & tibi effem; doctiffime & eruditiffime Pater, fi res, & B. Joannes Chryfoftomus, in libro contra Gentiles, & Nicephorus Gregoras, Ji?ro oclavo hiftorie Byz | m T mm . TEM AMT 2l tear ESSEN ti Aves i elg ico de tu Que | i Gara ll, Iri, lmade futt, eto | SSSSSSSEE BOUDESOLUSDIOOTTUMM ELI ER : ) S SESS hen z- i H - UE A | : S SE UEEER AN 0/7]. adl - WR " p s 1A; WWE E amy | NR md | // / cenfet. Id tantum tibi fcribam , quid ante aliquot menfes mihi ; nec non venerabili cuidam viro, Maffagami in Africa nato, & poftea civi Goano varias res peregrinas , & inter alia aliquot frufta Tavarcarz, à nobi& Cocco delle « Maldive dicte adduxe- rat.Quas de hujus 7 «varcarze viribus à Garzia ab Horto , Chriftophoro Acofta , Carolo Clufio, Martino Ignatio , &ugerio Clufio, Frarciíco Érnandez &Guilelmo Pifone [cripta eidem praerogativam tribuebat;egre- giushic, dequo dixi, vir, alieverans, queraxadmodum inter magnetem & ferrum mutua amicitia intercedit , 1ta hanc Javercaram (vel Cocco delle C Maldive) ferroinimiciffimam efle, idque procul abigere ,. & violenter é vicinia fua propellere. Et cum vide- ret, me dificulter induci poffe, ut hzc talia crederem , caperata fronte mihi refpondit, nihil impoffibile effe, & malo inveteratoque more fieri , ut B 4. minus- — ———— 3» FRaANcISCI RED: minus vera effecredantur, quz vel tate videntur, aut debiles human e[timationis virestranfcendunt;3cum fi attenté confiderentur, certiflima , 2€ fe quotiefcunque. mihi vifum ef* hujus prettofiffimi.Cocc? vel 7avar- qux inter delitias ; & nobiliffimam ndosrecenfeatur. Et cum ei refpon- diffem , me ardere defiderio. videndi UIN Tm | din pn eff ] PAN licetet , cum id lamina gladii , manu- brio füo armati, feri poffct; fubito allatus eft gladius, quem ille nudum; verfoin pavimentum mucrone attol- lens, indice medio digitó extremita- tes capuli regebat , & hacratione fu- fpenfum in aére gladiunitenens; mihi imperabat, ut magnum aliquod fru- jtüm Zavarcarz , lamin circa mie- ut manifefté viderem , ferrum ab ea recedere: & profecto recedebat, fcd motus voluntarius duorütii digito- rum , quibus capulus regebaturt , re- ceífonis illius caufaerat? quare ipfe ladium manu tenens, nunquam il- In inoteri vidi, utut lepidus hic vir noníine magno affectu 7avar- car& frultum laminz gladii admo- veret;^ Sed he quidem vokintariz fraue des; & ut vulgodici folet, lufus ma- nuui fünt. ' At veroacciditaliquan- peram  comprehenfis obftacuis ; etiam potentiffimz caufz non poffint producere folitos effeétüs, Non raro Medicis accidit,ut potio ex fortiffim? purgantibus exhibita , ventrem ne: | minimum quidem moveat, Robertus Boile , nobilis Anglus; magna inter literatos famz , doctus, fl diligens, verax, & quavis fublimi | laude dignus, folitàáfuá, & laudatif- hiftoria naturali Verulamii legiffet, aquam vitz oleo amygdalarum dul- | cium innatare ; ejus rei periculum fc- quam vitz haerere in funde , eique | oleum íÍuperítare 5. contra adhibità | aquá ardente optimá ,' verum eva- | ii, quod protulerát V erulamius, | qui aut non vidit, aut non curavit | adjicere idem vitz requiri puriffi- 8; mam; ea eodem Boile, in tractatu 4e experi- | uentus que nom [uccedunt velatos, ideoque illis commemorandis lubens fuperfedeo. | In przludiis experimentorum na- | muralium ; in Academia experimene | | tali$ [—À —— «n» tfe. | te: l || ' jl i ll J j | j tali, fub protectione Sereniffimi : Principis Cardinalis Medicei conge- ftis, Icriprum eft, infutioneaquee,pet campanam plumbeam diftillatz, tur- bari omncsalias , fluviorum; therma- rum; fontium & pureorum aquas , & folam inter aquas naturales illam, quz Pifas decucitur , non albelcere , fed nativam fuam  limpitudinem prorfus fartam tectam fervare. Vere hoc & [ine fuco fcriptum ell : nec dee eft ingens eruditorum numerus, qui, cum propriis ocu'is hoc experimene- tum viderint, vivum & verum ejus Atqui jam aliquot menfes funt, ex nium , qui centies centieíque contra- rium notaverant , obfervavi, aquam rum comitentur.Poterat etiam ifLius- - anodicafus dari, ut quo tcmpore ex- B. 6: petie- adhibitz-fint, quz durante diftilla- ter tantum aquas impuras ; non vero Dare potuerint, ad quas dealbandas quem campana plumbez evomere cum cura facturus eft; f1 pluribus & diverfis aquis-per:diverías campanas rum promovere poteít, non diverfi- florum &-herbarum quz: di(tillantur. Ium fus Fat fonti) bur Niitin te Me tunee lataqua, an vero ultima, .ubi poft continuos labores 'aliquot. dierum« campana, ut ita dicam y defatigata- & l[terilis facta eft. Accidit. etianr quandoque ,' ut extraordinariam quandam difterentiam producat ma« jor minorve quantitas aqua , .per lumbum diftillate , & in aquam du-- étüs Pifani infufe: utut enim hzc aqua Pifàna turbetur & albefcat ; mi- nus tamen quam mille aliz ; à me ha- &enus probatz naturales aqua , tur batur & albefcit, excepto flumine P.fcie, quod per vallem. Nzevo/e dictam in Hetruria decurrit, .cujus aqua eundem fere cum aqua Pifana: tumab hacabit aqua fonticuli cujus dara in prato palati Bwuenvifmi , in. montibus Lucz, non proculà cele- bri urbis illius.balneo. Porro aqua Nili tantopere celebrata, nec non pu- tei Meccenfis in Arabia, quam tan- topere venerantur Mahometani,non minusquam viliflima quxvis turbida evadit. In eodem illo libro experimentoe- * p7 ruim- — e — MÀ —á—À rie INK A stai A RN np » 5 - rum naturalium dicitur , aquasin va- fis vitreis diftillatas, fi aquisin vafe plumbeo diftillatis admiíceantur , non turbari. ' Swpiflume procedit hoc experi- mentum , fed /1 generaliter deomni- bus aquis in vafe vitreo diítillatis lo- quamur, minime. Parietariam in vafe vitreo, & balneo Marix, nec non arena & cucurbitis aureis ac argen- teis, cum capitello vitreo, &in ca- ftcllofornacis, in vafisvitreis & ter reis, vitro inductis, diflillari cura- vi; eo tamen non obílante aqua , quz prodierat , affusá exiguá aquae rofarum , vel lorum myrti, in plum- bo diftillatz quantitate, femper tur- bida & la&tis inftar alba evafit. In cucurbitam vitream quandoque li- bras quatuor parietariz recens colle- Ge mifi, eandemque cum fuo capi- telo roftrato arenze impofui , fervato femper eodem igriis gradu ; & dedu- cendo aquam , ufque dum parietaria planeficca, & quafi ambufta evade- ret :: atque ut differentiam aquarum in principio; medio, & fine operis : anle animadvertere liceret decies & qua- ter mutato recipiente , tandem ho- rum quatuordecim Ípeciminum aque periculum feci, addità rofarum aqua per campanam plumbeam deftillatà & ftatimalba evalerunt. Hoc experi- mentum menfe Aprili fa&tum, Majo & Junio menfibusiteravi. Quareut idem denuo tentarem , refiduum ho- curbità argenteá cum capitello vitreo exceptum , denuo in balneo Marice diftillari curavi, octies mutato reci- piente , nec tamen eo minus aqua jin primis fex recipientibus collecta, al- beícebat , non vero octava & ultima, utut illam non uni generi aquarum; in vafe plumbeo diftillatarum, admi- Ícerem. Meliffa eodem feré quo pa- rietaria modo albefcit, fed ita, ut quandoque variet. Danturiftiufmodi herbz, qux in vafe vitreo & arena diítillate , quam maxime variant; etenim vel nunquam albeícunt , aut fi qux albeícunt, illis tantum hoc accidit, quoe fub initia operis in reci- piente colliguntur, nonultmis, ut qua oibus d iot A3 0 us lt s tu P À(D m i 49 .FnaNCetsct Rest modo à turbatione immunes fint, fed etiam. turbatis aquis admiftze claras illas & limpidas reddant: haud ali- teracíuccus limonum , nec nón 'om« phacium, & multo magis acetum for- te & difüllatum: fpiritus: autem vi- trioli non item. Et hz pofteriores aquz tanto majorem in clarificándo vimhabent; quanto acrior ignis fuir; cujus beneficio diftillatio peracta eft. Quodad betam & falviam attinet; quilibet hujus veritatis certus effe poteft, fed nonquoad parietariam; quz emper & equaliter, ut dixi, tur- batur. Porro aquz in caítello forna« cis , ive vitreisfive terreisvafis vitro incruftatis, cum vitreo capitello di- ftillate , generaliter feré omnes tur- bidze evadunt. Dicoferé, quia non defunt, qua nunquam .turbentur. Et éx eorum nuntero quz turban- tur, nonnulle funt, quz in principio; aliz.qua in medio, & ruríüs alix quain fine operis diftillantur: item alig qua ex vafis in ima , alize quz ex iifdem in íumnmia caftellr regiohé collo- | i ^ Ui V | anm eu niti et AUC 1070 poet CORE fitert (QAI L] CLIE, [ L1] | €ollocatisproveniunt. Et fepe accie | dit; uthz aque non eandem femper legem fervent : & poteft dari ca- fus, utaqua alicujus herba diftilla- ta, frexperimentum capiatur feme *| per turbida evadat , & contra, ut i| uniusejufdemque generisherba ; de & | novo diftillaa, effe&tum hunc tur- b | bationis non producat , ut jam diffi- 5| cillimi operis fit, quicquam certi in Ll. | genere dehis aquarum diftillatarum 5, | conturbationibus ftatuere, de quibus; | ne prolixior fim, fuo fortaflis tem- ,| pore& vo vd loco agamycum i | materia fit curiofa, &: qua varios i | & quandoque inexpeCtatos cafus re- | €ipit. l| Aqua cinnàmomi in cucurbitis .| aureis ,argenteis,, aereis, ftanno ob- ductis, vel vitreis, cum fis capitel- x | lisvitreis diftillara, fi in vafis vitreis »- | affervetur, femper clara & limpida » | permanet: fed vafis cryftallinis af- ; | fervata, paucis aliquot horis craí* 4 | fefcit, & laCtisinftar alba evadit ,ac «| poft aliquot dies fenfim flavefcere « | incipit, faporemque affumit 4d dala- c I] 427. FRANCISCIREDI dalarum amararum, & nucleorum malorum Perficorum. Hoc experi- mentum,.in aqua cinnamomi cum vel fine vino diftillata, plus centies àme repetitum , femper veriffimum ap- Jarebit; fed neceffum eft , ut pericu- i facturus , vafis utatur cryftalli- nis, quz Pifishunt ; etenim fi aliis utatur, velplane non fuccedet , aut hac velillaratione variabitur. In va- fis quidem cryftallinis, quae Romae vel Venetiisfunt, aqua cinnamomi non intra paucas aliquot horas, fed pon duasdemum , veltresdies tur- atur & albefcit; fed ita, ut nun- quamin his flavelcat, aut faftidiofum ilum faporem amygdalarum amara- rum, velpucleorum malorum Perfi- corum aflumat. Ar vero, fi in váfis cryítallinis, quae Romo & V enctiis Bunt, non nifi poft duostre(ve dies turbatur; longe diutius in pulcher- rimis illis cryftallinis vafis, quee Lu- tetia& Parifiorum fiunt ,. perdurat: quin ufque adeo exigua eft, quamin his vafis a(fumit, albedo, ut fere di. cere liceat ,, eam plane non albe- Ícere, fcere. Eritforte cum hecdiverfitas ceffabit ; idque pro varietate artis 6€ materi, quà cryftallina vaía Pifis; Romz , Venetiis & Lutetiz-Parifio- rum preparabuntur. Caufàm hujus albedinis à fale provenire credo ; qui in vafis cryftallinis efflorefcens,lapfü temporis illa corrodit, diffringit & effe poteft, cum inaqua cinnamoms diftillata femper aliqua pars falis, id- dd pro modo & quantitate aqua, deprehendatur. Hzc aqus contur- batio argumento eft; flm effe communem opinionem eorum, qui vafa cryftallina nullam liquoftibus quos continent alterationem: adferre: ha&enus credunt: eoque major hu- jus opinionis falfitas deprehendetur, uod aquz nonnulle per campanam lumbeam diftillate, in vafis cry- ftallinis; quz Pifis parantur, albe- fcunt , utut tardius quàm aqua cin namomi diftillata turbentur. Pulvis componitur ex tribus par- tibusnitripurgati, duabus falistar- tari, & una florum fülphuris qui ab eite. 44^ FRANCISCI Rent effectu quem producit. pulvzs fona: Vocatur: etenim , f exigua ejufdem quantitas in cochlear, vel patellam «neam , vel cujufcunque metalli aliam mittatur, & candelz vel prunis ardentibus imponatur, fenfim colo- rem mutat, ac tandem ftrepitum edit. | qualem edere folet bombarda minor. ju: vel majer,idquepro ratieneaffumtze |] ixi: quantitatis Accidittamemquandos- ] ii que, ut illeipfe pulvis, quem experi- | mento facto optimum effe coggovi- mus , fi denuoadhibeatur, eundem effectum in perftrependo producere ] so: nolit : & vice verfajiterum adhibitus, |J vs. effectum fuum producat; id quod ] wu mihi evenit, virtutem hujuspulveris || xii: D. Magalottidemonítraturo.Etenim | prima vice pulvis effe&tum nullum edidit, fed. cerze inftar liquefactus elt: at vero iterum iterumque repe- tito examine , optimé. refpondit eventus. .. Quin fxpius mihi üfu venit, ut moríu viperatum , vel oleo Nicotia- ne:egré admodum interimere ali- quod animal. poffem. Dantur, ut dixi, variicafus, ut fi vipera parum antea comederit , vel aliquid afperi faporis & detergentis biberit, quo os, | palatum & fauces repurgata fint ; vel íi mordendoflavumillum , in vagina dentium latentem , & mortiferum humorem abfumferit , vel liquor ille quantitate minor fit,quam ut afficere fanguinem poflit ; vel ti fatis copiofvs locis minime venofis & arteriofis in- Hictus (it; maxime fianimal morfu petitum majoris ftaturz hit. Etenim vipera non zque facile hominem, ovem,capram,equum,taurum,quam columbam, gallum gallinaceum, cu- niculum , felem , aliaque minoraani- malculainterimit. Nec raroaccidit, ut cum fanguine ipfum quoque ex vulnere venenum prorumpat.: Forte etiam non omnium viperarum ea- dem in inficiendo vis , fed vel minor, vel major , & magis fervidae(t, pro loci;in quo natz funt, vel morantur, natura & conditione. Idemque oleo Nicotianz accidit: etenim non omne animal hoc oleoinfeCtum moritur ; aut Po E aut certe non «quecito, fi vulnus ali- quam ex minoribus venis velarteriis attingat. Preterea non omne oleum Nicotianz mortiferum eft: fed dan- tur ejufmodi fpecies , quz nullum feré malum adfrunt: cujus rei me certüffimum — experientia | redaidit. Maximá differentiam invenio intet || Nicotianà Brafilianam, & illam que ex infula S. Chriftophori advehitur. Varinenfis & Brafiliana effectu. pa- rum inter fe differunt. 'T'erranova- na, & quz ex infula Nivis, S. Mar- tini & Anguille adfertur, eafdem fe- ré cum S. Chriftophori facultates ob- tinet. Diveríos ab aliis Nicotiang Ípeciebus effectus noftra producit, utut omnes ejuídem fpecies in eo conveniant, quod oleum reddunt empyreumaticum , putidiffimum & foetoris non ferendi. Nonignorome forfitan nimis obfcure de tot ejus fpe- ciebusegiffe , fed cum materia fit pe- riculofa, intelligat qui poteft, ego memetintelligo. Sed audi quefo miras rerum vicif- | litudines, Hocoleumin vulneraim- | mif- | miffum , brevi momento necat, aut tat: & ego novi homines , qui folo pulvere Nicotianz incifuras & vul- rant. Et fupradictus Pater Antonius Veira, Jefuita, qui per annos triginta duos in Brafiliavixit, mihi retulit, illis inregionibus nullum aliud medi- camentum in curandis vulneribus magis in ufu effe, quam fuccum ejus recentem & folia. Aliquid amplius, Nicolaus Monardes narrat, Indos, nempe dum vulnera curant , aCan- nibalis inflicta , fagittis veneno infe- étis, non nifi hoc fucco utiut qui non folum verieno refiftit, fed etiam cele- riter cicatricem ducit, & fluxam fan- guinis prohibet. Necdefünt alii, qui fingulis diebus matutino tempore je- juni non exiguam quantitatem INi- cotianz dentibus conterunt & de- glutiunt, nullo, acne minimo qui- dem quod appareat ; przjudicio, cum quzvis olei ejufdem gutta, per os affumta, velinftomachum demiffa, radix "s T - pesonde Wobhs a i o on mt is e RR RÉ A8. FRANCISCI REDI radix & origo fit: haud aliter ac pul- visille Nicotianze;quem per momen- ta nemo fere non per natum attrahit , finos beftiolze cujufdam, & fpeciali- ter lacertze mittatur, fubito illam deli- cit. Idem ab eodem pulvere ferpen- nium mihi deillius experimenti veri- anno; obcaufam, quz melatet, ne (n pulvis eft, fed virtute Nicotianze. & naresemittere poffint : & eo ufque progreflus eft luxus ; ut ingeniofam , deducendi hunc fumum per canali- [e fit, cur frigidiori aquiloni invi- deat. Etmulti, non contenti hunc que lococlyfteris, eundemque con- tra multos contumaciores morbos, maxime verocontra colicam paílio- nem, prodeffe deprehendunt. Quzrere mihi videris, an artifz- velan venenofum aliquod ingrediens niti videtur, quz circa hanc mate- riam ab erudito quodam homine Ícripta, & optimo jure nobiliffimo C dos E docuffimoque Abbati Durdeloto , Condei & S. Legeri Domino, & prudentiá, fapienti , .&.ufu rerum numerando: Verbaautoris hzc íunt . »Y " Latine vería : Eo nón obflante , »onnulli.,ut "vene- "arn effe probent , obricient experien- tiam , cujyu[dam quinte c(femtize INico- INicotzana,quinta bec effentia debebat muy b) ou, M, ] VAM Ij | lu | Experimenta naturalia, — yx iplicata, non nifi eximia & falutifera |1medicamenta effe deprehenduntur : 'ddeoque certo affirmare nonaufim , hocoleum tali magifterio converti in maturam veneni: 1d liberé affirmare poffum, nihil ei; dum przparatur, ad- :mifceri, quoinfici venenofa qualitate poffit: & hinc eft, quod nonnulli, fubdubitantes , crediderunt, petum à W- | mercatoribusin regionibus Americz lw 'elleboro & euphorbio corrumpi : in| quare proprio motu, fimul oleum eu /!J |phorbii, & ellebori extrahi curavi, & wf" experimento 1n diverfo genere vul- itf | nerum capto, utrumqueífemper ve- ilit | neni expers effe deprehendi. Interim, ttr | fi quisjufto fcrupulofior effet,refpon- il- | dere poffet , 1d mihi accidiffe ob non i(- adhibitas ceremonias in colligendo 'elleboro neceffarias, & ab autoribus toties memoratas , quosinter Plinius pre fcripfit: Hoc ó rdigiofius colligitur : qu primum enim gladio circum[cribitur , mde | dem qua curcumci[urza 75 , ortum [pe- elio | Gat , Ov precatur , ut id liceat fbi con- wot | cedentibus Diss facere , ob[ervatque xu» |equie "volatus, Quse funt inepti, pi C a qui« vel quas eum fortaffis in finem fcri- QqvAalay ; vel ut Salmafius autu- mat, pro ob[ervatque aquilee volatus » rim Tit $ f an n 1l bici pinum m T. H f UU pem pets fent vent | ridi conveniret cum Plinio. Sed | enim , quicunque hzc talia negligit , | ipfiautores declarent , non ellebori, fed colligentis caufa haec fieri, ut ni- mirum omne periculum declinet, & vacuus fit ab omni metu finiítri au- | gurii, que omnia non nifi vanz ima- .| ginationis funt. - | Res inter fcriptores notiffima eff, quod | ifcis ille marinus Torpedo di- | étus, fi tangatur, fomnum atque ftu- | porem inducat manui & brachio tan- | gentis: cujusrei non femel experi- | mentum feci,fimulüt certuseffem de | veritate, & deeadem cum certitudi- ne fcientiz loqui poffem : & narrabo tibijypifcatoresaliquot me requirente, bujus pifcis.caufa pifcatum iviffe , 8c capto illius generis uno, eundem mi^ hi, paulopoftquam captuserat, vi- vum attuliffe. Vix illum manu con- ftri&tum tetigeram, cum formicare manus, brachium, & omnis humerus coepit, cum tremore ufque adeo mo- lefto & dolore adeó acuto in extremo cubito, ut ftatim manum abducere cogerer: idque toties mihi accidit, | juoties eundem. diutius tangere ob- . En volui. Verum quidem eft; me-.| tanto minus doloris atque tremoris. fenfiffe, quanto morti Proprier tor-. | pedoerat: quin fxpius nihil iflius- | tua effet, neque enim ultra tres ho- | Yas vixit, tasure eandemfecuré, & |] fine ulla moleftia poteram : ut jam | mirum non fit, ei. qui de veritate. | fecerunt. Non poffumeadem: certitudine af-., firmare vel negare, an verum fit, vir- | tutem torpedinis etiam operari e lon- ] ginquo. Pifcatores omnes hocajunt, | & conítanter affirmant , eundem : tremorem per funem retis, & haftam . fufcing tranfire étorpedine in ma- | num & brachium pifcatoris: quin | unusexeorum numero mihi dica | le, cumtorpedinem in vas pregran- demififfet , & jam in eo effet, utope ' cacabi..| cacabi illud aqua marina adimpleret; torpefcere fibi manus,fed leviter;fen- fiffe.. Quicquid fit negareillud non aufim ; quin potius haud zgre credi- derim :?nec tamen certo aliud dicere poffum ,.quam me , cum citra conta- Gum torpedinis manum propius ad- moverem, aut in aqua, cui innatabat, verfarem , nihil omnino mali fenfiffe. ri , vividà, integrà , nec diffipatà ob mortis viciniam virtute proprià;pro- ducat omnes illos effe&tus a pilcatoe rbus memorato s. "'orpedoilla, de qualoquor , capta fuit decimo quarto Martii, anno mil- lefimo fexcentefimo , fexagefimo fexto. Foemina erat, & libras circitet quindecini pendebat. Volui tunc obfervare internam vifcerum fabri- cam,fed ob multas occupationes cur- fim illud ,' & utdicifolet , craffa Mi- nerva feci. Scribam tamen, eonon obftante, quicquid tum temporis ea de rein adverfariis meis notavi. Oculi parvi, & in fuperiori parte pofiti funt , duobus tranfverfis digi- tis ab extremo anteriore limbocor- ! poris torpedinis. Prominentexlocu- | lis fuisvelut duo cornua, vel infor- | mes quaedam nuces. Pupilla rotunda | non eft fed iridis figaram aemulatur , | ejufque dimidia pars concava , altera j convexaelt, & ubi convexa pars iri | concavam intrat, pupillaclauditur. | Humor cryftallinus rotundus eft, te- | nerz fubftantiz , quoad exteriora, & | durz, quoad interiora. | Dentesin extremitate fatis acuti, | & circa bafin lati funt. | Hepar in, duos lobos dividitur, duarum falciam inftar, qui in bafi fübtiliffimo & arc&ti(limo Toast connectuntur. In univerfum uncias undecim pendebat. Folliculus fellis fatis magnus , ad dextrum lobum hepatis annexus erat, pondere drachmarum fex. Ulyffes Aldrovandus credit, hoc fel, catapla- Ímatis loco alicui corporis membro impofitum ; tremorem inducere, & torporem: fed experientia edoctus fum, vanum effe huncejufdem timo- rem, Vanamquoque crederem effe PO Plinii — E ce Plinii & Galeni opinionem,qui afhr- tute, ut flaccidunr & imbelle reddat illudcornu , quo (ut Boccacius nofter loquitur) homines arietant. Inter duos. lobos hepatis ftoma- chus & inteflinum jejunum intérja- cent. | Stomachus ufque adeo magnus eft; ut immifla manus hominis per 0s tore pedinis, quod fatis latum eft,conver- tere fele facile in eodem ftomacho poffit, qui carnofus & rugofus eft. ' Inter ftomachum & inteftina exi» uusquidam traje&tus eft ; quenr pi- Es vocare licet, & qui duos angu- los facit, figuram liter S: repraelen- tantes. bi Inteftinum jejunum fex tranfver- forum digitorum longitudinem vix zcquat, interius ad cochlez fórmam fabricatum ,' ad modum fabriez in- teftinorum piícis palumbi, aliorum- que pifcium ex canum & rajarum ge- nere , maximamque partem fimile duobus inteítinis czecis ftruthionis & cuniculi... 48" Fi&NcISsCIRED: In akero angulorum , ftomachum inter & inteflinum, pancreas & lien fita funt. Lien , drachmas duas pendens , fi- gura ellipticz.; at vero pancreatis higura fatis irregularis erat: etenim verfus lienem craffum & latum eft,& . poftealongo ligamento adinteftinum accedit. Cor nonabfimile eft aliorum pi- riculam habet. Poftquam illud à cor- | pore torpedinis folveram, & ab omni vafe fanguineo feparaveram, non de- fiit per feptem horarum fpatium vies. | vere & palpitare : & reliquum corpus H torpedinis, demto corde,non ceffavit . | per tres horas continuas monftrare & cauda quidem poftalia membra iis privata E : id quod mihi in memo- fiam revocat, quod in alia torpedine,, | ante multashoras mortua, & frigore. | conflricta obfervaveram , caudam . nonnihilíe moviffe. — . | Ad utrumque lobum hepatis im- | anediaté annexa, & diaphragma inter. .| In unoquoque ovàriofupra quinqua oviductibusterminantur. In horum oviductuum uno fex ova fatis magna erant, quorum unum unciam unam di lavefcentis , inftar bilis porracese. fimiliacontinebantur, qua ex ovidu- &u exemtain figuram planam circu- Incavitate oviductuum,circa ovas humor quidam flu&uabat,liquefacto cryftallo non ablimilis,liber, nec ovi- ductibus velovisannexus: ipfa etiam ova non minus foluta, & nullis liga- mentis vel vinculis aftricta erant. Branchias ab utroque latere qua- tuorcum dimidia habet: quatuor ta- men illz , quas integras voco » dupli- ces fünt,& carne quadam mulculofa, motui earundem inferviente àle in» vicem feparantur : ita ut dicere liceat; torpedinem , fi Dan mque latus relpi- | 6 Cla35 um — " € creuse ——À UT I, 65. FmaNcCrLsc!iRrpt cias, branchias habere novem: Fora- mina branchiarum extrinfecus in pelle quatuor, intus& gulz refpon- dentia quinque mihi vifa funt, fed Ità, utdubitarem, effentne etiamin pellequinque, unoàme per impru- Gentiam 1n fectione corrupto. Omne illud fpatium corporis tore pedinis, quod branchias inter & ca- | put, necnonillum locum , ubi pinnas | collocatz fünt, ad ufque extremita- tem anteriorem corporis fitum eft, fübftantia occupat fibrofa, mollis, candidiffima, cujus fibrz craffinem: pennz cygnezeraflioris equant , & nervis munitz funt vafifque fangui- neis; Capita vel extremitatesharum fibrarum pellem dorfi & pectoris at- tingunt  & fimul junctz duo corpo- ra, vel mufculos duos falcatx &eurz- formant ; qui duo mufculi fimul ex- penít, ad libras circiter trescum.di- midia afcenderunt.. Mihi tunc Qui- dem videbatur, in his duobus Fita tis corporibus, vel mufculis potius: um in ulla alia parte refidere virtus lorifica torpedinis; fed idem picad ainre Ls affirmare non aufim, & forte dece- piusfum. Nontamen credo , me de- ceptum efle, obfervando, virtutem ltle magis vividé exerere , quando torpedo capta, & manu conitricta, contorquendo fcfe per vim elabi co- natur. In Brafilia fru&tusarboris nafcitur, ab incolis ejus regionis Zratica di- étus, guftu fuaviffimus,& nutrimen^ ti laudabilis. Attamen inter fpecies hujus Ziratici una invenitur , nutri- menti peffimi & venenofa. Quare fi quis illis in regionibus indifterenter & citra delectum hoc fructu utere- tur , fieri facile poflet ut non fine ma- gno fuo malo deciperetur. Guilelmus Pifo, Jibro quarto c quinto: bifforiee naturali , hujasarboris fimul & fru- &us mentionem facit: at enim, quia figurz illius fructus, ufquequaque ton refpondent, ipfi fru&tui, quo pro Humanitate fua me donavit D. Fran- ciícus Antonius Malafpina, Suveri Marchio , inde eft, quod figuram ejufdem;in naturali fua magnitudine, nec non feminum integrorum, & we du etd aperz- d oam s — LS a ata ae Ron PN Li Nm AN "NU, ia 62  FnRANCISCIRETBT apertorum, atque ipfius etiam ani- mz Íeminum /45.vI. tibi traní- mitto. E Fructusille , quem hac figura de-- | fignatum vides, corticem habet cx- teralevem, fed confertum fpiculis; vel fpinis,raris, obtufis,non pungen- tibus, &àplanoiplius corucis non- nihil affurgentibus. Color corticis hujus exficcau fructus, in ferrugi- neum propendet , nigro miftus ; utut ubi jam maturüuit ad croceum obícu-- | riorem , intermiftis hincinde rubris maculis, accedat. Intus ufque adeo | Íeminum plenus eft, utin hocipfo , | quem tibi defcribo,centum & feptua- - | ginta numeraverim , quorum fuis fingula cellulis, ex tenuiffima mem- brana compofitis; & corticiquafi alli- gatus conftant. Semina, f1i figuram &.; | magnitudinem Ípectes, amygdalas | referunt. Folliculi ferninum , quoad fubftantiam, folliculis feminum ci- treolorum. non. abíimiles funt... Ex- trinfecuslzves;j nitidi, & coloris exl flavo rubri, fed intus.candidi , afperi, .| &rigidi ,. ob membranulasquaidam | XE d duras :| OD DO duras , quz à füperficie folliculorum . affurgentes,in ipfam medullam femi- - nis penetrant: Semen ipfum candi- dum elt, & figuram ellipticam obti- net , & amembranulis àccurateinci- fum eft. Si Pifonis defcriptio tibi non fatisfacit , legere poteris fequentem relationem , à Lufitano Patre Socie- logia Magiítro, & Preconeexcellen- tifl[imo faétam, quz ex Hifpanica lin- gua tranílata ita Latine fonat. Cum bujus pomi tres dentur. [Pecies ; que inter [e fimilitudinem fervare vi- dentur , earum. differentias univer (ala 10mine- Araticü frguficatas de[cribere conabor. Prima [becies que ab[(olutà generss fii nomen [ervat,talem figuram babet, qual bic depingitur , fed [zepe medio- erem melopeponem magnitudine equat. Color exterior viridss eff , cum aliqua fimul flave[cente colore fuffunditur. Semen generat depitdo baud di[[imil» : roh osant memet - colore tamavindismaturi, fed mon defrc- cati; pauca vero generat [emina , c per toxius pomi medullam , [cuti aqua- tici qmelopepomis difber[a.. Odore. pollet grato, acuto, cum leviffima adfPri- GHione , que etiam [aporem .acido-dul-. cem comitatur. In medio taleolum,qua- fi clavum contin:t ,quo fufiinetur , e$ cum toto principio , [eu pede u[que ad. fruciusvadicem contisuatur,1deo ean- dem crá[[itiem (i duritiem. obrinet , eundemque ac pomusn colorem, qui noe valde medullam penetrat, neque ad il- lins intima perducitur. Arbor eff pro- cer magnitudinis , [emper vvire[cens : folia Aurantizee arborzs (imilia ,. ed era[fiora, c ob[curtorzs colorzs. Trunci lignum admodum leve, C exiguee [oli- stat25, ideo nulli u[ui inferre aptum. ANa[citur bec [Dectes in untver[a Brafi- lia, ust mullius pretii babezur. | Secunda [becies dicitur Araticii Pa- nà, precedenti [Imilss , juxta flumina germinave [olet. Arbor eff parva, trunco Qv folis à piima fpecie. non parum differens: fruclus adeo vene- una qualtate malignis ,ur à can- cras. y—— ode c E m. SER - fu o - ma 4-—- —1 -— pm | emtcet. Tertia fpecies: appellatur Araticü J| Bauscomparari , quamvss nulli ullate- | "nus fimilzs appareat : ejus figura eadem | getur, cui duntaxat de[unt acute que- | dam cu[pides , quibas frucius fegmenta |'quafi drvidumur , licét omnes eodem cortice, [iu pellicula. conjumgantum. | Ejus ordimaria magnitudo talus eff (| does hic offenditur epicia , quatMross zpe major fit. Semen eff mgrum » au- pollet odore, mec ingrato ; cum jam per- | pigri maculis , [cu puncticulas » undie que perfu[us. F acillime fruttus iHe . cultro diffecatur , & partesqam dioi[ae videntur ut due capfulee, [eu va[cula eo cibo referta, qui vulgo ex carne Gal- line cum [accbaro c latfe contu[a pa- rari [olet, eoque maxime blando, fnaei € frigidiffumo, vel ficuti pingutor pars latis, que [upernatat albo faccbaro | permixta: ideo monmift cum cocbleari | €07-- commode comeditur. Cortex Imperia- | Ilis monete cra[[itiem minime excedit. | Nafcitur bec planta Pernambuci , | (fiquidem nunquam ipfe Bajos vidiffé'| euemini) fed multo smelior i2 Parà pro- | gignitur , ubi noncodem nomine nune eupatur , fed Beribà communiter dicis-| | tur. Truncus, flores & folia-d prima B v dfpecie. [atzs differunt ,. [ed beecnonita | gulcra vifui apparent. Florem defcri- | Lere [uper [àdeo , cujus ideam memorid | t0 [atisretinui. Quod fex terre ma- | tura Qo proprietate. sutationem non | Jiceperit fructus operz pretium efe | lm arbitror ut Florentiam deferatur , 99: ] vx illic tran[blentetur..- «dw Non hanc modoarberem me ibie- gon dem vifurum fpero, fed herbasetiam Bu; eXxoticas permultas. Etenim Serenif- fu; fimus Maori: Dux Cofmustertius, 857 non emulator minüs, quam filius B; magni Ferdinandi Prudentis, inter- B is; actiones , regio fuo ingenio quam | wá maxime convenientes, hanc numes Br; rat, protectione, grati&,& liberalitate .: lm antevertere vota eorum , qui fciene Wis; tias & bonas artes profitentur. Quod fu; fiinter laudes Herculis non poftrema fuit, cedros ex hortis Heíperidum Africanis tranítuliffm in Graeciam; inter gloriofas laudes Sereniffimi Do- iini mei etiam hac refulget, quod hortos Florentiz & Pifis omni plan- tarum exoticarum apparatu generose inftru&tos velit , idque non vanz:ali- cujus, autcuriofz deleótationis gra- plantarum naturas & proprietates. indagando defcribunt. Sed tempus eft, ut miffis longis his digreffionibus , ad primum & pracie puum fcripti mei filum redeam ; ideo- que obnixé te rogo, precorque , lapi- distui ferpentint Cobra de Cabel» na- turam, & vires denuo in aliis beftiis, quas viperze momorderint , expcria- ris: Etenim; fi poft multa experimen- ta accuraté facta deprehenderis, il- lum revera pollere virtute fanandi pun&us &- moríus venenoforum animalium, ingenué fatear necefle eft, me hactenusdeceptum , & lapi- dem tuum bonum & genuinum, meos vero falíos & fpurios effe. Quod Quod fi é contra inveneris, nihil in lapidetuo virtutis effe, gaudebimus utrique, inventam à: nobis verita- | tem. -& dete&tum effe mendacium, quod hoc vel illo cafü occafionem ingenuo, qui morfu à vipera vel cane rabida petitus, recufatis. omnibus alis medicamentis , omnem fuam Ípem in hujus.unius lapidis virtute collocaret , quod genus lapidum , ut dicam quod fentio ,. adulterinum & fi&itium eft ; aut fi in capite ferpentis Cobra de Cabelo vcl Pileati vulgo di- 6i nafcitur , nullam contra viperze moríum; Nicotianz oleum , & fagit- tas Bantamorum & Macaflarorum virtutem habet. Quód fi aliquam alexipharmaei.vim obtinet, nihil quod ei ultra largiamur fupereft, quam ut dicamus , prodeffeeundem contra morfus illorum ferpentum , in quorum capite nafcitur , & hoc Pater Michael Boim Tefuita , femoris fabu- lis. capite o&tavvo de ferpente Gen-to in fua Flora Sinicafcripfit, penes quem cjusrei ides fit. Ad'me quodattinet; non lm m 1e | | | | j Experimenta naturalia, — 69 non dubito , quin hi noftri lapides, ut jam antea dixi, arte factifint: & hanc meam fententiam multi confir- mant , qui diu admodum in India cis & ultra Gangem babitarunt, afhr- mantes, illos à folitariis, vel Indo- rum eremitis , idololatris , 7'oguz dictis, compactos efle, quos poftea inDiu, Goa, Salfetta, nec non per fis, Siami, & Coccincinz tractum, omnefque praecipuas maris orienta- lis infulas divendant. Sed me vel maxime in hac qa confirmat , quod tu ipfe, Do iffime Pater, non multum ab hac mea fententia abis , uti paucis. abhinc diebus liquido vi- dere mihilicuit, ex doctiffimo tuo libro , Ze triplici in natura rerum ma- gnete: ubi mentione factà ferpentum criftatorum , eorundemque lapidum, fapienter hunc in modum fcripfifti : Qui autern. buju[modi [erpentes cae piendi modum quam dexterrime cal- lent , (ant Bracbmani, & quos Jogues vocant , gentilitie (uper Fritionss eremi- cole: longa fiquidem experientia d jf ve «tl ad primum f[evpentis pileati afpe- Gum ex certzs figuzs morumt , qui lapide Turgeant, qui non nec bic fistunt, fiqui- dem comparata borum lapidum copia , contujos,atque uma eum reliquis ferpen- 125 partibus, addentesmonnibilex terra Jigillata, aut etiam yquam magni fa- ciunt y terra Melitenj. » in2aj[arn ve daclos, lapides efformant avtificials, eadem virtute , qua naturales ymbutos, quos deinde magno queflu advenis ven- dunt , [ecveti lapidas conficiendi ita te- "aces , ut nullas aut precibus , aut obfe- Wuizs propo[iti[que nummis ,id adven? extorquere po[fmmt. Alius quidam Pater Soc. Jefu in fuis relationibus de hac re ita loqui- tur, & Hifpanica verba Latine ío- aant. Ponam bic virtutem alterius lapi- dis Cobra dicti, quem India babet : bic lapis vecatur , Piedra de Cobra de Diu. Parous eff , c» maculas aliquot albas babet. Varus confectionibus: c antidotis conflat. Jogues zum prapa- rant, bomines Etbuici aufteram vitam | 4gen- uH p I i» Diu babitant. Nonnulli dicunt ios funt, x ob[curi: certe lapides [unt , ab dem virtute pollent. Virides hactenus. nullos vidi, nec ciales virtutem obtinent, non fine ra- tione de eorundem viribus vehemen- ter dubitaverim: quinineo fum, ut fiin & illos pror- fusomni virtute carere , '& hos Jo- Taneis & cantilenarum propolis fari- nx elle: etenim per emporia India- criftatos, eofque collo & brachiis cir- cumligantes , fed ita, affirmante Gar- ziaabtHorto, utdentesillis omnes antea effregerint, nec non omni ve- neno fpoliaverint. Et fieri poteft, pentibus, earatione przeparatis, fefe mordendos exhibeant, &t medicato Vif M sab £t qp ptt ation meri Mic 71 FnaNcISCI RzDt virtute jactent. Serpemtes cobras de cabelo , cribit Garzias , capite de li- gno ferpentino , circumferre [olent circumforanczi quida ( Jogues appel- Jant) ['ipem emendticantes, e cineribus feje afpergentes , ut bacvatione "vene- vandos [eje [anclimnnie titulo vulgo praebeant. Circumeunt iffi omn:s ve- grones , * nonnulli cx is circulatoruma enunere f anguntur , geftantque bos [.r- pentes , quos demulcere folent y. e collo aptare, ( prius tamen exemptas denii- bus) "vulgo per[uadentes eos. [e 1mcan- ta[Je, ne nocere po[J;nt. Attamen ,inquietaliquis, necefle e[but hilapidesaliquam fympathiara vel antipathiam cum veneno ha- beant, cum liquidó appareat ; quam tenaciter fefe ad venenofa vulnera applicent. Et vero negari non poteft , vulneribus illis eos adherere 5 fed hoc addatur necefle eft, illos quibus- cunque vulneribus non venenofis, atque adeo cuicunque parti corpos ris adhzrere , quz quidem mollis fit , & fanguine , vel quo alio liquore ma- deat: eadem ratione ; qua exigui illi panes | Pans terra. figillatz , & omnes aliz - bolorum fpecies. In fumma, lemper | magis magilque ftupeo ad tanta men- | dacia, quanta indies de illis medica- | mentis icribuntur & narrantur ; que B exultramarinis, & longius remotis ; | aut minus cognitis regionibusad nos deferuntur, nulla veri falfive cura; | tantum,ut quz narrantur:nova,inaus dita, & quali miraculofa videantur 5 unoquoque id agente ; ut hac via ma- gis confpicuum fefe, magique reve- rendum, & fimplici vulgo doctiorem oftentet, qui quidem has nugas ca- dem fide apprehendit, quá rudes Ca- fliliani crediderunt, veros effe effe- &us pennz & carbonum ; àriequifli- mo impofltore fibi exhibitorum,cujus mentionem Boccacius facit. Sapientes funt fine dubio qui om- nibus illis, quae de iftiufmodi regio- nibus referuntur , quse adiri commo- dé nequeunt; adinvelligandam ve- ritatem relationis , illico non credunt. Rem experientià probatam loquor & rveam ; multa celebria medicamen- ta, inde ab Africa & Indiistam AM tall- talibus, quam occidentalibus,magna exipectatione in Europam delata; mihi ad examen ea revocanti falía de- prehenfa fuiffe. Culpabuntur multi zelatores , & nimis forte creduli, id quod dico,& murmurantes exclama- bunt, me nimisftupida & parum po- litica finceritate id agere, ut fidem minuam veldemam illis pharmacis, quam inveterato multorum confen- Iu obtinuerunt maximam. Ego vero per viam experientiz liberam , & ab affectu immunem incedens , refpon- debo illis, juxta nobiliffimum illum Satyricum Florentinum morofita- tem eorum non pofle intellectui meo compedesinjJicere. Nec ignoro, aut quotidie minus experior, experimenta difficillima, & maxime fallacia effe illaque circa res medicas fiunt: & quanquam magna & generalisincertitudo utplurimum comitetur omnia medicamenta, nec raróaccidat, utunum idemque ma- ex diverfis caufis, & multz circum- ftantiz temporis, velloci, aut prepa- t) yn rationis , aliarumque rerum dari pot- dire, mutare, vel minuere virtutem medicamentorum queant ; eo tamen nonobítante, ubi hzc vel illa medi- camenta polt fepe fzpiulque repeti- ta experimenta , & iterató adhibitam diligentiam effe&tum evidentem nul- utíufpecta nobis fit eorundem vir» tus. Ex horum numero eftteftaceum illud animal, teftudininon multum abfimile, in Brafilia & nova Hifpania Tatou , & Hifpanis z4rmadilbo di- &tum, & ab Oviedo, Petro Martyre, Gefnero; Johanne Lerio, Cluíio Nierembergio, Wormio & Septala in nobili iüo mufeo defcriptum. Nonnulli dicunt, drachmam unam corticis vel teftze hujus animalis po tenter provocare füdorem, morbo Gallico laborantibus, & officulum caudz ejufdem , in tenuiffimum pul- verem redactum , & magnitudine capitis acicule in aures immiffum, rodeffe contra furditatem , eamque | Dz : fabu- "RANCISCI  ARMADII,HO,. Mrd f à SS (i PCS aed. "m Y m— UE — EE —— M ZA 7 z AP fabula ; quod forté animadvertens Wilhelmus Pifo, verbum non addi- ditdéhujus animalis virtute, fed ad ea provocat, quz Monardus & Xi- menesfcripferant , modefte fatendo , fe nunquamejus rei periculum fe cifle. Alü narrant, pifcem raaris Brafi- lian: , ab Hifpanis , quod facie mulie- rem refert, Pece Muger vocatum, ha- bere offa, ea virtute gravida, ut dorfo ita geílata, ut vivam carnem tan- gant , immediate omnem exitiofum uxum fanguinis cohibeant , ex qua- cunque vena velarteria reftagnet. Prater. hanc illorum narrationem ali, &interillos Pater Philippus de "Trinitate, Carmelitanus difcalce:t 1s, libro. féptimo itinerari fui ortentalas , prolixe hac de re verbis fübfequenti- bus loquitur, prout ex Italica lingua in Latinam tranílatafonant: Sunt ibidem etiam quedam Sirenes, prefertim prope in[ulam S. Laurentii, in parte orientali Af 1c » à Lufitanss Pefci Donne vocate, propterea , quod D 3 a 2,05 dà z,0na deor[um in pifces abeunt. Offa ' earumdem ad multa profunt. Pvaeter modum jrigida € ficca funt ,1ta , ut [f us dum jevguinem mittit , unum «x 2 offubus capiat, mon [anguis modo, ob frigo quo brachium afficitur, fubfiflit, fed. 1n tpfa etiam voena concre[cit. Pro- regi Indiarum ,cum aliquando chirur- gts arteriam [ecuillet , mec ullum fa» Vutzs vcmedium fupereffet , datus esl in manum dens bujus pifcis , x fanguzs arterie fFatim [ubffirit , ip[eque liberas tus eff à periculo. Hec ofía multum projunt caffitati, i» ad reprimendos spotus carnales: quin bomines reddunt àmpotentes , o» multas alizs invebus in- feroiunt ad [alutem corpora. Varig coronz.,ex his offibus fa&tz, diverfis temporibus Sereniffimo Ma- gno Duci,Domino meo donatz funt, quz à mein ufum deductz, ne mini- mum quidem fignum mihi dede- runt, memorate hujus virtutis, in fi- ftendo fanguine, & cohibendis libi- dinofis affe&tibus. Idemque expe- rientia edoctus affirmo de dentibus & & offibus Hippopotami , vel equi marini: attamen Pater Michael Boim videtur perfuadere contrarium , dum ita Ícripum reliquit, ut verba ejus Latine tranílata fonant : Novi Goe in regio INofocomio efe unum ex maximas d.ntibus equi mari- gi , cujus admiranda faculta: ss [i ex- perimentum fumere volunt , dentem ene [itle adbibere folent , Qv ecce, mirum di&a ! ftatim [anguinzs profi- lientzs impetus, fiflivur.. INota eff hifto- via cadaoeris cuju [dam C Malabarici Principis à Lufitanis occifi , quod cum , jtxta narum occupatam pluribus glan- dibus transfoffum , [ime ullo tamcn ex biantibus "uulneribus [anguimis effufi veflizio reperi fent, in aeflibus jam  [pa- liati collo officulum appen[um cum de- -traxiffen: 5 quod Hippopotamt erat , fanguinem «veluti aggere. perrupto é mortui corpore copio[tj]ven? ad [Huporem omnium profluxi[fe: Cujus quidem . fubjungit , 2/2: cau[am e[Je mon pu' Cs .quam frigidi[fmam qualitatem , quá fangum protinus coupelatur y, e à fluxu probibetur. D 4. An An veró homo, vel quodcunque aliud animal, congelato fanguinein ventriculis cordis, & intricatis re- ceílibus & mzandris canalium fan- guineorum vivere poffit, id veró illis confiderandum relinquo, qui ratione . pollent. Porró , quod attinet apertu- ram venz , & cohibitionem fangui- nis, dente veloffibus Hippopotami ita factam, ne quicquam exeat, id quidem Indis credulis perfuaderi facilé poffit, non veró Europzeis: nifi fit fimplex quzdam muliercula, qux decipi poffet, aperiendo venam, & oftea duorum aut trium digitorum liieddinc fub apertura ftrictéligan- illu- ! , iluftratze referas, te tres iftiufmodi dentes poffidere , nihiltamen de pro- prietate eorundem affirmaft: , fapien- ter refervata tibi facultate idipfum agendi , ubi qualitatis experimentum coepifles. [Nos (inquis) demtes bujze animalis ternos in nofiro Muze ex- bibemus , quorum quidem qualitatis experimentum nondum [umpfimus : quod ubi fecerimus , tunc una quoque rationem tam 1irifice qualitatis 1n- veltigabimus. In [nfüla Cuba , Mexico & Brafi- lia, variifque Americe Septentrionae libus Meridionalibufque locis, foe dum atqueimportunum aliquod ge- nus lacertarum aquaticarum invenie tur, Igea7e vulgo dictum, qux la- certz, referente Guilelmo Pifone; lapidem minus durum ftomacho ge runt , ovi gallinacei magnitudine. Alii tamen atfirmant , eundemin ce- rebro generari: & inter illos Fran- ciíÍcus- Ximenes teftatur, drachmz "unius pondere in conveniente liquo» reaffumtum, mirabiliter fanaredo- lores nephriticcs ; cüm virtutem ha- D$ & aperiendo vias urinarias. Pifo fa- tetur , fe ejus rei periculum non fecif- e, IN lerembergius, Oviedus, Go- mara , Wormius, & Joannes de Laet nudam ejus mentionem faciunt. Ego in multis occafionibus vires ejufdem expertus fum , & nullas, acnephan- talia quidem concipiendas inveni. Et D. Marchioni Hieronymo Biffi de- beo, quod ab hoc errore liberatus um, qui, utcuriofitatem meam in capiendis experimentis foveret, dono dedit mihi unum ex his lapidibus. Sed fi inutilem hunc expertus fum; inuti- lifimum inveni alium quendam fa- mofum lapidem , in capite, vel ven- tre ferpentis cujufdam Africani, in Mombaza, Zanguebaris regione jrocustum : & tamen hunceundem apidem maximum , probatiffimum- que remedium efle ferunt, acceleran- ogravidarum partui , idque fine do- lore, etiamfi fcetus mortuus fit, fi coxa parturientis alligetur; hac ta- men cautione fervata , ut ftatim poft páartumremoveatur. Etenim, fidiu- tius Mn idR C ML Cow» . eque * * -——ÀÁ— E c RE Lu WR ten ape deat Mam e magit à | OT E fe rperntis Lapis tius ibi alligatus maneat, obingentes fuas vires omnia puerperz inteltina ad fe traheret. Mirabiliter quoque contra febres prodeífe creditur , fi tempore paroxyfmi in potu detur: -quin-& fanare dolores colicosfertur , & pellere animo omnem melancho- liam , quamvis graviflimam & hypo- chondriacam. Sereniffimo Magno Duci Ferdinando Secundo , Domino meo, dono datus eft hujufmodi lapis: figure erat fphzricz, ponderis uncia- rum quinque, quem experimento femper comperi inutilem effe. Lapis eft, fi exteriora fpectes, nodofus, & ex infinitis foliis compofitus , quo- rum unum alteri fuperinductum eft; perinde ut in calculo veficx homi- num ,nec non illis lapidibus, quos in Indiis orientalibus in ftomacho cer- copithecorum , ovium, cervorum, "damarum , aliorumque ruminan- tium , domefticorum pariter & fyl- veftriumanimalium , nec nonapud Indos occidentales in ftomacho 1lo- rum animantium quz J7cuza$ , T4r« 45, Guauacos & Pacos vocant, repe- | rire iode Sese onc wm pii npn 5T " $4. FRaNCISCI Reni rite eft, quos omnes nominelapidis Bezoarindigitamus. Quiillum dono dabat , longe maximi illum faciebat, & fequens monitum prout ex lingua in Laünam tranflatum eít addidit Hifpanica. Ut biclapzs [uum obtineat pretium bic virtutem ejus , nec non utendi mo- dum dicam. Primo loco bic lapzs iin- gua Lufitana vocatur Pedra de Co- bra de Mombaza. Nafcitur ia capite, vel, ut alit dicunt 1m-ventrecolubro- rum; quos Mombaz;a babet. In Indiss bi lapides admodum. vari , ideoque magni pretii [unt, ef bic noffer minimum centum Pardais vcgiret, qui paulo minus quam ccntum Patacas ef- ficiunt , cum finguli Pardai , alio mo- ;7ue Xerapin. di , feptem argynteos Regales cum dimidio efficiant. Ad[unt etiam ahi bujus generis. lapides, [ed manores , mec eju[desm pretii , utut ezs- dim viriutes obtineant. In Euopa, quod [ciam , mon vift duo [unt , ex qiuo- 72 num«ro bic eff. | Prime bic lapis faculatem. babet jpre- 4 promovendi partum mulierum idque fine difficultate , o citra dolorem , c fetum expellit , utut in "venire mor- tuum. 1n bunc finem alligandus eff ad artem interiorem coxe yvel crurzs.pal- mi latitudine ab utriu(que principio,ita tamen , ut prodeuntefetu ftatim remo- veatur : idenimnift fiat , mater vite periculum incurret ,omnia enim vi[cem ra [equentur. Preterea bic lapzs prodeft contra do- lores colicos , & smirabiliter dolores zllos aufert ;. C fi illi 2 cau[a calida fint, cum aqua a[tumendus eil. ; fi à frigida, vino; fi verà cau[a dolorss ignota fit , aqua adbibenda eff , cum fua natura calidus fit , & femper bonum effectum producet, utut a ffigidaprocedat. Mo- . dus a fumendi bic ef , ut exigua lapidzs particula comminuatur , id quod f acilé fit [uper lapidem , aqua veloino made- factum, x poffea ut alia omnia atti dota a (fumitur. In[ervit etiam contva omnes dolores ventras à mala dige(Hone , vel flatibus procedentes , Ó in boc fimilss eff lapidi byffricis, eodemque modo a[fumitur. | | D 7 Pre- Preterea in[ervit contra omnes fe- bres, bauffus , ut dicumeft , cum aqua febre declinan:e, & fudorem prolicir. Conducit etiam ad pellendam omnem omelancboliam , cordzs triflitiam, in aqua vino mixta affumtus. Fabulofzillz inventiones, quz de modernis medicamentis narrantur ; maximam partem originem fuam ha- bent, àquadam fabula, ab antiquo- rum credulorum aliquo fcripta & credita, Etquis non videt, ea, qua hic nofter de lapide Mombazze, & utilitate illanarrat ; quam parturien- tibus adferre folet , eainquam omnia, ab illis defumta. effe, qui de lapidis . aquilini virtutibus fomniando fcri- píerunt. 24e2;:e2 , inquit Wormius; nam etiam iple hzctalia credit, par- purientibus. dicatum teffatur Plinius €" Galenus , zo2 refragante experiens Ha , [miffro namque brachio allizatus fetum in is vetinet , que ad abortum funt proclives, ob uteri lnbricitatem. Tempore partus fiailro femori al'iga- Eus dolores minuit, ac partum accele- rats cujus expericutiam [cepiusin bac ECL. | &SMP «- lr HS xe is adios urbe - | ewrbe feci, adbibita tertia fpecie. Eff | enim Geodes parvulus ovi columbini | magnitudine , cujus effe&dum in cafibus de[erat zs multe bonefize matronee [2- wn] pues viderunt. Sed ubi partus exciderit | flatim amovendus : Ob[eroavit nam- zi | -que Valeriola tam vehementer trabere, ur, [- Mf una uterusexcedat nà mature venso- dh. | 'veatur , quod , eo referente, accidit Va- qu. | lentize conjugi Pon[om Jouberti , quee i& | oblivioni tradens lapidem f-imoii alli qu. gatum,elap[a matrice extincta eff. ,&| ^. Caimani. Indorum crocodili , à iw |^ Nicolao Monardes , Guilelmo Pifo- »,| ne» & Jacobo Bontio ; muitifque 11 nis .| alis deícripti funt. In hujus beftize n t. |. ftomacho, magna calculorum fluvia- js, | lium, ab eadem deglutitorum copia w.| reperitur: Qui, ut Monardus refert , zz zsa- a | gnaapud Hifpanos effimatioue [unt yim um | ufusillorum , qui febri quartana lato- wu» | fant. Etenim , duobus iffiu[modi cal- cuz , regioni temporum applicatzs , rica ceffat , aut calor eju[dema vve- bementer minuitur : Ó bujus rei, füb- |y | Jungit Monatdes ,sagnam experien- ins. 9598  FnaNcrscrRre»pr | tiam babent : nam in navigio illo, qwe eff monacbus, qui boc adbibito remedio, 8 po[! tertium vel quartum paroxy mura | experimentum cepi , in puella quarta- | naria,e& alligatus ad tempora calculis, | mniny calorzs [on[us videbatur : fed | euturum fit, nefcio. Si Monardeshanc | de puella hiftoriam continuare; vel veritatem Ícribere voluiffet, putave- rim, eundem etiam potuille referre vanitatem illius medicamenti, àme fxpius nullo cum fru&u adhibiti , idquenon in quartanis modo febri- bus, fecdinrenumetiam calculo,utut Francifcus Ximenes referat, illud fingulare in hoc affectu remedium effe: maxime, fi fluvialesilli calculi eximantur ex Ítomacho illorum cro- : | codilorum, quos facaré vocant. Po- tuit fieri, ut ego deceptus fim ,. & ut loco calculorum crocodili mihi dono dati fint lapilli fluviorum Arni & Minionis: quicquid tamen fit , non ! muto muto fententiam , nec credo hos cal- H culosex eo acquifiviffe virtutem il- | lam , quod à ferpentibus degluliti ! funt. Autor hiftoriz naturalis & mo- ralis Antinfularum;,agendo de croco- ftomacho, fed aliquam lapillorum in capite mentionem facit , eofque mul- ! :tum prodeffe calculofis narrat. Sub- | jungit poftea , dentes majores croco- dili atta&tu fanare dolorem dentium; eofque integros à corruptione ferva- re. Nolimei fidem adhibere, 1d ve- tante experienti, quam non de nitfimi Magni Ducis , Domini mei, nutriuntur, avis eft rapax , magnitu» dine, figurá & pennarum colore Bo- zagro fimillima : nifi quod partem il- lar,qua collum capiti annectitur,ni- gra fis ambit. Nafcitur in Brafilia, & Hancoban vocatur. Prima hec effe fertur, qux in Europam ns de- ata d, lá 2 " e Nat área o Ph di ar HT i Pte go FRnamucriscI RrE»bI lata fit. Gentiles Americani, & Lufi- | tani, quiinillis regionibus degunt, | affirmant, Ícobem unguium & roftri. | inter potentiffima antidota nume- | randam effe, & pennas , carnémque | iplam, & ofla, magnam facultatem obtinere, iunandi non unum genus | morborum. Nondum cjus reiexpe- | rimentum feci ; propediem tamen me | illud fa&urum ípero. Preterea , | quamprimum minutatim aliud ani- mal quadrupes.recensex Brafiliaads | vectum , quod iifdem in arcibus vi- | vel Porcus fiuviatilis appellatur, fin gulari attentione obfervabo , cum | Guilelmus in deícriptione hujus | videatur , qux neceflario dicenda | erant. ; gros aliquot pilos, vel ut melius di- | cam , fetas nigras , tranfparentes, of- | feas , fed flexiles obtinent. Quod fi | inter has nigras fetas reperiatur alba in magno apud Indos orientalespres- 1 tio eft,maximeé veró in imperio Siam, | —— Experimenta naturalia, — 91 & infula Ceilon, ubicum nonnum- quam elephanti alb: inveniantur, majof quoque fetarui illarum copia eít, quibus din illi utuntur contra furditatem , fruftulum illarum inftar turundz in auresimmittendo. Pra- terea credunt eum , qui armillam ex his fetis. factam brachio gerit, ab marini infe&tione & peltilentia im- munem effe. Novi quofdam , qui diu hot medi- camine uli funt, quod eis fubmini- ftraverat D. Antonius Morera, ca- tbedralis Ecclefie. Goanz: Canoni- cus , fed nec auditum recuperaverunt unquam,ac ne magis quidem acutum eum fenferunt : quare huc inclino, ut credam , non minus hoc quam commemorata alia medicamenta in- utile& vanum efle. Et certe Philip- pus Pigafetta , in deícriptione fua Congi , deelephàntisilliusregni , & decaudarum Ííetis agens, athirmafle contentus eft, in magno illas apud Africanos pretioeffe, non ob aliud; quam quod ^rnatui virorum foemi- narumque inferviant. Sus "—— i$ 902, FnRaANcISsCIRED:I Supra dictus D. Antonius More- labar certum genus avium nigerri- morum morari, corvis Éuropeis non abfimilium, in quarum ventriculis la- pilli inveniantur, diverfz figurz , & circa frontis medium applicati, ome» nem ex quacunque caufa natum do- 72e io ME m orari cit NR m RE LEE Jl pzcorum diverfi naturz efle à dolo- ribus Afiaticorum. Etenim fubJicic- «B bat, nifi lapides illi mirabili virtute | dotati effent, natura,quz nihil fruitra | & citra finem particularem facit, il- !los in harum avium ftomacho non tributus refert , in ventriculis pullo- rum hirundinum invenitur : nec non ad virtutem lapidis alectorii , qui in gallorum ventriculo nafcitur,de quo Plinius: 24Jecforías vocant in-veniri- culis gallinaceorum inven: as, er yflalls ecie , magnitudine f abge , quibus Mi- onem Crotonien[em u[um , 1n certami- nibus invictum futfie volunt : & So- linus : Pcr €CAilo omnium certa- minum , quz obivit, ale&horia ufus tra- ditur : quilapis [pecie cryflallina, fabe 310do, in gallinaceorum 'ventriculis ine qenitur ,aptus , ut dicunt , prelianti- bus; &c Solini defcriptor Po&ta: A - * r———— — MÀ ———— € E ai^ - Eft c» Al-o:ius gallorum im «ven- tre lapillus , U: yos » cryfealli [Decie , pugnanti- us aptus. Rifi apud me, & perfuadere conatus fum, ac liquido oftendere, lapides il- | los nen nalci in ventriculis, fed jam | antea ab avibus deglutitos effe: neque hocillis modó avibus naturale effe, ut | lapides deglutiant, fed omnibus cu- | jufcumque generis avibus , domefti- cis & fylveftribus id datum effe, ut lapillos in ventriculum demittant : & poft paucos dies eidem hoc reipfa oftendi, in plurimis diverfi generis volatilibus. & fpecialiter in gruibus, que maximam eorundem copiam prabebant. Grues dcglutre lapillos /Elianus | teftatur , adducendo rationem , qued | tempore autumni tranfiture per ma- | re in Africam , hos lapillos deglu- | tiant, ique cibi & faburrz loco | utantur, contra imperum ventorum. | Allow d$ ixógw xolazmS9ex, ws yen 5x, déimvov , X 7006 TÁC tu oA ds 7 oví- Mu Veo, Tre edY) S qilonmucua. ri« - ji jn sut I tl di. | | | vx pa neris piat atu | qui [fa (n : ae Experimenta naturalia... oy Frivolum , meo judicio , efthoc |JEliani dictum: etenim grues non faburrs loco hos deglutire, cum in ! omnium domefticarum avium, qua | nonavolant, ventriculis, nunquam | nonlapilli invéniantur: anatum fci- licet, anferum , gallinaceorum, galli- | narum,maxime ftruthionum : & me. mini, mein ventriculo ftruthionis in- | venille lupra tres libras lapillorum, intercurrentibus | fruftulis ferri & eris. Et grues, animal fagaciffimum, in hoc maritimo tranfitu lapillis vive- re, ex quibus fuccum nutrientem nullum attrahere poffunt, id veró Sa- mueli Bocharto ufque adeo infolens rit, fitne mendum in textu JEliani, | ita ut pro voce Jégvov lignificante | etenam. vel cibum , legendum fit | di Vavor y ideft propter velob caufam | fomni.. Nimirum, quia venator non | fuir, verum effe daos grues excu- | biasagentes, dormientibus reliquis , ! ! & unipedi infiftentes , fublato altero | faxum | J. faxum tenere ,. ne obdormifcant. . | Itaque (fcribit Bochartus) cwm grues. | C£lanus lapillos vorare dictt ae Eye. | 3, détarvov qa) zreoe vae iu oA die xdv aivé-. | pav £opso , videndum an ne pro dém- | vov legi debeat 4v" varvoy propter fom | num: Lapillos enim Gruibus effe pro | cena valde ab([urdum eff : Sed dre ] cC£lianus lapides à. Gruibus «orari | non [olum ut Pontum tran[roolaturis | gro jaburra fint, fed C ut mari traje- | o , evomiti ad [omnum , quavatione | d.ximus, arcendum m[erviaat. | Grues quandoque uni pedi inniti. | veriffimum eftjidque Conrado Gian- i i: figliazzi Chicchibius coquus in pla- fi: nitie Peretolz oftendit, fi veridicus gue eft Boccacius: at vero , uttunctem- ! poris altero pede lapidem teneant id : venatores credere nolunt, quicquid | etiam Plinius, Solinus, Plutarchus,& | 'Tzetz teftentur, Et ut hoc vel maxi- | me verum effet, cui bono grues ven- | triculo vel ingluvie, cum tanto fuo | incommodo , trans mare deportarent | lapides? an ut illos poftea revome- | rent? quafi veró alibi nulli lapides in- | veniantur. . In- | - Interim ingeniofiffima eft Bochar- | :ti emendatio: ego veró textum ZElia- ni fimpliciter, ita ut antiquitus fcri- ptum eft , legerem: & fiillo pruritu ) ler. | laborarem, qui hodie familiaris pluri- (mE buseft, ut ícilicet veteres dixitfe ve- tmp lint id, quod ne Íomniarunt quidem 1 | unquam dicerem, 7Elianum optimo mij jureufum voce 2ézvov , fignificante || cibum , quod torté cognovillet , aves "WE lapillis uti ad bene digerendum ci- "E bum,id quod poftea magis perípicue | dictum eltà modernis, & fpecialiter mil ab Academicis noftris experimenta- m€E libus necnonGuilelmo Harvzo , & pf "Thoma Cornelio, qui digeftionem üwE inventriculis avium, maximampare wm E tem trituratione perfici, vel adjuvari, if & hos lapillos quafi totidem minores qilf - molas effe volunt , quac à duobus illis wKE -robuftis mufculis, quibus ventricu- wf lus conftat, circumagantur. |. Porro, quiaaccidentaliter locutus olio fümdehac correctione textüs ZElia- qmi ni,liceat mihi, cum bona tua venia, ii| in hoc de gruibus negotio defendere i| Graecum Scholiaftem "Theocriti, I | pet 99 | FnRaNcriscr Reni perperam notatum ab eodem Samue- le Bocharto. Scholiaítes fuper hos verfus Idyll. x. "A eiE mv xomety d. AUx(Q» Ta du dux, 'À yeegwg- T' wporgov. fcriptum reliquit :  A'ewouévg. 9ae parent incipiente [ationzs tempore : ad | qua Bochartus: Q«wod mom capÉ, | quia [ementis tempore mon «veniunt 4. grues, fed migrant ,, Gruum enim Mo zuigratio in autumnum incid.t , qui eft | | fationzs [olemne tempus, cc. taque Bu [cripta funt. i.a SiScholiaítes Graecus hxc fcriphf- Bo: difcedentes primó avolant, quando | tranfitum in Africam moliuntur ; fa- | teor , juftiffima effet Bocharti accue Bi fatio: Atveróinjuffailla mihi vide- Bii; alia aliqua regione fcripta fint , ubi] grues , dumin itinere fünt , fementis| tempore primó compareant ; eadem ff... ratio- | a | ratione . qua in campeftribus Pifz, Ili .circa medium Septembrem » & prin- | rere folent; inquam anni tempelita- E tem cum Íementis primordia inci- | dant, nonerraret, quiapparentibus Bin Tuícia gruibus, cum Iheocrito "lE diceret: & 3eegw(Q» v. eporeov Grus TM aratrum fequitur. Etenim cum ad E noftras 'regiones. menfe Septembri IY vel Octobri, utaves tranfeuntes alize e quiefcunt, & terram unguibus fcal- ifo pendo , magnam. valílitatem | indu- int | cunt , abfumtis qua occurrunt femi Wil nibus. Nec veró grues Íolis femini- " bus, qua multorum fententia eft, vi- pir | vunt; fed herbis etiam , & bombyci- Jf buspafcuntur, utexperientia me do- ino cuit. Fuit, cum uniusingluviem gra- 5; I^ | mine, alterius fabis repletaminvenis (0| rem. Alia ftomacho magnam herba nl | contritz., & ut mihi videbatur trifo- ii| liiquantitatem continebat. Ali düze ,Ui| crabrones, nonnulle lumbricos de- wu elutiverant. In unius ingluvie qua- qid] tuor pifciculos marinos; duas lacertas, nti E & h Ü | & quinque glandes querneas ; in al- terius ftomacho aliquot limaces , nec non pifcem aliquem, cum multa her- ba, atque tot lapillis invent, ut ad trutinam diligenter examinati , duas uncias & aliquanto plus efficerent, ^ cum , qui ventriculis aliarum conti- nebantür,nonnifi àd feptem vel octo dráchimàs afcenderent. Hzc tamen omnia. à.me "Februario & Martio | menfibus óbfervata fünt, quo tempo- ' | re grues ex Africa redeuntesjin T hu- Ícia comparent;abiturze in T'hraciam & Scythiam. Etcuriofa res eft, fcire; quam exacte loc genus avium quo- tannis obfervet tempora füi reditüs ad nos. Anno 1667,primze grues comparuerunt i1 campeftribus Pifz | vigefimo Februarii: anno 1668,vi- Bu gelimoquartco Februarii, nec nonan- | ro 1669,;decimo feptimo, & anno | 1670, decimo quinto ejufdem men- | fis. Unde concludere licet, non fine | fagna ratione dixiffe" Prophetam: | Klirumdo C. gruscuffodierunt tempus | adventus [uis at populus mets mon no- | it 1m Domini. Nec vero quifquam | /- putet, inno Jf vine nm: [LI n i- jum utt Experimenta naturalia, 1ot putet, folas hirundines & grues fer- vare ftata adventus fui tempora,idem nifi ventis validioribus ; aut calida vel frigida conftitutione aeris, in illis lo- cis, perqua tranfeunt impediantur : Ardez anno. 1667, íeprimo Februa- rii primo Pifis vifz fünt : anno 1668, decimo octavo ejufdem menfis com- paruerunt: . anno 1669. decimo fe- ptimo , & arino 1670, decimo quin- to ejufdem Februarii. Platez Plinii, vel Platelezc Cicerónis tàrdius com- parent. Anno 1667, vigelimo ; anno 1668, decimo quarto ; anno 1669, vigefimo primo; & anno 1670, vige- Írmo quarto Martii primo vifz funt. Nimium me effefentio, in comme- morandis his & fimilibus minutiis, itaque in occafionem magis opportu- nam illas refervabo;ubi de digeftione agens, forté olrendam, non omnege- nusavium ejufdem roboris & fabri- ce ventriculum, fed aliis diverfum ab aliis habere, quibus minus fre- quens eft;adjuvanda digeftionis cau- fa deglutire lapides; é quorum nu mero ardez ftellares funt. | Dum in hoc difcurfu verfamur;-| inpénueé monebo , in preludiis expe-« rimentofum naturalium ,"Academiz | experimentalis, pag. 265. errorem. commiffum efle. Scriptumibi inve- .| nitur: | fio in gallinzs & amatibus perficitur , | viam deglutitzs [olidee cryfFalli globulss, | eum pojt plures boras a mobss exentera- | 1e effent aperti ad Solzs lumen illarum | «uentriculi relucente quadam tunica | fuffuiti videbantur , qu& , uti adbibito micro[copio patuit , mibil aliud. erat y | quam tenui[f[mus,  impalpabilzs ery- | fiai pulos. ubiloco folideeeryffalli dicendum erat, ery[f/alli vacue. Et- M. enim, globuli ex cryttallo folida, non f ' atteruntur, necin pulverem redigun- | turplüribus horis; fed. plurimorum | 4dierum & mültarum feprimanarum | decüríu opus eft: fed vacui, & ad lu- | :cérnam elaborati,paucis aliquot horis:] .; fatterüritur. Memini, mequatuor ho- | - irum globulorum vacuorum gallinz | :deglutiendos exhibuiffe, quos poft ^hords. lex in ventriculo illius 1n mi- | / nutias | nutias redactos inveni. Sex à capo p | deglutitos, exactisquinque horis , &c | mactato capo, omnesin ventriculo WI d | contritosreperi. In columbo non to- w.] tis quatuor horis quatuor contriti fünt. Atveró, cüm duobus aliis toti- B demglobulos fingulis deglutiendos i exhibuiffem , poft horas tres, edenti« iil businterim illis , fed non bibentibus ; q.| utrumque mactari jufli, & in unius 4| ingluvie globulum unum integrum inveni, ex tribus aliis , qui in ventrie culum deícenderant ,' duo contriti erant; incolumi tertio,& pleno liquo- ris candidi, inftar lactis liquidi, & non Hl | coagulati » faporis ex acido & amaro e miíti. in alterius columbi ventricu- | lo, duo globuli minutatim con- m | triti; reliqui- duo adhuc integri , "ul. * milio trito, fupradicto que liquore vil candido repleti erant. Hujuímodi j|. eventus verum effe aftruunt id, quod ws in fupra citatis procludiis experimen- Q| forum naturalium narratur: nimi- ma rum In ventriculzs anatum C* galli- " | marlimventos efeglobulos itreos , re- ls; pletos materia quadam candida, inflar E 4. coagtu- coagulati lacius , que per minimum quoddam foramen im globulum penc- iravtrit. Ad me quodattinet,credi- derim , candidum hunc liquorem ex- preffum effe ex infinitis illis veficulis , quz partem oefophagi avium inter- nam, fuperiori orificio ventriculian- nexam, vefüiunt : idque eo magis crediderim , quod in aliis iftiufmodi experimentis animadverterim , glo- bulos hocliquore, citra alteriuscibi mi(turam repletos, femper in orificio fuperiore ventriculi; alios veró, cibi - | & liquoris candidi plenos, non nifi in - cavitate interiore ventriculi inveniri. Q uod fi jam ad huncliquorem can- didum qualifcunque alius accedat, qui amarorem ei largiatur , facile eft conjicere, qualisille, & quod ejus of- ficium fit. Ego digeftionem in ven- triculisavium, non fola trituratione, utquidam volunt, perfici ; fed men- ftruo quodam opus eíle puto, cujus beneficio cibus jam tritus fermente- tur, diffolvatur, attenuetur, & in chylum convertatur : atque in ea fumlententia, lapillosabavibus de- i glu- plutitos, & v1 mufculorum circum- aétos , non alioquam dentes officio defungi: & obíervavi, nonnullos pifces,& fpecialiterlocuftas marinas, quie rebus duris nutriuatur, eafque integras deglutiunt, à naturá dentes in cavitate Ítomachi obtinuiffe. Di» num , & lectu circa hanc materiam | "utiliffimumeít, progypma[ma de na- 'fricatione, à Thoma Cornclio coi- Ícriptum: Globuli ergo cry ftalli inanes, pau- cis aliquot horisin ventriculisavium conteruntur , non vero globuli folidi, qui ,utdixi , plurium feptimanarum tempus requirunt antea quam plane |'in pulvcrem redigi poffint. Curh | quatuor globulos cryttalli folidz ca- po dediffem ,' quorum finguli octo pranap :ndebant, & ex eoruni numiee ro erant, ex quibus coronz & mo- nilia fiunt, exactis duodecim horis eofdem in ventriculo integros inve- ni fine ulla etiam fplendoris jactura. Foramüna vero illa, per quz filum trajicitur,. maceràto cibo repleta erant, PEALM ae at: * Bu Es Idem vro6 PFaaxciscrREDI | - , Ademaliisquatuor globulis accidit, | .quos capus perhoras viginti quatuor, | in ventriculo detinuerat. Alius capus. quatuor iftiufmodi globulos folidos | deglutierat, & per.octiduum in ven- | triculo detinuerat; quos omnes in- ] tegrosinveni, nifi quod fplendorem | amilerant , & corrof1 ac imminuti vi- | :debantur. Eádem ratione corrofos, &. | An&gniter. imminutos quatuor àlios | / Vidi, quos capusante dies fedecim de- | -iglutiérat, ut:& quatuoralios, quos | : gallina per triginta dies in ventriculo | At denvaveratus . Capo centum globulos folidos ex- . ' .hibui,eündemque horá decimá fepti- | 1aàincaveamanclufi. Horá vigefimá | quartá multos adhucin ingluvie hz- | "rere vidi, Horá fequente decimá ma- | * gutinà ingluviem plane vacuam elfe | deprehendi: ergo cum. fracto collo | apertus effet capus : elobulósin yen- | triculo viginti quatuor . in intefünis | : fioyem; & in fundo cavez, inter fler- | $ €us;quotquot centenario deerant r&li- | .. quos inveni: &manifefté dignoíce- | batur, capum hos globulós n | vomitum, fed per inteftina rejeciffe: É- etenim omnium foramina, per quz filum trajicitur, milio macerato re- pleta erant: é&ctam collectis, quam ilis, quos in ventriculo & inteltinis inveneram , pondus & fplendor con- ftabat. Inalioquodam, cum centum globulos deglutiviflet , & poft duo- :decim horas mactatus & apertus ef- fet , globulos tresiningluvie, fex in canali illo, qui inter ingluviem & ventriculum eft, quadragintaoéto in ventriculo ipfo, & quatuor in inteftie ^ nis vidi: reliquos per pofteriora eje" cerat,omnefque nativum fuum fplen- dorem fervaverant: fed hunc perdi- derant viginti quinque alii globuli , inventi in ventriculo capi, cui ante octiduum quadraginta deplutiendos exhibueram. Eadem ratione fplenco- rem fimul, & nonnibil ponderis ami- ferant, quatuordecim ali, qui in ventriculo capi remanferant , deci- fo quinto die-ex quo illos deglus 7 tiverat. 1 Duas vitri guttas, vel cucurbitulas inqua temperatas cepi , quz yel mi- eo ut a0 nimi nimà earundem parte ruptà totz in pulverem abeunt; vel, ut meliüs di- cam, crepitant. Has, reíciffaignis be- neficio cauda, duabus domefticis ana- tibusdeglutiendas dedi, ut viderem , quis futurus effet effectus ; & crepi- taturene effent in ventriculo. Ex- actis duodecim diebus , mactata una, guttam vitri integram inveni , fed atuiffo nitore. Ergo duodecim alios dies exfpectare vifum eft, & cafa anatum altera ; guttam in ventriculo, zque utantea integram inveni: & cum cupido me incefferet experiun- di, an virtutem crepitandi depofüif- lent hzc vitra , experimento cogno- vi, nihililhshacin parte decefliffe: etenim forcipe dirupta, latim in mi- nutias abierunt. Aliam guttam capo deglutiendam dedi. Exactis quadraginta diebus, ceíoque capo, vitrum inveni inte- grum, id quod forcipe ruptum, plane in pulverem abiit ; non minus quam alia ejufdem generisgutta, qua per dies octoginta continuos in ventri- Culo capi fuerat, ( Duas Duas guttas;notato pondere, duo- bus capis deglutiendas przbui,& ex- actis triginta diebus utroque macta- to, guttas inveniintegras, & exami- nato pondere, cognovi,uni Vitro gra- naduocum dimidio, & alteri decef- fife granatria. Ext hujufmodi fzpius | repetito experimento, femper mihi ,conftitit, ponderi deceflifle grana duo,cum dimidio, ac nonnunquam tria, aut paulo plus: idque egi fedu- Jo, ut guttze, antequam à capis deglu- tirentur, equilibres effent.5i libuerit habere accuratam cognitionem ha- rui guttarum vitri temperati, eae rumque curioforum effeétuum , po» teris legere Ípeculationes Phyficas, D. Geminiani Montanari , Profeífo- ris Matheíeos, in Academia Bono- nienfi , & demonfltrationes Phyfico- mathematicas, D. Canonici Donati Rofetti , celebris in univerfitate Pifa- na Philofophi. | .. Igneprzmollitam hujufmodi gut- tam , pondere trium denariorum, ca- poexhibui. Exactoquatriduo, neca- toque capo, nec non repetito examine vl E7 "^ BM guttz,cognovi;eidem deeffe quatuor"? grana. Demiffa eademin alterius ca- pi ingluviem , & poft fex dies necato d. Capo,pefierantgrananovem: unde Jf*5* : probabiliter , fi non certó , colligere ^87 licet) quanto; qu& temperate [unt | guttz , duriores fint his , que tempe- -: | ramento fuo exciderunt. Sex rudes & parvi adamantes , qui ? | perquindecim diescontinuosin ven- | triculoanatis Memphitice hzferant, nullum , acne minimum quidem ponderis detrimentum  paffi funt. . | Duabustopafiis fex diebus nihil de- - | ceffit.. Septem globulis plumbeis, in | ufum fclopi minoris ; quorum finguli denarios octo cam dimidio pende- . 9 bant, quinquaginta horis in ventri- - 8 culo gallinz deceflerunt graha no- M" L1 - EL c - c E z Cr, n3 e. C -* £—. BI I2 Uc vem: aliisfeptem ejufdem ponderis : i horarum feptuaginta fpatio defuere i rana duodecim. Rurfus feptem fi-- i is milibus aliis, in ventriculo galline - i diébus quatuor, denarii duo; iifdem- - M ot ue;abalia gallinadeglutitisquatuor I iu diiuts fpatio, defuit granum unum, M t detractis duobus denariis, .Jafpidis ^E wi ; ... PBohe-- Bobemics fruftulum, ponderis unius denarii cum dimidio , quanquam diu admodum in ventriculo diverfarum gallinarum, anatum, & gallorum In- dicorum permanferit,nunquam quie- | iquam primi ponderis amifit. Fruftulum porphyritis, à gallina deglutitum , & per duos menfes in Ítomacho detentum, plane integrum -: manfit.. Mortuo ftruthiorie, qui ante béto menfesex Barbaria. advenerat, indemortui ftomacho multi nummi vnei, African monetz,inventi funt, nondum coníumtis characteribus A- rabicis , iifdem impreílis. Duobus globulis ex ligno Rhodio granorum viginti, à capo deglutitis, fpatio fex dierum octo granadecefferunt. Q ua- tuor margaritis tuberofis , granorum duodecim, in. ventriculo columbis .. Ípatio viginti horarum , ademta funt grana quatuor.. Et octo aliz marga- rite,granorum triginta, bidui fpatio; inalterius columbi ventriculo àmife- runtvigintgrana. Unde videre li« : | - €et, quam luculenti lucriautores fint; | qui margaritas à colümbis deglutis tas $^ i15 FRaANcISsCI Regpnpr tas , antiquum fplendorem affumere ; & pretioliorcs feri docent. Sed tranf- eamus ad alia. In America meridionali nafcuntur aranei, ufque adeo enormis magnitu- dinis , ut nonnulli fecundum relatio- nem P. Eufebii Nierenbergiimagni- tudinem ovicolumbini, alii partem dimidiam mali medici zquent. Alii praeterea ,4n America meridionali; & regionibus Peri , & Chile , maxime vero in Brafilia, & Prafecturis Per- nambuci, 'lamarace, & Paraibz ; venenofiffimi , & malo aurantio ma- jeresinveniuntur. Pernambucenfes; ungueshabentduros, fufcos, Sea virtutedotatos, ut auro velargento ligati , folo tactu, & quafi miraculose qualemcunque dolorem dentium fta- timfedent: & Zàcutus Lufitanus fe id cum feliciflimo fucceffu expertum efleindubitanter teftatur. Crederem relatíoni Zacuti , nift experimenta; eirca hos ungues facta, 14 prohibe- rent,quos D. Antonius Morera in aulam Hetruriz attulit, & qui nul- lum mihi unquam hujus miraculofz virtu e cwm L2 — 285—288 — UN rt. » ES c zr 2 —. DIL ' virtutisindicium dederunt ; uti nec | dentes R hinocerotis , ut fapientis no- | men mereatur Olaus Wormius , qui ingenue fatetur, fe ejus rei experi- mentum nonfeciffe. Ferunt , inquit, dentem bunc, dolenti denti applicatum; dolores fadare, quod tamen nondum | expertus fum. |. Mira narrant de fanguine hujus ! Rhinocerotis, in fedandis doloribus colicis , profluvio fanguinis, & pro» | vocandis foeminarum | menftruis 5 ! (cum tamen ha duz virtutes inter fe contrarie fint ) dicunt , pellem hujus animalis, fi diutius humectetur, & in aqua percoquatur , ac decoctio ejus- dem?per tres dies continuós bibatur; fecuriffimam medicinam efle illis, qui hemorrhoidum dolores patiune tur, & quiob languorem ftomachi , vel qualemcunque aliam ob caufam continuo cibi faftidio laborant. Et vulgus, qui decipi fefe magnopere gaudet , & omnem fuam fiduciam in rebus exoticis, & qus difficulter ob- tinentur, collocat, facillime hiec talia credit: ego veró inducere animum ne- nequeo , utid credam ; cum non nifi poit multa experimenta capta de hac reloquar. Et quid eft, quod de cornu hujus ejufdem animalis non przdi- cetur ? ac fi cor vitamque hominis de- fendere ab omni veneno poffit ; at- tamen ego hactenus ne minimum pecialiter non contra venenum vipe- rinum, & fcorpionum 'Tunetano- utut Olaus Wormius fcribat : Cor- nua infigni pollent adver [us epilepfiam malis occifi, circa- principium Se- fed non defünt, qui nonnifi cornua quotannis fponte decidenria prodeffe velint: & alii; magis füperftitiofi, omnem hanc virtutem contra epi- lepfiams: | lepfiam , in dextro cornu refidere, & finiftrum eddem plane privatum efle - «contendunt. Hanc differentiam ; inter dextrum & finiftrum cornu,fundatam efle cre- do in fabulailla, quam T'heophra- ftus , bro de animalibus, que invidia laborare creduntur , recitat, ubi dicit, ! "cervum, ubidextrum cornu decidit , illud occulerefubterra, quod homi- - nes miraculofz virtutis hujus cornu gaudere nolit. In Experimentis mem cirta gene- vationes Infetforum , nugas efle dixi, cervum naturali hac invidia labora-- re, ut hoc cornu occultet: etenim dextrum fimul finiftrumque cornu; . citra omnem aliam curam fortunz committens, ibi , ubi unumquodque decidit, relinquit: cujus rei certilfi- musíum, utqui Sereniffimum Ma- gnum Ducem in venationibus Pifa- nisfecutus, ubi longé maxima cervo- rum copiaeft , diligenter per multos annos id obfervavi: qua inre dum verlor , alia etiam particularia , circa - cervorum cornua, curiose obfervavi, - quo- quorum nonnulla in Prim eorum qui naturali hiftoria delectantur , in- ferius fubjiciam , partim confirman- circa hanc materiam opinioni. Y p: AaleTtT QC. E " admodum apud Sophoclem, Ana- cant: "4 CeY'7«€ aurez COMI. 7«, Quin montis Menali cerva, à Grzcis ariter. & Latinis cornibus aureis | defcriptaeft. Et memini ; mihi à do- | €iffimo ,' eruditiffimoque D. Cam- meli, inter nummos Sereniffimi | Magni Ducis Cofmi, exhibitum fuif- fe nummum Grecum, à Pergame- nis in honorem Severi & Juliz per- cuffum , in cujusaverfía facie Hercu- lescervam cornibus tenebat. Alium ejufmodi Herculem vidi, in mufxo Sereniffimi Principis Cardinalis , Leopoldi Medicei, in nummo aureo Maximiani ; & alio Macrini, àPru- fienfibus percuffo, & à T'ri(tano im- preffo. Sed quia varii femper , & di- verfi conceptus artificum fuere ,'hinc faictumeft, utin altera facienummi Heliogabali,à Germanis percuffi, & intet Sereniffimi Magni Ducis anti- qua numifmata affervati, impreffus videatur Hercules , non cervam ;fed ceryum cornu tenentem: jd enim ex genitali membro manifefté co- gnofcitur. - Poétas veteres, Graecos & Lati- nos, cervis foeminis cornua cis en- cha,cantu CL IIX: Et poft Petrarcham alius Poéta firenze. Sed prudentiores fuerunt Bojar- dus & Berni, Morganz cervum, ma- Ículum, non fceminam fuiffe fingen- Íexies de die mutabat. Minus circumfpectus habitus eft Fazius Uberti, qui Zbro fecundo Dit- tamondi, contra quam acta antiqua deS. Euftachio narrant, putavit,cer- vum huic fancti(fimo homini appá- rentem, fuiffe foeminam. Nectamen filentio prattereund um eft, Julium Czfarem Scaligerum , & Guntherum affirmare,vifas quando- üecervas cornutas. Sed vel fabulo- run , vel monítrofum , & à coníuetis naturz legibus , hoc longé remotum eft. Ex hoc monítrofarum cervarum numero forte fuit,illa (fitamen hoc animal cerva fuit) quam nummus Saloninz,uxoris Gallieni avería facie cornutam exhibet, cujus mentionem p. Numaqus  Saloninz. primus fecit Joannes Triftanus, & oftea D. Ezechiel Spanhemius, qd, meusamicus , in ter- tia fua nobiliffima differtatione, 4e prefrantia ó ufu numi[matum anti- quorum. Horum Doctiffimorum Vi- rorum dehoc nummo judicium, non parum confirmari poteft hac mea confideratione: quod nimirum cor- nua hujus cervzin praedicto nummo exigua fint , & non nifitres brevitfi- mosramoshabeant, quinonexipío praecipuo trunco prodeunt , fed tri- | dentis inftar & fummo capite non fe- | cusac truncusoriuntur: Uno verbo: | quafi per lufum aberrantis naturz | opera funt, & plurimumabillis dif- | ferunt, quz capitibus cervorum ma | fculorum. annexa funt, maxime in | avería facie nummi Philippi, qui in- | ter zereos nummos Sereniflimi Mà- | gni Ducis Cofmi tertii affervatur.nec | non illorum nummorum quos Hu- | bertus Goltzius edidit, & à Veletis, | Caulonitis & Agyrineis percufli | funt, ut & eorum; quos Joannes T'ri- | ftanus dedit,quorum hic à Daldianis, | ille | | or ntm Lm meu on metere illeab Ephefinis in honorem Caligu- É ]e & Cefonis percuflus eft, & deni- ue inter illos, quos Arefcoti Dux edidit, & ànummo Galieni. Suppofita ergo hac veritate, quod foli inter cervos .mafculi cornua ha- beant,fciendum eflb,illos,ubi nafcuns tür, finecornibus naíci, mec primo mum fecundo , idque fineramis: at- que id genus cervorum in Tufcia Fu[oni,:& in Gallia Brocerds vo- catur. Cervi quotannis cornua depon- unt, idque ineunte Martio, ping- ues quidem & bene paíti primi omnium : tardius ,' & quandoque drca medium Aprilem debiles & macilenti. Gerardus Joannes Vos- fius , libro tertio de Idololatria , veris tempore. hoc fieri vult; fed in Tu- fcia id accidit eo quo diximus tem- ore. Multi credunt, & interillos fupra nominatus Voflius;; hec cervorum cornua, pelli tantum ; non offibus ca- pitiàaffixa effe. At au ov dem i i 4 Mi att aU e SE à eth de Wh iq a P PMoni: Pete o ee O6U7U cm tme n zi andi M orsa eo T ORE 2 — US pH cpu 122 FRaNcIscri REB: ili decipiantur ;' cognofcere facile cranium duobus tuberibus in: qua- tuortraníveríorum digitorum altitu- dinemaícendere , quibus cornua uf- que adeo tenaciter affixa funt, ut feréimpoffibile fit ; ea per vim divel- Íponte decidant. €ornua, utitadicam, matura deci- derunt, protuberareincipiunt nova , tenera & pilofa::nec pilofa effe de- finunt , antea. quàm fatis. creverint , & jam plane indurata fint , id quod trium fere menfium fpatioaecidit, eulamentorum inflar exuit.. Omnes feré circa finem Junii, vel medium Julii, cornua dura, & pilis nudata gerunt. Maxima profectó admira- tionedignum eft; tantam molem ra- morum tam brevi tempore quétiur Cit Mic trt m itl f, in (^ yj U citatus V offius dubitat, an cervusre- vera quotannis- cornua mutet, &in negativaminclinat: Se4 fi, inquit; enuo quolibet primi [oxennii aliquid rena[cuntur quotaunzs 2. Sid pro com- erto babent "venatores, ut audio ,equi- dem cum in pedem [fruere non aufi s ouamque inter nature maxima ad- miranda, breviculo adeo tempore ,tam folida duraque tante moles cornua ena[ci. Alioqui magzs eoinclinet ani- 415, ut credam, cornua, que reperiun- tur non [ponte , & natura decidiffe , fed a venatoribus-ui avul(a, eoque efie con- fetta: illa verà ramo[ayque in priorum locum fuccefferint ,, mon mfi annorum aliquet intervallo ad eam magnitudi- nem Q duritiem perveni[[e. Fallitur tamen Voífius, tantoque magis falliturquanto minus poffibile eft, ut rami, nifidecidentibus quo» tannis cornibus füccrefcant: cum in- duratis jam cornibus,& venis & arte» riis, quz perilla, dum tenera erant; tranfibant, evanefcentibus, fufficien- te nutrimento sni eet ad multi- LUE ph- P ani easi ai ril mes quod .evidenter demonítrare facile | poflem: fed de hacre occafione magis | opportuna. Interim le&tu dignum elt, | & huc facit; quod /Elianus /ibro duo- | decimo de animalibus , capite deciznó | ec avo habet. | Numerusramorum, pro ztate & conftitutione regionum variat. In | "T'ufcia proveéz. statis cervi fex vel | feptem ramos in cornibus habere fo- | lent : Inveniuntür tamen quandoque quiocto vel novem gerant. In Ger- mania , & fpecialiterin Bavaria, fed | maxime in Saxonia, ubi cervi multó | quàm in T'ufcia majoresfunt, cornua | videas , ramorum quatuordecim , | quindecim ,; & quandoque plurium. | funt, quam Ambofiz ; fi tamen arti- | ficialiter facta non fünt: etenim duo- | decim pedum Parifienfium longitu- | dinem obtinent, & quodlibet cornu | undecim ramos habet. | Cervi,depofitis veterum cornuum | armis , & novis nondum protuberan- | - dita, | p l y ] 7 * P hj [niil iro tUR OL woso JS TUM utn Wil [ven ^tt ODE COST i m fint. t! mI U fpraten IvtViVli Diti tilint lscym LO "n A This " AV "s Mio rant,ob amiflum fpeciofiffimum cor- porisornamentum : alii timore, quod fint. Sunt, & interillos primus Ari- buscampis, non muícarum modo, fed culicum etiam , & afilorum, alio- rumque importuni(fimorum.volan-: tium infectorum ag mina eflent. 'lTenera hec cornua menfis ma- gnatum in deliciis funt,.& coqui inde [ titui infervientium, componere no- runti quomodo exduris, ficcis; & limatis cornibusvaria, & palatoap- primé grata jufcula parant. An vetee ribus in ufu: fuerint hzcícitamenta nefcio: at vero probe, noyi; tenera. I3 (üt cam ) 1n ufu medico fuiffe, ut apud ejufdem mentionem facit, nec non Alexandrinus. tur, & concreicit: id quod (nefcio ob & tenet euni! tut: ] Qd hut n rut BN & ábautore ( quifquis ille etiam fit ) libri, Ze utilitate re[pirationm ,perpe- ram Galeno attributi. : oannes Crato, epiffola [ecunida , lis bri fecundi , ex relatione Adami Dies. —é trichftein refert, poft paucasaliquot horas mortuum inventum elle cer- và , cujus tenera cornua Imperator 'RudolphuüsSecundus venenatá fagite tá percüfferat. Sed poftea fübjungit : Lá&eun uim busmorem i[ium germa- nu eje famguimi Hippocrates nos da- cuit ; ande colligitur, Cratonem credidiffe, tenera corndacervorum vafis (anguineis irrigata non effe, 1d quod fecundum fupradi&ta long? fal- fiffimum eft: quin plurimi füntca- nalesfanguinei, quiramosfuos per tenerà cervorum cornua emittunt ; eum in finem;ut füfficiens nutrimen- tum adferant, cujus beneficio cor- nuadebité crefcant. Et hoc nior pz- rum facit pro opinione illorum erus ' ditorum, qui diverfitaterit fubítántia- rum in fanguine ftatuunt, hábilem nutriendis diverfis partibus corporis animalium. Praeterea non parum mi- Eig. litat eret nr (Miu a1 sr Pin mart i aged a a ame e E Tercer . . : litat pro fententia doctiffimi Hiero- . nymiBarbati, quirationibus & ex- perimentis inductus, libro 4e /zzgui- "t C ejus fero , ftatuit, partes fperma- ticas, mediante folo ductu vaforum fanguineorum nutrimentum Ífuuin accipere 5. idque nutrimentum non aliud efle, quam ferum. fánguinis. Elzec vafafanguinis, quz per cornua cervorum difcurrunt, pro modo in- crementi. & exiccationis cornuum fenfim exiccantur & evanefcunt, 5i cervus juveniscaftretur, non- | dum. emiffis cornibus, cornuanun-. | quam. emittit: ficaftretur jam emif- Íis.cornibus; cornua nunquam mu- tat, led que dum caftratur habet, caftratus femper retinet. Et hac in re verior eft. Ariflotelis, Plinii, &c Solini, quam Oppiani fententia , libro [écundo., | de. «venatiome, mer- fu. 194. Sufficiant hec de cervorum cor- progrediar, nonpoffum non mirari credulam fimplicitatem authorum, qui fcribunt,. cornuaboum & ver- vecum. vecumin vicinis Gox locis, fiin ter"* ram decidant , inftar brafficze radices emittere; &inplantasanimatas mu tari quz non nifi cum maxima diffi- "m | enltate evellantur, & erutz repullu- uà | lando multiplicentur. I» Goz77[u/2; & | inquit Pater Eufebius Nierember- u'|-gius, fü cornua aliquando jacuermt , Qu | ' xadices deor [um 1n terra defgunt , me- dw] dullaejus plurima quafi fülamenta di[- un | fea, ei protuberante, boc modo 1n [o- lum (ubduum innitente. Radix ejus- / braffice fimilis eff. Eujus cau[ze exa- u.| sen sultes [umsnos Nature my[Lae- ut |^ smiferetor[it s. e licét multtomnitem- ww |: pore fuerint , qui rem banc ad [Fupoferm biu queadmirati fuerintypuitamen Catt- cit | fuma veram Cx immotam [crutaretur s XK |. memo quod [ciam , u[2ue adbuc come. à, | paruit,nam e terra inomni illo confi- w. | mi valde [axofa d lapidofaeft , at- | Que cum in ceeterzs locas omnibus. cor- u« | mua adradicem. u[que extirpari » e?" ih | detrumcariqueant , apud Goanos nullo mi | fadoid fer: potefe ; nam etfi illic femel m, | quidem ve[ecentur, ab jecla tamen adeo. : we | fecunda [umt ut illico repullulare , c. auge[cereincipian, — Fs. Ev ud o— Áo s — CEGER or he 3 D ren Tip ATO Ms ES Eie » m : - Yo ta -— Uu A3 ap Me — HÀ igo 7 3 1390 FRnaNcisci REgpr Fidem non adhibebam his in- fübeffet querere ex Domino Anto- nio Morera, Canonico Ecclefre ca- thredralis Goz , volui, atque is mihi ventam, ad denotandum in(atiabi- lem libidinem foeminarum orienta-- lum, quzubifemel maritorum ca- dem femel radicata jugiter confer- cietati Regiz apud Londinenfes da- nati , Refidente in Java majorisurbe: Batavia. Q- O»wo fundamento- nititur. illa res Goane admodum luxuriolte fémt. tract I iu ue 1: M05 a Fin v Tto Il« noe. Mg till mats | i rjr Europa vervccum ; boum , & buba- lorum cornua, quz radices in terram emiferint : Co; 2ua,inquit, obfer-v.s 2. etiam vervecina 4C bubula vidi, que radices 1h terra egeraut ,ut corma plan- fabib Lig[(cbotit. Fides f penes ipfum, ego enim 1$ non fum, qui id grediar. Antiquis in ufu medico fuiffe ni- dos avium quarundam , notifhimum eft, ejufque rei mentionem faciunt Hierax Cappadox, nec non Andro- machus, & Afclepiades apud Gale- num: atveró, ut cibi locoinfervie- rinthinidi, id veró non memini me unquam legiffe, vel audiviffe :: atque: adeo exiftimo , ingeniofam hanc in- ventionem , foli poftremorum fzecu lorum gule deberi , que novitati$: femper avida, tanto cuncta magis aftimat, quanto locus ex quo ád nós: deferuntur , magis diftat Dantut: avicule, hirundrnibus nor riuleüim abfrmiles; quae in fcopulis, tiari Coc- cincinz imminentibnus,nidos ftruünt;. exigüos ; celoris fübalbi , ex rfateria ;. E 6 195 FRANCIiseriREDT ichthyocolle nonabfimili, Hi nidi, | àrupibusillisavulfi magno veneunt ad convivia pretio, viliora futurajnifi.. hoc novo genere ferculi condirentur, | illecebrof: fane faporis , fià perito co-.. Mos quo ex praícripto artis prz paretur. . W. Modus przparandi hic eft: Nidos. | !i in jus vituli vel capi probé decoctum | | | | li mittunt , ufque dum macerati emol-.. Hi . liantur, indeinboc jure illos .deco- j quunt, & poftea butyro, cafeo, & TR Vario genere aromatum condiunt : & HI hactenus. quidem nihil quod dicam habeo. Atveróubi hunccibum cffi-. caciffime & tutó predeffe volunt, illis; M. N qui cum Petroniano Polieno nidi Quero. neque puelle bona. fua «uendere ; | gol[unt, lorumque in aqua, non inguina, babent ;, V.erüm hzc funt aniles fa-. 4 — bulz: z Numis profe&ó fibi blandiuntur, MU quiin hoc medicamento fpes füas.| N ponunt: quod fi mihinoneredunt;. f] periculumejusrei faciant ; ut Jam an-. tea in fimili occafione fecerunt. non-. nulli. i| Ex Indiis. occidenalibus certum, | genus. B L | ——— ÁN ; rA " Dmm SE tmd ames ce Mfüfy. | ; fias: | Qutt y | mane | ; folle aftu, | ge. genus*aromatis adfertur, ab Hifpa- nis Prmienta de Chapa, àProvincia Chapa, in cujus montibus.naícitur ita dictum , qua una eft ex octoillis: Provinciis , conventui Juridico Gua- ümale in nova Hifpania addictis. Nonnulli Amomum Diofcoridis id |^ effe crediderunt : at veró. Carolus. * Clufius mihi non fine magna ratione ab illis (ecedere videtur, qui loci , un- de ad nos devehitur ignarus , diíqui- rit ,fitne caryophyllum Plinii, Clu- fio adhzret Joannes Parchinfonus, in fuo 'l'heatro Botanico, Anglica lingua confcripto. Fere eft ut cre- dam,imoó omnino exiítimo, fructum. elle arboris, à Francifco Exnandez ,. lib. fecundo bifforie «Mexicana , Íub. nomine Xocoxochitl deícripti vel. pipens Tavaíci, Provinciz in finibus, Chiapz : idque eo magis credo, quod Doctor Joannesde Barrios, in libro. . fuo Hifpanico, Ze.Chocolate; Mexici, . anno 1609, impreflo.. . Tertium inquit fzzaplex quod. Cbo-. colatam ingreditur , utut 3m exigua. quantitate ,. CMexicani *. Hifpani. UE ^ BE ^o ires dtt — —— ARN UE Tam LE ICE. T Rico mem 134 FRANCISCI REDI Pimienta , ve piper Chiapze vel 'T'a- valci «vocant. qui racemulos. baccarum. producit , qua atenuibus, nec admodum lon- pis.caudis. dependent, & 1nzquali- terrotundz , ac in faftigio coronata funt, coloris , ubi ficcantur, fpadicei, dentibus teritur. Maenitudo bacca- rum variat: alie enim nigro piperi, aliz baccis hederae; ruríus alize baccis juniperi majoribus fimilesfunt : Pul- aliaab aliis fecernuntur. Hzc femi- busconteruntur, notabiliter fefe pro-. caryophyllorum ; minusfenfibilis eft. ppc AE m E piperisnigri , & boc minor cinnamo- mi fapor. Eft tamen penes me alia etiam hujus fructus Ipecies , baccis minoribus, in quibus. juniperi fapor plane nullus deprehenditur, fed pri mo loco caryophyllorum fapor 1efe offert : & hanc fecundam fpeciem Pagni, Medicinz Profeflorin Acade-. mia Pifana: eandemque poflea vidi apud D.-Doctorem Petrum Nati, di- ligentiffimum inveftigatorem natu» ra plantarum,earumque facultatum. Atveró primam illam fpeciem , qux baccas juniperi fapit ; in hanc di detulit D. Francifcus Uria, ex Nova Hifpaniaredux, in qua diu habitavit. Ergo in Nova -Hifpania hoc piper Chiape namerantinter ingredientia in Chocolatam: & quod plus eft,idem: pipercommendant, ceu fpeciale re medium contraepilepfiam ; nec non illam czcitatem , quz Grecis &uad- perte» Latinis recentioribus Gzrta fe- ren vocatur. Hoc piper omnium Ju- niperi , caryophyllorum ; piperis , & cinnamomi proprietatum partie | cepe ———— ÁO ^ ^u "c 2 Vote —— -^ E »- 2n R Mer sc E ER - du * . 2 "- . - —— " — anat. * i i o MED EUER $ - CLOTERRMee pom m rj6 FRANCIsCI REeprT ceps effe poffe , libenter equidem lar- glor: at vero ut fpeciale remedium hit contra epilepfiam , & guttam fere- nam,id affirmare nonaulim, cum. diu in diverfis fubjectis ejus rei pericu- lum fecerim , fed nullo cum fructu. Nec tamen obefle ejufdem: ufum in histalibus morbiscrediderim : fedin eafum fententia, ut putem, idem non parum juvare caput & ftomachum, f1 in loco & tempore moderaté adhi- beatur. Ex Sina femen adferunt; fznícu- lum Sinen[e dictum , idque contra multas infirmitates :prodeffe predi- cant. Ego veróillud foeniculum no- ftras, nec non anifum,daucum & cu- minum virtute parum füperare dee prehendo. Et e nuper admodum 1n has regiones delatum eft, nec tu ul- plendi- dius femen continet, Ive ,. dum; dum, & coloris fpadicei, in quo femi- ne parvus.nucleus reperitur , qui per- ' inde utfolliculus feminis nullum in- fignem faporem habet. Sed radii ftel- le, quibus femen continetur, non multum à foeniculi noftri dulcis fapo- te abeurit, fed ita,ut minus acutus ille |. fapor fit , & quandam anifi mifturam 'referat. Qualis illa planta fit ^ quz | huncfructum producit, hactenus re- perire non potui. Olaus Wormius; Jbro. fecundo Mufei fui, capite decimo ocfavo Francifci Ximenis opinionem fecu- tus, narrat , lignum Saffafras fi per octiduumin aqua marina maceretur ; eandem dulcem & potui aptam red- dere. 4fauam marinam dulcem red- dere, inquit Wormius , obfervavi£ Francifcus. Ximenes. A[[ulas. ex bac arbore per otfiduum mmacerarunt in aqua (al[a,tum dulcem Q potui aptam. reddiderunt. Cum hoc. prima vice legerem , ztatemajor eram, quam utillud crederem: caeterum , ut mi-- ^hi tutó illud non credere liceret ,- ejus rei periculum facere volui, & in libram. libram unam aqui marinz perocti- duum miít drachmas quatuor ligni Saffafras,tenuiter incifi, fed hzc aqua né hilum quidem falfedini fuse dece- dere pàffa eft , utut infufionem poftea in diem vigefitnum continuarem,, & repetitis experimentis heni quantita-- tem adduplicarera. Forté Oceani aqui tempore Ximenis ab hoc lieto dulcedinem contraxerunt: fed hx Mediterranei maris aqua "quibus: ego hecexperimenta peregi, hodie | dulcedinem affumere nolunt, non | magisquam famofz aquz falte Te;- tuccii vel Bagnuoli. | Johannes Lopez Pigneito Lufi- | tanus., inloco Cazzpozuajor in Alen- teco vulgo dicto natus; dumin Pro- vincia Zanguebar, ejufque regioni- bus Mongalo & Angos morabatur, quas lumen Cuama alluit, inripaile | lius luminis radiceminvenit , poftea: | abinventoris nomine Rae 4e fuam - Lopez. Pineirodi&tam. Mihirelatum: ] elt, efferadicem arbufcule , qu& fo- lia producit, colore & figurà foliis sali cydonez fimillima , fed paulo | maio- Nf majora; floribusalbis, in quorum medio aliquot fila, nonnihil ruben- tia, prominent , haud fecusatquein croco. Ex flore gemmula nafcitur ; eiceris magnitudine , quz ubi calore maturuit, tandem ficcatur , & rum« pitur , emiffis multis minutiffimis fe minibus. Radix coloris citrini, & guítu perquam amara eft. Hanc;aquá fuper lapide tritam , & unius dimidie drachms pondere affumtam , nec non morfibus vel puncturis anima- lium venenoforum applicatam, certó: à veneno liberare volunt. Praeterea. credunt , eandem vinotritam , & in proedicta quantitate , accedente febri tertiana vel quartana epotam , ome nem febrium ignem exftinguere, & prohibere, ne unquam denuo accen- datur. Etiam hoc dicunt, eandem ap- plicatam omne genus vulnerum vi- ginti quatuor horarum fpatio conío- lidare , ipfumque fimplicem & minu- tiffimum ejus pulverem, inveteratis vulneribusimpofitum,eadem magna facilitate fanare. Eandem virtutem ,. atque adeo multó magis efficacem, alteri "un , —m » ilí4O0 FRANCISCIREm»:I alteri cuidam rz4ici della € Manique gione Chetevi, Maniquen inter & Sofalam colligitur. Radix eft flava, & fubamara ,fruticis cujufdam , qui nec flores nec fructus producit, fed longis, anguftis, & tenuibus toliis ra- dices mittit; &c hederze in morem per arbores & muros furfum repit: nec radices modo, fed ipfi etiam in ufu funtramufculi. Agnofco adver- Íam meam [fortem : etenim hz. duce famofz radices , poft tot & toties .re- petita experimenta ,. mihi nunquam exbibuerunt,vel minimum effectum, hujus fuz, ufque adeo celebratae pro- prietatis.. Quare magni ficiohomi- nem prudentem & cautum , Patrem Sebaftianum de Almeida, quicum harumradicum nonnullas Reveren- tix tuz dediffet, prout refertur in libro tuo. Ze triplici in naturaverum eaguete, ealdem non nifiad vulnera commendat , inquo me adftipulato- rem habet; fi tamen vulnera fimpli- cia & minima fint: nam majora vi- ginti quatuor horarum fpatio abiis- dem dem confolidari, & perfe&té cicatri- cem ducere, id veró ego nunquam deprehendi. Radix Ouweijo, vel Keggio , radix elt alba , lignofa, & fine uilo odore, qua deguítata linguam ferit & mor- dicat; íicdicta, quodà Diego Keg- gio ,-Lufitani cujufdam & Indicz mulieris filio inventa: effet ; pauló ante quam Lufitani Malaccam per- didiffent. Nafcitur in regno Cam- baje , circa civitatem Baflain , diftan- tem-àGoa,; Septentrionem verfus, leucis circiter. feptuaginta. - Folia. producit longiora, &latiora quam Efula magna, eaque viridia in parte fuperiore, fed alba & pilofa ab illo latere , quod terram refpicit. Florem producit rubrum 5 atqueid genus ra- dicis optimum cenfetur: nam quz florem- facit album ,-in pretio non eft. Procerto affirmant , non omnia capillamenta hujus fruticis in ufu effe, fed eatantum, quz in Septen- trionem vergunt: nam quz meri- diem refpiciunt , venenoía fünt & mortifera, Que bona funt , mirabili pte proprietate gaudent: etenim dorfo geítata, vel cum aqua vel vino ad pondus dimidiz drachmse affumta, lecurum przítant hominem à feris venenofis, eorumque morfibus: & qui lethargo vel gravi apoplexia la» borant, & in vicinia mortis verfans tur, derepente loquelam & fanitatem recuperant, fiin oculosimanittatur nonnihil aquz;in qua pulvis hujus ra- dicis maceratus fit. Res profectó bel- le;novz, &rare, fedque proríus - falfa deprehenduntur , f1 ad experi- mentadeveniatur, id quod mihi fz- pius, imo veró femper accidit. Potuit tamen fieri, ut erraverim : ideoque Reverentiam tuam ex animo precor, utin commune omnium erholumen- tum iterare experimenta dignetur ; cüm hzc radix illa ipfa fit,cujus men- tionem fecifti in libro Je ;rip/ici in na- iura Yerum roagnete , vocando eam Radicem ca[ei , eo quod oderem caf[ei referat , velutali, 4 momüne inven- 1orzs. | Preterea novis experimentisopus eft circa radicem. Ca/umbe , maximi alexi- |fingularem  przrogativam obtinere |videbuntur, quam fcriptores illis at- | tribuunt,fed quz tam evidenter mihi Inon apparet, quàm effectum miracu- lofi illius corticis , arboris Peruviani, lin monte Guajachil, quo cortice, vul- | go China, China , & ab Hifpanis Cae | fcarilla delaoja dicto , utimur; adin- |terrumpendos & debellandos pa- | raxy[mos febris quartanz , nec non | tertianze fimplicis , duplicis , & contie |.nu&. Et hocquidem nomine univer- fus nofterorbis maximas gratias de- bet Patribus venerabiliffima veftra | focietatis , ut qui primi omnium eun |! dem cum tanta fua gloria detulerunt B in Europam. |. Et utinam non major authorum | Sinenfium gloriatio eflet,qui in gran- | di illo Sinenfi imperio inveniriajunt | duas illas raras & pretiofiffimas her- | bas, quarum una Pu/a vocata vitam | hominum reddit immortalem: altera | Gin- — nA (E £" non habeat , qua homines reddat im- mortales, illis tamen viribus pollet; ut ejus ope omne tempus vitz falu- borum tranfigere liceat. Forté huju£ ille. cacabus, quo Medea novam ju- ventatem focero conciliavit ; & forté hasipías morfu appetiit fabulofusille antiquorum Glaucus, quando ex tefte;eximproviío factus eft Deus,ex eorum numero, qui fundum maris inhabitant. Pleni funtSinenfiumlibri hujus- modi jactantiarum: nec fatis capio, fuo Atlante non dubitavit affirmare ; nl coquere liceat omne genus cibarioe f rum. &quod majoris momenti eft, | hunc benedictum ignem nec ardere , | nec ligna confumere, & feliciter in quafcunque longinquas regiones, | tranfferri poffe, modó occlufus te-' ufi neatur in aliquo tubulo. .O beatas WE Anglorum, Batavorum, & Lufita- B norum claffes, (1 hoc tali mercimonio | onerarentur! etenim prater inzíti- mabile illàd commodum , quodhinc | in longifflimis navigationibus ad eos | redundaret, deportato hoc igne in | Europam,nemo nonquam maximam | ejus copiam fibi paraturus effet , illis | prafertimin locis, ubi domus proer- |: fus lignez funt nullo lapidum fubfi- dio, ad effugiendum fcilicet incendii | periculum. Non minus mendacium elt fcribe- J| re, in Provincia Onan , flumen effe, 4 in quo pifces capiantur rubri, quo- (moi rum fanguine f1quisinungatur aut yg plantas pedum peitiodti eum fecuré, mE citra periculum fübmeríionis aquis isl inambulare poffe. T'utius eft Angli eimg cujufdam recens inventum ; qui ma- - 6 chia | —— E chiniligneá, inftar anchorze, velferri | quatuor marris inftruéti, quonaves caufa quatuor cadis , aere plenis, & machinam [íuftentantibus, ita utin fuperficie aqux hzrentes vifum ta- | men efrugiant;animi gratia exiguum 1 illum. Lacum IHílingtoni, duobus à Londino milliaribus diftantem, pe- ] dibus pertranfit , & jocando jactitare | folet , fe tranquillo mari aufurum | pedetentim Dovero Caletum ufque | progredi, modo navicula fibidetur | fubíidiaria, fi quo cafu mareex im- | provifo tempeftatibus agitari contin- | geret. | Preterea. autoresSinici Ícribunt, | in provincia Xenfi effe duo flumina, | unum dictum Ciemo, alterura lo, | quorum aquz uíqueadeo purz & le- | vesfint , ut ne minimam quidem pa- | lez. feftucam ferant. Bone Deus ! & quis unquam crederet , pulfato in | ripa lacus Zzipe tympano , confe- | ftim horribilem tempeftatem impe- | tuoforum flu&tuum exorituram,non | fne tonitru & fulmine. Ego due | à 1 - l1lAilhelmo Britoni credendum- re» ms|linquo , qui hbro fexto Pippi iil | dug , faCta mentione cujufdam fontis » & [dixit : itin "e| Effe patens-vobas pby[ica qui dicitzs dum arte mal. Qussconcur[us agat , "vel que come jq plexio verum - iwe|. Breciliacen[is mon[trum admirabile Im fontzs , Áue Cujus aqua Ata quà proximus Att | accubat idt, un |. Siquacunque levi quiuis a[pergine " Jpargats | Protinus in nimios commlxta gran- Jtt, diue nimbos iy | SSolvitur, c fubitus mugire tonitrí- 3li, bus et ber | kl | 1. Cagitur, C ceeczs fe conden[are tente | Y£ Nen dd xt | - Quique ad[unt , te[fe[que ven prius io it | e[[e petebant wi« | "Fam mallent , quod eos ves illa latée impe ret ut ante, wm |  Tantuscorda ftupor , tantaoccupas li exta[is artus. Wie | G'$ Adira CAMira quidem vesy vera tamen , multique probata. Francifco etiam deRues creden- dum darem, qui ir deliciis fuis Gal- licis , defcribendo montem. Dor , hac habet : Japss aliquis inyiciatur » certo expectari poffunt fulmmina- tonitrua; pluvize, e$ rando. Non procul binc abeft amtrum, velaby[[us, nomine Soucis, o[fiovo- 1undo , citra fundum , quiquidem in- veniri potuerit , precedenti non suul- tuim abfimula. Nec multum hinc abit fabula , quam fupra dicti: autores Sinici nar- rant, dequodam lacu Provinciz Pe- king ;inquem fi lapillus aliquis inji- | ciatur, omnis ilius aqua PiHuiecom | | colo- colorem affumit : & fiin lacum il- lum incidant folia arborum;in circui- tu viridantium , in totidem hirundi- nes abeunt, animatas & volantes; eadem prorfus ratione, qua naves JEnezin nymphas marinas, & fron- des , ab Aftolpho in mare Atricanum fparíe , in navigia bellica abierunt, Non aveo, imo nolim effe ex nu- mero illorum , qui veram credunt hanc Foliorum metamorphofinin hi- rundines. Necquifquam mibi dicat, forte id naturaliter poffe fieri exem- loanferum velanatum, quas Berza- cles. vel Brantes vocant , &. quas confentientibus infinitis Scriptori- bus exarboribus, vel earundem fru- &tibus, vel truncis, vel conchis, in In- falis Scotiz & Hiberniz adjacenti- bus, nafci vulgus credidit.. E-xenim primo à Carolo Clufio;aliifque pluri- mis, & poftea à doctiffimo Deufin- gio , in tractatulo de An[iribus Sco-. ticis. Et Jacobus Wareus zn libro antiquitatum Hibernie cüm nonnul- G 3 lorum lorum de generationeharum avium fententiam retuliffet , prudenter con- cludit: Imre, qua pleniam [crutinium | mereri uidetur , mbil definio. Unde | nunquam ufque adeó ftolidus ero, ut. | credam,in mari Sinico inveniri pifces. | fquamofos, cracci colotis, qui perto- | tam hyemem in aquisbabitent, fed accedente vere , pofitisfquamis plu» mas induant & pennas , & explicatis alisin montesavolent , ubi pertotam | €ftatem, & per autumni tempora | morentur, quibus exactis, affumta | veteri hgura in aquas denuo prola- bantur. Et quanquam tu, doctiffime Pater, inlibroSinz tux z//ffrate , non obfcuréinnuas, te id credere ; in eatamen fum opinione, teexanimo huicreifidem non habere, fed illud tantum agere , ut nobile fpecimen ex- hibeas excelfi ingenii tui , & profune da eruditionis, inveftigando & pro- ferendo rationes hujus reciprocaé tranImutationis, fi vera,nec à confüe- te naturz legibus aliena effet. Scribendo longius provectus fum, quam ab initio mihi ducis m [ea "t 1. fed cupido communicandi cogitatio- [n nes meas cum hominibus dotiffi- im | "mis, qualis tu es, Pater Athanafi, fen- Jt | fim effecit, ut limitescpiftole tan- out | Ycenderem. Quare folitam tuam be- Ws) nignitatem rogo, ne idzgré feras; tt |- quin potius mecorrigas , in illis, de ;I |. quibus minus vere locutus fum 5 in- pis | "terim fcito, me in inquifitione veri , in| majorem non experiri voluptatem $wm| quam cüm aliquid diíco. nota uma | EDUUDTNS IS FRANCISCI REDI, Nobile retimi , OBSERVATIONES ; D E | VIPERIS SCRIPTJE LITERIS AD m——— — (C £óÓ VIR ILLUSTRISSIME. am N dies magis magifque Qi! confirmor in meo propo- yI fito, nulli circa res natura- 2595-2] lesexperimento credendi, preterquam iis, quz meis viderim oculis , & per iteratam & rurfus re- etitam experientiam confirmata fuerint; ideo quod fubinde magis animadverto quàm difficile fit, in- dagare veritatem cujus fpeciem fpe mendacium przfert , & quam multi Scriptores tam antiquiquam hodier- ni imitentur oviculas quz fefe invi- cem Íequuntur, euntque non quà eundum eft fed quó itur. Simili prorfus ratione, fi quifquam veterum fapientum, retulitiníua vo- lumina aliquid quaft verum ac com- probatum, àinaxima parte polftero- rum czcá admiffum elt credulitate, & rurfusex fide ejus, qui primus fcri» píerat , fcriptum elt, & fic, plitta- corum more quotidie proferuntur, & Ícribuntur & leguntur, & credun- G 6 tur tur à nimium credulo & inexperto vulgo turpiffima literatorum. men- dacia, qui& naufeam ingenio vigenti- bus excitant." Ego femper laudabo, & , dum fpiritum ducam , celebrabo gloriam FER» r NAND t II. Ma- £ni Ducis Hetrurie , Domini- mei unici , qui fi quando per horulam de- pofitis Zisvilliihis Gubernationis cu- ris, exfpatiatur inamoenitates philo- lophicarüm meditationum , id haud facit vanz & otiofz recreationis cau- Ía, fed inveniendsx rerum mera, nu- dze, purz ac fimplicis veritatis ; & ob id Regia & indefeffa magnificentia pluribus Viris praftantibus omnia illa adminicula , quac ad confequen- dum finem ufque adeo laudabilem neceffaria funt, fuppeditat. Ciim an- tiqua famaolim tantopere liberalem deícripferit Alexandrum in promo«- vendis füi Ariftotelis ftudiis, Prin- ceps meus, ut in munificentia illi magno Monarchz non cedit;ita quo- ad cognitionem rerum , & quoad rudentiam longiffimo intervallo il- lid poft fe relinquit, Etlicet noftro 4 E feculo. feculo non vivant Ariftoteles, Hetru- íÍca tamen Aula femper fovit Prz- ftantiffimos Viros ;. atque in hodier- num ufque diem in tanto ànobis fpa- tio diffità Anglià, multique aliis re- motiíTimis mundi partibus; provene- runt Viri Celeberrími , quicum ftu- pore, etiam doctiffimorum , quotidie magis oftendunt fe totam Philofo- phiam in animum alté admififle. Hinc factum, Illuftri(l. Leurentz, ut non poíffim unquam enumerare experimenta in hac Aula ,. poftquam dilcellifti, facta, nec mendacia qui- bus.eorum ope larva detracia eit. Urfalivam 7;jj moveam, teque ad feftinum reditum impellam , hic bre- viter verbis fimplicibus & abíque ar" tificio recenfebo 7T;5;, ordine , quem memoria fuggefferit, obíervationes nonnullas quz feptimanis fuperiori- buscirca liperas annotate funt. Et cum de viperis differendum eft, pro excufando temerario meo aufu, fuíci- piente materiam , ad quam tot tanti- que Viri prafentis & preteritorum feculorum impegerunt , perappofité G7 - utar MEéSigin ANA Y Ar mH mte I8 FRaANCISCI Rzpr utar verbis Juvenis Alcibiadis. ín Convivio: Pariter, (inquit ille) ze Dabeo cum illzs quos viprra momordit. JNegantur velle id quod patiuntur Pro- palare , nifi apud eos, qu0s id? animal Horordit y fiquidem doloves. ita fant acerbi, & comvulltones ita aCHLA, dtp. quínus mal igni dentzs excitat , ut »eX- Ceptas is qui experimento id didicerunt, omnibus aliss incredibiles fint ; c gra- "Ut$ 4710 0r'e5 v miferi clamoyes froni- ilum tenerzs et» puerilibus querclzs ve- putentur. Unde 690, QUETIA a CULÍOT HO. Jens vulneravit, [cilicet "mor P bilo- fopbiee , qui nibilo fecius quam vibra ziferà pungit , imprimis quando jwve- 711/65 DeBetrat oamimos » Ai €0rum gut peius vatione privati, aut omnibas fenfibus deffituti non funt animad ver- tens om [ojum tibi [oli adeffe , mon eru be[cam palam tibi facere furorem VICHTH y CÓ" qud cupiam Lal[amo ve- Vitatzs per[anari ; optime [tens quar profunde , co non minus me ,tu quoque compuntitis /. Ineunte Junio affere- bantur Neapoli Viperz àd'conficien- damtheriacam in officinam pharma- ceuti- |jus & omnium ceterorum Princi- pum prafentia cum fermo haberetur | de hiíce animalibus & przcipue loco | quem obünent in compofitione ad- | mirabilis hujusantidoti , devenit fer- mo ad eorum -venenum , & quale id effet . & quacorporss barte ejus veluti fodina lateret. Quidam dixerunt non habere vi- peras aliud venenum preter fuos dez- ies , quos tali figura fabricatos efle af- ferebant, ut acumine autacie den- tium invifibilium in fuis faucibus, ( fortaffe excavatis, autaliis ignotis ductibus inftructis) fauciarent te- nellas fibras & fubtiliffimos nervos;é |! quibus in majores ramos acerbiíTimi | ictus ferperent & lethales convulfio-  nesderivarentur. 24/7 acriter impu- gnata hac opinioneaffirmarunt ,.non effe dentem five per fe five ratione figure venenofum , verum vulnus viamaperire veneno, latentein qui- bufdam vaginis , quibus viperz den- tes conteguntur , qux vocant Graci 19v adÓlav yvüvac; & in bafce va- ginas ginastranfmiffum effe illud ex ve/cZ Je/.4 per quoldam fubtiliffimos ca- naliculos, ex hac in gingivas diítri- butos , fubjungentes, fe "Uiperinum petu bauflum e']e. toxicum y omnium qua reperiri pofsunt, letbalifffmum. "Alit accularunt vipere [alivam fi- veíputum, quam prolicit quando ve-- luti rabiofa, & tota turgens bile mor- fum minatur. Cuidam  jocando fuggefferunt forté, fecundüm opinionem multo- ium antiquorum, & juxta triviale proverbium , venenum non alibi quam in cauda. aut extremo ejus cu- Ipide querendum. Riferunt nonnul- li Nobilium audientes hanc ultimam opinionem. & unus eorum fübjunxit, € tanta diverfitate opinionum evi- denter apparerejillum antiquum Phi- . lofophum fuiffe nimium  temera- rium , qui feomnia fcirefibi perfua- ferat, & alterum illum nimismode- ftum , qui de omnibus dubitaverat ; quorum prior Hippias fuit alter Ar- cefilaus. Sic conjecturis finisimponebatur , quando S. C. 5er. juffit, ut ad inda- ándam hujus rei veritatem omne | experimentum adhiberetur , quod- | cunque unicuique pro comprobanda |! fua fententia facere placeret. Etcum | major pars videretur adhefiffe (in | etbalzs ,, decretum fuit àfe le facien- | duminitium, & tanto magis, quia vit | do&us quidam & in le&tione Àuto- | rum.tam antiquorum quàm recen- tiorum multüm verfatus, omnia fua ' oppigneraffet , nifi quaelibet minima | guttula fellis viperini epota; homi- nem ex robuftiflimis, & quamcunque befliam ex ferociffimis necaret, ad- dens remamplius in dubium rion. re- vocari; eam Galenum medicos do- cuiffe; eam Plinium diferte dixile ; Avicennam credidiffe, parum medi- camenta juvaífeillos, qui fel viperz biberant ; Rhafem exiflimaffe , nul- lum valuiffe ingenium, nec medicum prafidium, fed D EI fuiffe neceífa- rium auxilium ; Haly Abbatem af- £rmaffe feré nullum opponi pofle re- medium infernali huic veneno ; idem etiam c&teris omnibus fupra citatis Authos pula truccius Bononienfis, Cafalpinus, Baldus Angelus Abbatius, Cardanus, Julius Czíar Claudinus,& tot tanti- que alii, quorum celeberrima eft tum apud Medicos tum apud Philofo- phos fama, Et licet 7o. Baptiffa Odierna in curiofiffimis literis ad doctiffimum M. A. Severinum Ícripferit, fe dedic fe feli buccellam panis felleviperino intinctam, necullum fe vidifle effe- étum veneni, neque tamen hzc fola experientia fufüciebat | evertendae opinioni tot eruditorum dc przci- puorum Doctorum. Preterea Ípe- ctaculum quotidianum eft, teles cum lacertis, omnis generis, & cum ífer- pentibus ludere , & quod illos deglu- tiant, etiamíi Albertus Magnus Ma- giftorum folitó- faftu neget; unde fortaffe perfuaderi quis poffet, felem non fuiffe animal conveniens fümen- | | | I | | | Ob[ervat. de Viperts. 163 in, tus, | ttti Hum loe mum dij erm) cfols endz de [t- cum fere tl Mi unde elem met j I allinaceum , cui fupradictus Severl- fa devorant. Interea audiendi gratiá ftabat in angulo quodam Jacobus Sozzi viv perarum captor, homo comparan- dus antiquis Marfis & antiquis Pfyl- lis, qui rifum vix tenens, fubridendo prehendit fel viperz , miftumque di- midio cyatho frigide, illud haufst vultu intrepido , ac confpiciendum dedit, quam fuerint delufi fupradicti Autores ,' feque obtulit, ad ebiben- dum omnem eam quantitatem fellis, quam maximam polcerent. Verun- tamen cüm quidam crederent, eum [e preemunifle quanquam negaftlet ;. aut Mithridatio , aut l'heriaca ,.aut alio Alexipharmaco , vifum fuit fa- pipionibus grandioribus ad deglu- tiendum datum eft , utrique fine no- cumento, & quod majus eft , & fere incredibile, canis cui dimidia uncia fellis: . eth ——— 164. FRANCISCIREDI mum fymptoma exinde paffüs eft; & fanus & alacer adhuc hodie vivit , & nifi alià ratione pereat porró vivet. Pullis quoque zallinaceis felcopiosé datum; & ipfemet fella bina intrufi gutturi pavonis & galli Indici, & quatuor vilcera integra, non remos vendo fel, feli devoranda dedi , qui ; * X quodaffirmarepoffum , delicatulé fi- bi labia lingebar. In aliis animalibus fiepiffimé idem expertus fum , attamen femper in di- verfa fpecie, quoniam,uti optimé no- fti, multa aliisanimalibus: pro cibo funt , aliis veneno, autgravi faltem incommodo. Etut nihil dicam decicuta devora- ta à Sturnis, & de Helleboroà Cotur- nicibus & Capris , referam 7zbi me à paucis diebus obfervaffe, medium granum hoftizillitz : oleo Ricini Si- miolo concitaffe vomitus, deje&tio- nes alvi, & hypercatharíes maximas ; & tamen fex guttze ejufdem «olei in- fufze utturi galli, ipfum nontantum non necarunt, fed nec minimum fafti- btc qn p: f | gom ^ B manifeftó deprehenfum eflet , fel vi- | perz oreaffumtum neutiquam neca- | re; digreffum eft ad confiderandum; ! aninftillatum vulneribus ; ipfa vene- | menta in pluribus pullis gallinaceis | cuniculo, agnello & lepore, animad- | verfum eft , nulli illorum potuifle | nocere;uti nec vim habere ullam falu- | impofitum , quicquidin contrarium | dicat Baldus zdngelus Abbatius Cap. |. e 7. Schrüderus in. [ua Pbarma- copzia. |. 2Cswterum in fundo duarum illa- | rum vaginarum' ( feu cavitatum )in- | traquasrepofitos viperx habent den- tes , humor quidam ftagnat colore & fapore fimillimus olei amygdalorum dulcium , & hünc crediderunt, uti uofdam canales ex vefica fellea. À me certe multoties obíervatum , ^ Ns aie atc ij s ee " —— —— E, 166 FRANCISsCIREDI quando vipera evaginat dentes & | moríum minatur, neceffario effun- dere in vulnus liquorem illum fla- | vum, nonideó, quod vaginz rum- | pantur, quemadmodum  ftatuunt | Mercurialis, Grevinus & alii, qui in-. | vagingz Íe comprimunt, & contras | natur. fumtus queat necare? & à quibufdam conftanter affirmatum eft, fed ab ahis eadem conftantiá negatum, &idem fupradictus Tacobus Viperarius ob- tulit fead ebibendum ejus cochleare plenum , & dictum factum , vifus eft illud delicatiffimé & per vices degu- ftare five elambere. Viperam ex maximis, & ferociíli- mis & iratiffimis prehendit , & cura- vit utin dimidium vini cyathum non folum omnis liquor quem in vaginu- lishabebat , proflueret , fed infuper omnis fune 1 fa. TU tüun ii ine s E efte deftie iam bats dem Iob Yee use lepus Obfervat. de Viperzs. — 167 | omnis fpuma omnifque fáliva quam | ferpentulus hic exagitatus, percuf- | fus, compreffus , iratus rejicere po- | tuit, & fic bibit hoc vinum , ac fi effet | liquor gratiffimus , & fequenti die | cum tribus viperis contortis inter fe, | denuo eundem lufum exhibuit, fine Ob id ego quatuor capita viperze | lemiviva, & fanguinem ftillantia & | Íqualida, immer: in fcyphum aqua plenum, & cumgladiolo (Zzzcetta) | refecui omne pulpamentum palati & | maxillarum, & curavi, utomnis hu- | miditas qua ibi continebatur inde | fcaturiret , donec aqua redderetur Ípumefa, turbida & ingrata, poftea feré totamuna cum intrito infudi in "fomachum hosdi, & refiduum, | quod fupererat, anati fiebat jufcu- | um. commodum, fed nec hzc nec | ille ullum veneni accepti fignum de- | . Ab(que ergo temeritate delufi di- | centur Albertus Magnus, eruditiffi- | mus Mercurialis , fubtiliffimus Capi- | Vaccius, & celeberrimus Zacutus, | quane quandodicunt, vinum inquo fuffo- venenum & lethale, & qui his prior fuit A&tium, & Aétio priorem Dio- íÍcoridem , qui idem dixerunt non folüm de vino illo, in quo mortuz fint viperz, fed de eo etiam in quod hz beítiole caput, bibendi caufa, immerferint. Sed non vidi ( has be- ftiolas) adeo cupidas hujus pretiofiffi- mi liquoris, uti Ariftoteles& Dio- Ícoridesipías faciunt , nec noviquo- modo urceoli vino intra fepes ab- fconditi ad capiendas illas decipulz fint accommodatiffimz ; quàndoqui- dem afífervans nonnullos cyathos (vino) plenos, in ciftis ubi viperze de- gebant , non folium nunquam laffus fui inobfervando, an vidére ipfas unicam guttulam lambere, verüm nibilo fecius diligentiffimé obferva- vi,anfimeabíente, inde bibiflent ; nec tractu temporis vidi plus confu- biens potuiffet exhaurire. Atque hoc facit ut gré credam veram effe hi- . EY . ftoriam à Galeno recenfitam /;b. 11. ? dec | Ducum ] JOOTen "B de fimapl. «L'Medic. Fac. quod, cum | aliquando ampulla vini mefloribus "'E quibufdam delata, & in campum, |! (loco nonlongeab illisdiftante) col- n | locata fuiffet ubi illi ex ea infundere P in Íícyphum voluiflent ut biberent, oi [ yiditlent viperam irrepliffe & fuffo- lij catam fuifle. Propterea dico,fi vipera X E potuilfet intrarein illam ampullam, il- M ^ necefle fuiffet , ut fuiffet aperta; & fi jo B aperta fuiffet, eadem facilitate , quà intraverat ,iterum regredi potuiflet ; 1- f eadem plané ratione , quà fzepius vidi £f wiperas ex lagenis longiffimi colli | tam vino plenis quam femiplenis, in wd quasinclüferam, evadere. j l-F ^ — Concedaturtamen, accidiffe hunc mr ' . . . i5 €. cafum , quodilla vipera non potuerit ps f yiamreperire quaexiret, nonob id und fequitur, uns: fuiffe , illam fubitó tt f. fuffocari ; etenim vipera per aliquod 2x; | tempus natant in omnibus liquori- WE bus, beneficiocujufdam veficulz a&- | risplenz, quam in corpore habent; ix |. non valde diffimilem vefice aliorum hi f. pifcium. INecrefert, quod objiciatur |I. | edorem vini eorom potuifle illi- T co S aie altri ui m niit ndo V at ar P AT rtr ni 176 FRANCISCIREDi J co viperam inebriare & íuffocare, vaía vitrea. vino generofiffimo Ali- cantino, & aliis fpirituofiffimis Nea- politanis & Siculis , & femper obfer- vavi, vixifle eas natando, fpatio cir- citer fex horarum & quando violen- ter detinui,omnimode ipfas in vinum unam cum dimidia; & cum tandem effent mortuz & plures dies eas fer- rum illud, quod Paulzs «milius quam calidi temperamenti finthi fer- pentuli. Quos tamen fatebor diutius vivere in aqua, quàm in vino, cum rimi duodecim circiter horas fuper- yixe- x T [s M 3 Cont i fne —— *. Wi mt ! OCCUR |wixerint; quo tempore exacto cüm morerentur & ipforum cadavera - f 'aperirentur, & cor infpiceretur, Ícm- |to majorem ipío cordefa&tam efle; licet inftatu naturali fint minime, - f ufqueadeo , ut quidem minus acutos ! adhibentes oculos pro vero dixerint ! Cor viperinum Shen unicam aurie culam. Sed pretermiffa hac digref- | fione, redeo ad defcriptionem //2uo- gas illius flavi , qui intra vaginas den- /affumtus neque hominibus neque i| brutis lethalis fit, pergaminquirere .| an fersaffis vulneri inftillatus occi- | dat? Etverumeft, fpatiotrium vel /quatuor horarum mortuos effe om- - | nes gallinaceos J'en s columbi- | nos pullos, quorum vulnera eoinfe- |! Gta fuerunt, tamque necare liquorem. | viperarum vivarum quam deíum- tum e palato & vaginis viperarum |-mortuarum , etiam fi mortua fint .|'ante 2. vel 3 dies. Ejus rei experi- menta plus quam centum in diverfis l'animalibusfaéta, omnia me confir» H 2 ma- Gg aa Ye ar Hon tie ni D DM "denn marunt, ut credam Cleopatram tunc; cum mori conflituiflet nullatenus ab Aípide fe morderi paffam effe, ut uidam Hiftorici referunt, fed po- tius, quod facilius erat, certius, atque arcanius, poftquam ipfa fe vulnerat- íet aut fuum. admordiífet. brachium Libri de 'Theriacaad Pifonem ) ve- nenum, quod ex Afpideexpreflum in pyxidula , intalem eventum parata ,. confervabat : vel quemadmodum dentes geret. ; Kt .confirmor in; hac opinione, tum , qui ( juxtamentem Nicandri, | | | | Ó I m | LR] | d L B t5 E mf. m mL EXE X0 atur; | m ite E 4 cul | ] ! : — ined mulo i ig is t un. | ndn) | dette yu [ ve Obfzrvat. de Viperzs. — 173 venenum affervant, unde illud vene- num profluit totum fi non primo,fal- tem lecundo morfíu, fic ut tertius (Gepius hoc «compertum eft ) non ve- nenofus fit, & ob hanc caufam cir- inde Cleopatra una fola Afpide mor- teminferre Naére & Carmionx fuis famulis, & demumfe ipfam enecare tua Cleopatra in illo cubiculo ferpens homicida non inventus fuerit , & nee mo non naturalem horrorem novit quo fceminz omnes adípectum , ne- dum. contre&tationem | ferpentum abominantur. Nec ullius ponderis et, quod in Augufti T'riumpho vide- rint Romani Cleopatre imaginem; tenentis. manu. Afpidem , jam Jam vulneraturam brachium, fic enim lu- dit Sculptor five Pictor, qui clarius ob oculos ponere populo non poterat modum mortis, quem Regina fibi elegerat ad effugiendam [fervitutem H 3 Victo- tete n ety ar weg n terti i sca pP a Victoris Augufti. Non difparem li- centiam fatis crebro fibi hodierni Pi- tores fumunt , atgue inter alias ejuf- dem argumenti Petrus Viéctorius hanc vituperat, quod Cleopatram: pingant ab Afpide mammas demor- fam, Plutarcho, Propertio, Paulo Orofio, & Paulo Diacono referenti- admorderi paífa fit. Ethaclicentia piétoria non folum hodierni fed & antiqui ufi funt,quan- doquidem apud Gorlzum gemma invenitur , cui infculpta vifitur Cleo- patra vulnerata ab Áfpide. in mam- ma. Et licet Petri Vi&orii cenfura reprehendatur à Baldo Angelo Ab- batio, afhrmante verifimilius effe, eam permififfe fibi pectus. commor- deri, tanquam partem cordi vicinio- defenfus eft à Cafbaro. Hofmanno Philologo & Medico noftri temporis eruditiffimo Zib. 1. var. /e&f. Sed ut ad noftrum propofitum redeam , val- dé mirorquod doctiffimus & opti- mus fenex Marcus Aurelius Severi- nus; Dios | tut. E Colüv| Ventn nus; in cognitione viperarum verla- tiffimus & experientiffimus, indubr- tanter dicat ; liquorem illum flavum vulneribus illitum ea veneno non 1n- ficere ;. perfuafus folis duobus expe- manu vulnerata cujufdam fui famu- li::etenim in tentandi experimentis ea aliquando contingunt quz veras caufas latentes dubias reddunt. Et fiepius accidit;. veras caufas; propter quzdam impedimenta igno- ta, aut non obfervata , non edere fuos effe&tus. Poffum queque afhirmare Tib;, meufu didiciffe , oves , canes; pullos gallinaceos me curante rabiofé demoríosà viperis, paucos ante dies in campis fole ardentiffimo captis, non effe mortuos; & e contra, demot- fus.à Vipera, mortuus eft pullus galli- naceus, cui plagam dentibus infli- &tam , exíecueram , & diligenter cu» raveram, utille malignus liquor , qui ' in vaginis abíconditur , excernere- tur.: Ex omnibus pullis gallinaceis columbinifque, quarum vulneribus venenum fut infufum, evafit ali- H «4 quamts dns pina taam et don tei 176 FnAWxciscri REDE . quando unicus , & evafit forté, quia ; quando punéctura fübtiliffima: nova-. culz eum fauciavi, incidi venam-ma- | jufculam, ex qua abundanter profi- liente fanguine, potuit forte fieri , ut venenum ad interiora non penetra- ret, quin potius cum regurgitante fanguine, per lore aut bihorii fpa- tium ,toxicum ex corpore fuerit pro- pulfum. vareillos, quiàViperis funt demor- fi, Ícarificatio juxta preceptumanti- quorum , loci commoffi , ad evocan- dum fanguinem , aut applicatio cu- curbitulz ,' autadmotio unius atque alterius hirudinis bené purgatae , aut etiam fi exfugendum przbeatur ho- mini vulnus. Obferves etiam I//z- fériff. Laurenti, Avicennam cautio- nem hanc przícribere, ne- ille, qui: exfugit ejufmodi vulnera , habeat dentes corruptos & cariofos:; Etante Auicennam Ííümmo cum judicio Cornelius Celfus & Aétius admo- nuerunt (etiamfi Severinus male ju- dicet hanc cautionem efle frivolam ) us WM p | ne ulcera aut vulneràin ore habeat, w.| quoniam venenum exfuctum  mor- y; D tem creare poflet , quod aliàs , etír in id | ftomachum defcenderet » neque fani- E fa neque vitae officeret. Et hzcnul- " latenus nova elt doclrina - fed fatis b | antiqua » & à modo nominato Ce/fo m. | nobis fuppeditata dicente: Na ve-' | neyum Serpentis y ut quedam etiam Ie | venatoria venena , quibus Gall; prei- s. | iQ wemtur s mon gu[fu- fed. in vulmere ss. | Hocenz- Poít. Celfum idem. etiam EN animadverteruat Galenus Jib. 3. de or. Temperam. Qv autor de Tberiaca ad idi p cap. 10, Sed inter omnes e : eliffime Lucanzs tunc , ubi defcri- ts. | bit Catonem deducentem Ronia- j, | Bum exercitum per Libys& areno[a " deferta : i Li gum iffát igmi vet E ied ill Et plaga ,quam nullam [uperi snor- m tali us-ultra | cll A medio fecere die , calcatur ; " unda : | Rarior: inventus medi fons unus - ; areis - | H s Lar- Largusaque 5 fed quezm fevpentum am turba tencbat E Vix capiente loco , labant in margi- |" n [iccee p "Afpides, in mediss fitiebant dip[ades. | ^ undzs. UD Ducfor ut ajPexit perituros fonte ve-- 39^ liclo, qune Alloquitur : Vana fpecie conterrite: |o letbi | of Ne dubita miles tutos baurire. li: Jun uores : anorm INoxia fevpentum efl admixto [mne |ui guine peftas , fnnc: Mor [u virus babent, c fatum den--. | ev fe minantur. 9 gr Pocula morte. carent:dixitydubtum- ion que «enamum E Dira Hauft.. — .— fud: Term Ad confirmationem hujus verita-. fiut tis, tibi non fufficerent omnes fupra lens allegate probationes & autoritates, [in fcito plures coxiffe & comediffe b:la- fim. riter omnes univeríos illos bonos: ff pullos'gallinaceos& columbinos, sc ff omnia reliqua animalia; que Vipera: ; 1 moe. | adesse p auc m e mere mpm tih mete € 70s , " E | momorderant , quicquid dicat Mat- /thiolus non pofle id fieri fine manife- mi fto veneni periculo ; utque omne tol- | latur dubium omnifque Icrupulus, de (i crudisettam & jam jam occifis vipe- | ris, ipfasdevorandas objeci cani, ci- wl vett feu hyzna odoriferz , & cui- | dam ex avibus rapacibus, Tinnun- | culo, quem Itali GZeppo vocant. Pari- | terexpertum elt illa , lethales fagittas 1|. Bantameufium per brevi tempore | mortem conciliares fed epoto vino fia] aut alio liquore in quibus plures dies ! áimmerfíz fuerant,ne minimam altera» ju tionem. fanitati induxifle. | Leguntur in fupra citato libro de ww Zberiaca ad. Pifonen , Dalmata & zm It. c md » | Saca: venenata reddidiffe Jacula, fri- |! cando ea fuper Helenium , & illis le- | viter vulnerantes, dumramodofangui- qn E nem attigiffent, occidifle, cum tamen m Helenium fuerit iplorum cibus falu- qs o berrimus, & cervos & reliquas feras. ij. | iifdem telis occifas, fecure comede- uw] rint: Quomodo igitur, fi venenum s | Viperarum deguítatum non folum | non eft lethale, fed: nec: ullo modo |^ 6 noxi« soxium,quomodo , inquam; poterit effe vera hitoriaMatthioli;aut illa al5: teraAmatiLufitani,duos Juvenes vul-- quia fua fibi vulnera exfuxerint, fed. utique quia à Vipera crant morf1 aut; Íugendo nen omnem extraxerant. venenofitatem , aut quia habe- bant aliquod in ore vulnus cui eam. communicarunt, aut.denique quia ipfis non przfto erantalia neceffaria. medicamenta interna, quemadmo- duran tempore , quo Pompejus Rutus. JEdilisfuit, Roms accidit circum-- foraneo. cuidam, ut in medio foro. A[pis brachium ei commorderet ;. qui , licet fibi morfum exfugzret , ni- hilominusduorum interítitio dierum; vita privatuseft: Quod ipfi evenit, ZEliano tefte, quod ejuszmuli ab- ^ niea medicatam , quam fibi prie em praeparaverat in potum, non ad oris elutionem ; quandoquidem bac proxi qux | Tim ^ - Ic 4 quam exfpiraffet , computruerint , &: gingiva: & facies; nihilominus hoc non elt argumentum fufficiens. ad probandum , fuiffe (putredinem) e£-. fectum fuctionis, quoniam Diofcori- des, Aétuarius & Czfalpinus docent;. ti prater aliaaccidentia, etiam gin- givarum morbus fuperveniat , & ex- haletur , quemadmodum Aldrovan- dusloquitur , flatus gravis & foetidus ex iplorum ore;. & juxta Avicen- nam, inflentur ipforum labia,id quod non accidit , ut milliesexpertus fum , illis qui abforbent. aut deglutiunt ve- nenum ex Viperis. Immo canis, cui affricari jufli morfum in extremo na- Ío , ufqueadeoillum lingua deterfit , ut mortem: evalerit ;.nec tamen lin- uz nec gingivis aliquid mali accidit, tiam antiquitus homines erant qui: pretio conducti. artem exfugendt morfus venenatos profitebantur. Et H7 in sicaggen a p abi AT mei RUM Le ie RES Iz Mmm ipe men peur 184 FRANcIsCcLP REDI ilis temporibus ufitatam invenio, circainitia Magnorum Imperiorum; é&is lachrymis in. Alexandrino lito- re excepit oblatum fibi: caput Pom- peii. Cato etiam in Africa, auctore Plutarcho,fuftentabatin fuo exercitu multos Pfyllos,ut medicarentur vul- neribus ferpentinis , ex(ugendo ex il- lis venenum, Ne veró. perfuadeas illorum temporum magis peculiari & propria virtute preditos fuiffe quam quilibet hodierno die. Quam- vis Plinius pluribus in locis, & Aulus Gellius ajant. fuifle donum provida naturze , folis illis populis conceffum, probandi pudicitiam fuarum U xo- j* rum,: Bt: rum, exponendo tenellos filiolos in- ter venenofiffimos ferpentes , nihilo- minus haud adducor, ut hoc cre- dam; verum multó magis fidem ad- hibeo Cornelio Celfo, qui multis an- ni3 ante Plinium & Gellium nobis Ícriptum reliquit. Neque bercule fcren- tiam praecipuam babent bi , qui P(ylli | somimnantur [ed audaciam u[uip[o con- formatam. Et mox: Ergo quiquzs exemplum || Pfylli fecutus id vulnus ex[uxerit c | Sp[etutus erit." tutum bominem prz- | ffabit. Etiph Pfyllinon minusquam alii homines mordebantur à ferpenti- bus, & profanatione opus habebant alexipharmacis, quod colligo ex ilio libro; quem Damocrates Medicus & Po&ta Grzcus fcripfit de Antidotis, interque unum sewer affirmat, uti Pfyllosà viperis moríos. Avndrpà 7o eom Wo bà catt m Nn ete Sy s ane 184. FRaANcIsCIREDI bibentés novi ,cum male [e babc- : i £z ; : baut, a -viperts le fi, qui vocantur Pili do:io pleno ferpentibus, in quo, ut fuz virtutis experimentum daret;juf- erat, fit fides penes Plinium , qui hoc refert. Adhuc hodie. confiderenr me. quolibet adhibito homine , aut alio animali facturum fimile experi- mentum, dummodo mihi concedere- fis multis aliis,recorderis illorum fer- pentum, quiin anguftafpelunca pro- pe Braccianum: circumvolvunt: fe; deferri patiuntur,convalefcendi cau- Íaà quibufdam morbis contumacibus & chronicis , fiepeque fuam intentio- nem confequuntur, nefcio an propter ferpentes implicatos adhaerentes, aut; quod mihi credibilius videtur pro- pter fudorem quem copiofiffimunr calor & | -Obfarvat. de Viperis. —. X85 ealor fpecus provocat , faltem interea ;L me fubmitto prudentiffimo judicio illorum Autorum , qui de hac fpelun- 4. || ca ferpentifera accuratiffimé fcripfe- | runt, & fpeciatim Doctiffimi & nun- ! quam fatis laudati Thome Bartholi- ! ni, & curiofiffimi Athanafii Kircheri. | Fuit femper magna copia illorum | Marforum: & Pfyllorum non quafi | effentex profapia illorum, qui gloria- | bantur de fabuloía origine ex Filio | Circes, & ex Rege Pfyllo; verumta- | men quia , quod obfervat celebris | Thomas Reime[ius in Var.lecf .illistem- | poribus idem nomen fibi arrogabant | piendarum viperarum. |^ EtGalenus mentionem facit cu- | jufdam exhis, qui primus in Afiain- |! ftituerit artem. hujus.venationis; & | Rome in Aula Imperatoria erant |! fervi huic foli officio deftinati ; refe- |! rente fupra nominato Galeno , fe me- | dicatum effe uni , qui demoríus à Vi- | pera &ericus evaferat. Erantitaque | omnes vilis & abjecte VR | inc ——— Mà ita alloquatur. Ürbanustibi, Ceecili,-videriz. INon 6$ y crede mibi: quid ergo? Verna es. for ,. Qui pallentia [ulfurata frachz Permutat vitrezs: quod etto[ze: Vendit qui madidum cicer corone : Quod cuffos, dominu[4ue viperae Tn : Quod viles pueri falariorum: crc. Exiisquz attuli ha&tenus & often- derimífine pericule poffe morfus vi»: perinos exfugi ». colligere potes, qux fides adhiberi queat omnibus illis quz recenfentur 1n infra fcriptis Epi- rammatibus , quorum Autores vi- rcs Ícripfiffe, id quod ipfis vifum eft fore ut contingeret , fi. tales cafus mines ejuldem femper indolis fuere, ita etiam credibile eft ficut videmus: ho- na Car fion hodierno die cum. multis Verfifica- toribus aliquid in mentem venit ; quod. aliquid infoliti aut acuminis ipforum palato fovere videatur, fubi- toid carmine includere eo quod Son- nettum vocant, unde obfervamus (x que primos res verfus effe texturam, [uum. Epigrammata fünt fequentia : : I-O AA L'N'OJOP Acguid Q eigliloxoio mUqvili eov. 90 oa E" |a Acor eid£an. znixeós trviev tyre T caria ve V6 t PA P tp eO "4*5 é Ad dU imoZelo xa). dviixas vidi uolet » P Hy (moet jeg » [40506 ipee nd eAVe Id eft: Grande recens fete cum cerneret uber alumnum Forte fero capreee vipera dente fe- 7Y1f., Hinnulus binc mamme trabit. ims zuedicabile vulnus , Er lac de diro vulnere triffe bibit. Gic illi mortem crudelia fata dédere; Quod4ue alous. dederat. fuftulit uber ei. TIBEPIOrY LAAO Y; Kepuoid Q- colrong uaQoie Qeiuar ga- A«XxT(O» e o. Horis daxevav toy £vikey £xig. | j i | , y | | | TT CMT NDS — 'ÉÁÓ Obfervat. de Piperis...— 189. GEL a L4 , 1 | XeAtci, 10V. X616 6E 6 ar ieY Jowerlove Cerve forte recens fete turgentia lacte U?era letbifero vipera dente ferit; Hinnulus at fubitó. [ugit lac triffe labellzs Inte; itum matris [emianimi[2ue Libit. Preter fu&tionem vulnerum, uti- liffimum etiam exiftimo effe excon- filio Galeni: fi fiat ftricta. ligatura ; non procul àvulnere, in parte fu- periore, videlicet ne per fanguinis circulationem venenum ad cor fe- ratur, totaque fanguinea maffa in- hciatur. Necrefert quicquam an li- gamentum fit exlana aut lino, aut ferico,..aut corio: fuit etenim error hominis fimplicis ,. vel potius ni- mium fuperftitioi, quando Gilber- tus Anglicus fcripfit , plus juvare liga- invenire eft apud Plinium , A&uum, & Quintum Serenum Sammopicum, quod Caput recenti vipera avulfum , ficque calidum & cruentum morfica- | * | | | í T quidem multa & repetita experimen- impofuerunt. Deceptus fane eflet; qu: profpiciens fibi remedio pro mor- íu venenato , folummodo confideret mirabili efficacie quam Scriptotes Citreo pomo tribuerunt unde legi- turapud Athenzum, duos criminum reos, condemnatos ut ab Afpidibus icti morerentur, & ab his fpius ra- biosé demorfos, nihileminus vim ve- neninoníenfiffe, ea de caufa, quod paulóante ; quam infelices illi accef- hiffent ad patibulu quedam mulier- cula mifericors, iplis comedendum exhibuiffet malum citreum. Infeli- ciores ID Ab, JECOCU iure in || p T lun I Coo ric * Dn | n | Fan gau C F D en | Dr i V f : | oiores illis fuerunt duo gallinacei i; kt pulli , quià mequatuor diebas conti- wp mue nutriebantur hordeo infufo in tum, | decocto Citreo, ultimo eorum gut- imb ture impleto fruftulis citreorum & lm *€itrato, quos elaptis duabus: horis "ie E 'euravi à Viperis duabusmorderi & wf unxi infuper Vulnus unius cum itf quinta effentia corticum Citri, qui ni-& intratres horas morientes ambo an- «| fam mihi colligendi dederunt, hanc in f medicinam efle fruftraneam,& hifto- imb riam Athenzi fabulofam. Fabulos dis [fum etiam nihilo fecius eft, quod de m: E aftrali (ficuti vocant) & magica vir- dm | tute fignaturarum in plantis fomnia- prot | verunt quidam Authores, & impri- lg | mis praítans, Chymicus Ofwaldus im Crollius. Si Philofophus temporis iiu F-noftri celeberrimus , & quem magni xn E quidem facie, ejus rei: prius aliquod experimentum Íumfiffet, nunquam | pennáà excidere permififfet; quia Spi- «WE na Capparum fignaturam habent | dentium viperinorum, ea de caufa xm E Cappares effe fummum & przfen- ifl» | tiffimum remedium ad fanandos Vi- pera» EA zm 3 f-— c £x t4 — s— pe LC—-- [2-1 — » ptem Medii a DA tw perarum morfus. Ego feci experi- mentum, .non ideo quod fperarem vel crederem verum efle effectum; fed ut poflem vere Ícribere , mecom- diligenter ad examen revocalle ali- quotalias celebres herbasà Diofcori- de & Plinio deícriptas, femperque delufum fuiíle ; nec unquam mihi contigille videre magna ea miracula, quz illis herbis attribuunt: Unde credidi nunquam iis preeditas fuifle facultatibus,nifi forte temporibus il- coelum benignius plura inhumanum genus effundebat bona. Forte illis temporibus felicibus verum erat, caput viperz jugulata filo ferico carmefino , & collo appen- Íum, fanitatem reftituere anginà la- borantibus, & precavere,. ne un- quamhocdiro, & przcipiti morbo infeftrarentur , ficuti (cribit cum mul- tis autoribus Abimeron Abinzoar ; vulgo dictus Avenzoar; & ficut fibi vulgusperfuadet. Equidem novi vi- rum in civitate non procul àFlorentia diffita, 4 j Ai CÀ y Bro yz lin ) js, qi gc mo pis: rn ; [npo ] | omniu J Mc || Ut , n. Jj tm J| tre ( ]| iiri | Um, || I! " i " 1 Ji l j| | "R 1 (i | | Oférvat. de Piperis. — 193 diffira, qui pro quovis pretiofifimo the(auro, hon deponeretà collo Vi- nis, circa principium Aprilis femper hoc morbo vexetur , & nifi Medicus ipfius,citra moram füccurreret largis venz Íectionibus & aliis efficacibus remediis, füffocatus, verum reddi- turus effet, ex parte, pronunciatum Avenzoar. Fortaffe in illa antiqua detate fion erat mendacium, ficut hos dieeft ; quod recenfet M. A. Severi- nus , quod capi demorfi & interemti à V iperis, & cemefti à quartana labo- rantibus, fint prafens medicamen- tum ad exftinguendum ignem febri- lem, qui fpauo plurium annorum contumaciter alias folet vigere inhu- manis corporibus , in contemtum omnium illorum remediorum, qux à Medicis fuerunt fubminiftrata. " Ut jam redeat eo, unde digreffa erat mea Epiftola , videtur inveftiga- tione dignum, An revera vezenifer ille liquot » fcaturiens ex vaginis den- tium , tranfmittatur ad illos ( ficuti ues eb gum ———árc PN al "M 1944, FRANcISCI RE»: cum multis aliis credit Baldus Ange- derivatis: .& licet ad. videndos illos inde certiffime opinor, non. habere viperam ejufmodi. ductus ex fellein Hoc vero mihi perfuadet color fellis , fuadet etiam confideratio, quod fel, eft vellicantis & afperi amaroris:' ubi ginis dentium infipide dulcis eft, &, quemadmodum fupra dixi , fatis con venit cum oleo amygdalorum. dul- cium.. Infuper; fiquidem canaliculus quidam ibi fit, qui ex jecorein fel Procetiis is factus ad deferendum umorem biliofum ex jecorein vefi- 2 cam M | Fa CRlini Mni TE ex) tus an ec tq d y: lizà 5. Q'e3m. IM v V Y |Ooferat. de Viperss, | vos: tur veficafellea, & fentietur effe im- pollibile;ut humor biliofüspotfit ver-; prematar vertus inferiora ; paulatim: videtur omnisexítillare ad. inteftina; -. Nifipuderet quidquid in mentem; venit , nullo facto experimento Ícri-. non alia via-mutti ad ;caput (in fü- pradictas vaginas dentium );quam perillos ductus falivales, .noviffime inventosà celeberrimo l'homa War- thono, & in hac Aula à Laurentio mz exlípectationis , & monfítratos in alis animalibus , excepto homine; & Ípeciatim in Cervis & Picis ; prae» rum. vaginarum bine exítant glán- tz.. INoli ergo crimiriisarguere hanc meam opinionem , quafi vana effet ; 2X o TUI, Mm aae ae m etm 196 FRANcIsCi Rep: bus, Bruchis & aliis vermiculis & infectis venenofis. Vanam, inquam, cibo, & tamen poft adeo diuturnum recens capta eft: & Autor libri de A biriaca ad Pifonem creditquod mi- Yaverit illas cantliaridas. (i, | Dajoni litere diutius in'pyxidi ww omnem liquorem. contentum. intra *w|| Yaginasexcreverit: fi ut ab «eadem ds E. vipera alius pullus mordeaturcura- "uj veris, hic fecundus non morietur. «i| Repone poft Viperam in fuam pyxi- uij.| dem ,: refpice poft quatuor aut.quinz lk] que plurefve dies, & deprebendes / un | fundum vaginarum plenum folito li- ii| quore ; Siquetunc Vipera denuo me- qi] morderit, inferet mortem , & tamen iu, | dictis iftisdiebus jeJuna permanhit, 4l nec voravitinfeóta venenofa, ex qui- mE bus poruiffet generari in faucibus mE venenum. inl. Sed quid Tz/5 dicam de dentibus? ii Quan plurimi: parvi videntur in wimE faucibus Viperx dentes, tam in an B maxilla fuperiore, quam ininferiore; 5 df fed de. his. imprzfentiarum nil die ins] cam » folummodo differam de illis my majoribus , qui canini vocantur. | Quot eorum vipera habeat ex libris dilcere nequeo. Nicander vetus Poé- ta, qui o d tempore Ptolemzi V I. & Attali , ultimi Regis Perga- | mi. fcripfit mafculum habere Quos. dentes, & foeminam habere plures I 3 quam Po ame uh eir " RSS — AES imer : Té iv Varo woydd'ovle duo xpoi vx 1- "C C p6vTu Ty epo yiduois ar Above dE toi oio) e dwie. | "e "venenum Fundentes dirum , fid ye hes ribus atrox. Hoc" 3il BINA 76d ejus fcholiaftés Graecus , Autor Zizi | de T beriaca ad Pifonem, Rhafes, Avi- cenna, Actuarius, Johanneus Gor- reus i Netz ad Nicandrum. "His aübsret pariter magnam partem Au- tor illius "Greci tractatuli "qui in« Ícribitür, AIOXZKOPIAOYZ HEPI ANTI- CQAPMAKUN, — [giitd | [eite | RA doo: guis Bin. | a dehoc | imam ford Wido vit Dar fion usn J T ctito idi | blc techn !« Ping | Qi oi | *s n |: ! Ms Q | Fr; | ETIN Medicea ad S. Laurentium , in pul- cripta exftant Commentaria Mi- de hoc fcripto, dicerem, illud falsó ab Ícoridi, & multo potius effe opus Eu- technii Sophifta Graci, qui compila- nondum in lucem datas & conferva- tasin jam dicta Bibliotheca , in füpra citato" Codice Michaelis Ephefit: Nec puto me falli cüm dico me in eo opufculo deprehendere ftylum Eu- technii ; aut quifquis frt Autor illius Paraphrafis, & quandam ipfi confüe- tam, & interruptam continuationem , ordinisaNicandro obfervati. Cete- quod titulus promittit. "C Aédusdeterminavitnumerum bi- narium in maculis , & quaternarium in foemellis, eandemque cum 1pfo A&tio fententiam foveruntTfaacus; Francifcus Caballus Brixieníis, Za- ' l4 cutus, mim es za —— M Aa DNI RUE E Pm GM EUIEUCORNENREIKI 200 FRANCISCI REDI cutus, Mercurialis , Amatus Lüfita- Hofmannus, & alii minoris famz. Paulus /Egineta, Haly Abbas,tam maículo quam foemcllz tantum 40s adícribunt, Vincentius Belluacenfis numerat 7/es, Baldus Angelus Abba- tius & Veflingius quatuor : & Alber- tus Magnusaffirmat, Viperam ma- rem Pea duos dentes in fuperiore maxilla , &: Zuos in inferiore , fibi in- vicem ex adverfo oppofitos. Johan- nes Odierna in Epiftola fua diligenti deveniens ad numerationem nrajo- rum, illorum numerum filentio tran- fit. Marcus Aurelius Severinus affe- rit in.unaquaque maxillarum fupe- riorum fe vidilte ad minimum res, quatuor, atque etiam quique,tortaffe quoque fex. Cuinam Jam credere de- bemus? Dicam 7;5; quod vidi plus- quam in trecentis Viperis. Vipera unius zque atque alterius fexus. ha- bent tantummodo 40s dentes. cani- nos, —— — — - tos, QU los, € Sir ur a T ito ip g5 fios Ver um d Mris)r Itin yid f prnos | [ow J Bim Jf puta WIe, m Um j parus d | " Obfirvat. de Viper. — 201 nos, quibus mordent , firmos; & foli- dos, emicantes ex offe maxillz fupe- rioris, fingulos pro latere, & operiun- dixi , modo non multum difTi mili illi , nes & Feles abdere ac contrahere Verum itaque eft; quod intra has gnitudine, alius alio in ordine minor; uin imo perparum adhzrent, & illi- 1» facilimé excidunt , cum dens ma- | jornon fine violentiaevellatur. Et f1 ju-E quandoque, quod tamen raró coati- p P. git, invenitur aliquis majori equalis , il fl putandüm unum de duobus vacilla« ai. B ze. movéri  & cafui proximum effe, [i r b. T4 Proxi-- 1 I il b Vurd doin —9n Pn De a D e e 202  FRANCISCI Rgpr nalium inftar.) ufque ad. extremum apicem ,»quod viderunt-ópe Micros pollunt. etiam. fine. Microfcopio , tuf finduntur per longitudinem raa dicis ; uíquead acumen j in tres-aüt nitur-intcrna cavitas, quam- etiar 3&f* 1 , . Mocers ' 0doylov^T& S'puuiormai y "y TO TETOY eov giveTu) wo d[uerx. Proinde Cavi funt , illos dentes effe receptacu- foramen incifionum in vülneribus , quas mordendo Vipera facit;cürrere, .uonmm apprebenía vipérà & ore iphus vidivulfo, etiamfi Exout a ens lUi hma [au Date YE US qn por d mulo | pute | op. | Suet | Ju | Cure I AUI ( i | 1 an M iud [ » | j JU d | tart dentes , incipit flavus ille & peflilens liquor tupra dentem dilcurrere4 són intra cavitatem , fed evidenter forin- fecus à radicibus ad. acumen: atque hoc. Ízepiüs .pleniflime oculis-depre- hendi. Enimvero íicut dentes.non luntreceptactilum aut vafculum ve- nenofitatis , fic nequeex fe venenati 5 deglutiti, & egoprofundzgule ir- trulifex (dentes) capo, quinonífos cium uilum future | mortis prebuit, Preterea viperze mortuse. &. viperee rintnontamen mortui funt; &; né» pos fupra nominati Jacobi V iperanii ; pore evulfis.& calidis manus fuas guinem. prolexit; nec.aliud malum fupervenit, quam accidere folet pun- ed "e ám i fo cerebello, non vero ab experientia edoctos, Ícripfiffe, quod dentes vipe- rz mortuz interficiant ; itaque vul» guscerttis effe poterit, effe iilud in- ventum fabulofum, quod quotidie narratur. de morte Pharmacopoei , qui contrectando caput Moeimie Vi- pere anteannum interfectze, impro- referam non eft,& ego teftari poffum me vidiffe, nimirum caput Vipera dimidia parte horz poft detruncatio- nem, dum adhuc quidam motus fü- aliter ac fi corpori adhzereret: nec contulerit ad fanationem  univerfx qua antiqux. & recentiores Schol invenerunt. Nerideas I//uffriff. Laurenti , nec vidéar zibi quicquam inconcinnünr phos,& imprimisPythagoricos fuiffe | | l AU fi ' im, | E Wu c quema Ai jntes! qun: nita Menor 2 | n Yero h | forie. Wim fnutar difcur dt Juren d Mfr | ish Tati » [| mot dcs | [titu | ES | im: [u. Obfervat. de Viperis. | 107 E tam- faciles & proclives. ad creden- «4E dum, utdixerint Muficam effe effi- "IF cax remedium quorundam morbo- "kl 1um corporis :: & "Theophraftus , di | quemadmodum it Nocfibzus Zticis, dk E. 24ul Gellii legitur, affit marit , excel- 9, E entes Muficos ad exemplum cujus-- tV E-cunque celeberrimi. Medici , poffe «E fanitarem illis reftituere,quià Viperis qd E demorfifünt, & M. A. Severinus vir. li« E firmat, & anxie meditando atque di- mE feurando longum & futilem ne&it. $4 difcurfüm , ut caufasnaturales red- CE dat; nec recordatur quod Euridice wsE juvencula uxor omnium nobiliffimi. i, E .Mufici, Compunécta à Vipera. vitz fid dies finiverit, non juvante canoro lE marito,aut minimum afferente come: modum. Sané idem accidere Me-. | dicis hodierno. die ,, fi. mederi ten- | tarent per fonum cythara morfiun- | culis, malignze illius. beftiolz. Nifr timerem, nenimium ab argumento, ; I7 " — mee, ,Tneo aberrarem, commemorarem B... Tibi vem lepidara quz accidit juveni, gj, " cuidam Medico, qui cum legiffet. | "c 2c2 l(meniam T hebanuii fanafle. acer- biffuimos dolores líchiacos non alio- ." remedio quam quibuldam cantiun-; | culis, & ipte flocci faciens remedia praetentina ; hoc folum. Muficum ad-. | hibere voluit. Sed de hocaliàs. Nunc lat erit, utàd inem properem ; Jibi narràre, Viperam non hàberein cau- da aculeum aut fpinam aptam qua pungat,. fed eam.ejus partem fecur&, potie come: ; & licet, quando V ipe-: rg ad conficiendam. T heriacam in- terhciuntur cum capite etiam cauda abfcindatur , 1d Bt non quia partesha, venenolz , (ed quód olleze Íunt, &. carnibus deflituunturi aceeditcerta quadam fuperfüitio, quz unde ori- Iném tráxerit , ignoro ,eodem pror- is modo , quo referente Severino iz pte Mts am m RAP ete o mp larum. Meere | Siquis veró nihilominus crederet Caudas viperinas effe venenatas, & | E per- | pertinaciter defenderet, fodalitio tot uml c : | wal cum Antiquorum tümrmodernorum viel ftipatum fenem Andromachum non: 2 potuitle mentiri, quando in fecazida: s [| darte Jui-Poematis CECI S. & i ut M L ». / EUEATI ET) wA ^ OvA* 79 euQoren dopar tai TUp- i ! en € 3 | . lo eo x5 / MV T M Avygov vu seg Ny tyav Qo» Tu | Aída. I D mi eMemborusa mor[us longi tormenta al... 4oforzs i Fert, quia [ub caudd crafia vvene- B .. 70 gerunt: is 7 | PMPRNEBEUNCTON WT hr ' Dicito huic meo nomine ; quicun- non vidiffe, quemadmodum epo vi- di, homines & alia animalia come- dere non folum capita fed & caudas | Viperarum coctas & crudas$ ; Quin; | ejuod majus eft, dum V iperze vivunt, | ut excandefcant & irritentur ad mor- L| derdum, vidi ab hominibus caudas | oreprehendi, &t acerrime admorderi ppp ac lacerari. "OM LS he Ut LEN "—P— QM - C 408 FRANcISCI RrE»t Ut itaque omnia paucis compre-. 8 hendam, Zio4ibi, Viperam bumo- Tera 4 excremantum, autpartem ullam. | non bab:re que baufla aut den:ibus at- trita inter ficere valeat , in cauda nibil babere quo decipi ; Dentes caminos | tam. ma[culorum quam fomellarum. Yi son plures ee duobus , eofgug caos à radice ad apicem ; mee. licet. fe-. riant, effe venen fos , led tantummo- do aperire viam veneno viperino, quod tuac demum revera tale eft fi fan- guizem attingat: Venenum aliud non dari nifi illum liquorem qui palatum bumetlat, cin vagina » dtsi:es ope-. rientibus , ref agnar , non ex Vefica fellza eà tranímij]um ,. (éd generatum in uniaer[o capite , C derivatum for-. tafte ad vaginas.per quo[dam dutcl us falivales, quos farte caput illas com- municat. Sedin hoc magis Tibi fa-. tilheri poterit ,, quando legeris lit- teras, quas occepi fcribere ad Do-. &i(fimum Virum Carolum Datium, continentes 4./ciiptiomem  anatonmi-. cam omnium. partium internarum, externarum Vipere , C aliorum [er- n pene » pn, Diu) ilis Z7 il nt liti Gy t O2[eruat. de Viper. —— 209 pertum , qui non venenofi funt , '& cognofcere poteris quam ' falfo Autores nomnulli antiqui fcripfee !rint, his ferpentibus & viperis de- ficere quaídam partes, quas tamen, fi bene vident, habent, & fpecia- 'tim ductus urinaries , qui » polt- |quam per totam longitudinem à ! Renibus feparati (unt , dehifcunt, 1| j prono [he Veflingio, in intefti- ! tam fiffuram ,. fitam in foemellis in- | terutrumqueorificium uteri. Atque | inter hoscanales inveni quandoque ! etiam inveni in carne. ipforum Re- ! habere cerebrum coloris nigri, quod , Baldus. Angelus. Abbatius. credi- ! que leve, utidictus Autor vult, qui ait ilvix zquare quatuor grana mt- lii: cum egoobfervaverim , utplu- rimum uíque ad duodecim circiter | aur tredecim grana ejufdem milii | | pen- | ^ ) ! i i 1 ! T ydp £r D-eery n pe tag a e Y o mts o tt i , x eger íro FxExaANcisCi RÉbI pendere. Verum'in mitabilt & füb- tiliffimà Oculi" fabrica. nancifceris égregiam occafionem philofophandi Circa originem Nervorum , Tunica- rum & Humorüm, inter quos cry- ftallinus perfecte fphzricz eft figu- rz, ut plerorumque animalium in aquis viventiurn. ' | TH " Videris jam expe&tare à me do- tonem rarionis qua Viperarum ve- Tienum. mortem infert; zirum hoc effectum edat agendi vi occulta, &' 47 veró tantummodo ad cor delatum, verfa multiplicando & commoven- faciat, liccet ,adeoauerefolvat & de- ritandc faciat, ut fanguis nimium in- terrüpfe ad cor rediensipfum fuffo- Cet 5 azimpediat motum cordis , coti ventriculo, ita, ut amplius non poffit Íe. frm Co. ] detinea | faleris | iof | bis, ( Jy alis | Qu no | plex | ttept | in ou | Viper | fni | men [1m e | pius Y TOFU, Oft 'Cmp | inem QN unica $ (. | fn: 1m jj jl ! | 1 i | ] j | ] | li 1] ] | j 1 | [ 1 l i i I N " j 1 detineatur. Si hoc à me expectas, falleris ;. Hoc iis annumero qux nec fcio, nec fcirefpero: quoniant poft tot captatas experientias, hoc . & aliis animalibus, attamen hucüs- que nón invehi certi aliquid ;, quod pleniffine iibi fatisfaceret, quod- in quibufdam animalibus necatis à Vipera inveniatur tale coagulum fanguinis in ventriculis cordis , id ta- men non femper in omnibus reperi; 'imó é contrario idem coagulum fz- pius vidi multis in animalibus aliter mortuis. Vidiid incorde hominum d Uilus. —á8 08 p Ie V ai am ntt ee o 2415 FRANMCISCI REe»r ululatibus & convulfionibus horren- bus ejus nullaomnino reperiebatur leíio, &. ille ipfe locus in femore, excellentiffimum A natomicum.TAile- mannum , dum hunc canem fecaret; diuque & exquifitiffimé omnia inte- riora manibus veríaret,. non fenfiífe faftidium aut morbum ; & tamenali- quande mihi narrafti ,, Virum Egre- remtum diflecuerat , graviter zegro- tafle, Potuit contingere iplum eade caufa egrotaífe; verüm ego folum alius fcripfit; nam amor veritatis iis vetat me credere qui audita non con- Ípecta referunt. Ere: fuerunt huic operationi illi Quo doctiffimi & celeberrimi Angli, celebris Matbemaricus Joh. Alphon- teninus Uliva, & fi potuiflent inve- niri let C tumat pote | alque llis N Vatenl pier perip rári ifti autoresqui docuerunt, eos qui corpora veneno infectorum de- mortuorum tra&tent, Ííe exponere E manifefto vitz periculo, credoipíos confeffuros fuiffe, fufpicionem va- "EB nam effe ; etfi Capivaccius fovet | eandem opinionem , dicendo, apud ! veteres, condemnatos ad bibendum !venenum , morem habuifle, ante- '"B quam venenatam potionem hauri- | rent, fe lavare, ea decauífa,, ne iili | qui mortuos laviffent poft mortem, | & ad quos hoc officium fpectabat , | inficerentur; & in.rei confirmatio- | nem quedam verba adduxit ex di- |! vino L'hilofopho in Pbzdone àSo- |€rate prolata. Excufatum me ha- ! beat Capivaccius, quod non confen- | tiam hic cum ipfo, fcriptore alias ma- | gni nominis & famz: nam cum au- '& tumat Socratem credidiffe ex. cor- pore fuo veuenoinfecto poffe exire aliquem lethalem halitum ; noxium illis quibus incumberet ut ipfum la- varent, injuriam facit magnam fà- y pientiffimo huic, Viro, qui (quod *M perfpicue declarant verba à Pha- | done | | j | ) | pude ud DOLI e CaEEutC QN 2uEo Agrip neam, np A - - » " apaga in du SN Rte o agn s n "v. AO done relicta ) non.eam ob caufam lo; prudentes iiti viri ipfi adítantes: fed. Íc lavabat tum ut eximeret quzedam, dubia mulirculis , que .debebart, ipfum mortuum]layare., qua.prae fus, perítione.& lucricupidine, valde quando forte latare eorum cadavera. qui veneno fuerant fublati jubeban, tur: tum; quod mihi perquam Yeti-, fimileapparet ; Socrates lavarefevo- lebat, ut dum feipfum vivum lava- ret ,faftidiofum laborem aliis ac prze- fertim iftis foeminis preriperet., Et ut videre poflis, àveritate me .non effe alienum; verba ipfiffima Socratis adícribara ,. ut in lingua Grzca fue- runt confignata : «4j 2/edóv 4i uoi d eo q&amíoX qyede v0 AwT€0v. donéi j8 20v fenríov. &vy Aazuevov erivev a9. pate |uooy » 3t) qur ate o | Taie tyüVala Ei mpty ei venpov Ag àv, timc tepapre efe ut eam ad lotionemz namque voibi convenientius videtur bibere venenum poft- A c oz ost Et x —— E Ó—Ó A M^. mus p IOS " t * E3 P2 i 24 * —— E | m | | mis poféquam fuero lotus, quam ut nego-. vba ll uma. relzuquam. mulieribus mortui la- di Vez... Nollem quenquam in eam i: | devenire fententiam , ur putaret me dày | in animo babere , Capivaccio, & reli» bt quis - nominatis. Authoribus immis j.p nuere illam maximam exiftimatio- wis] nem, quam fuo merito- confequuti ye | fünt.: eo animo non fum , nec poffem jj | V maxime villem, & fateor,fi compa- hhy. |- rer cum illorum quopiam, fum in iftis xj, | febus ftupidus. Sed in omnibus fer? «y. | 9criptoribus fimiles parvi. momenti fi | nzvi facile inveniantur , & fpeciatim: oue. iniis, qui multa fcripferunt. 4A u Omnes fumus homines , ac proin- ; mdi de obnoxii erroribus , folus Dre US «ui | fapiens eft: quod. optime cognovit M Pythagoras » quando refpuit nomen doa | Sapientes & . alfamfit aliud , nempe * vi Amatoras, [apientie.. Laudo omnes P Hfectas "Philofophorum , & in omni- | bus invenio plurimas res ;. quz ubi yis V denudatz., monftrant veritatem ; fed t Letiam.tn iis inveffio multa, qua cum (ml veritate parvum vel nullum habent ) confenfum, Amo. T'haletem; ame un Anas 416 FaaNctsci REepr Anaxagoram, Platonem, Ariltote- omnes illos Principes feétarumr phi- lofophicarüm 5 -nec velim tamen fer- viliter jurare in illorum verba ,'& pro veritate habere omnia illa quz dixe- fimorum fectariorum , qui prz ni- mio ,aut, utita dicam , rabiofo amo- ré, erga Principem fuz fcholz , no- lunt audire illi contrarias opiniones ; & ficogantur audire , & evidentibus rationibus convincantur, cum non alium exitum reperiunt aut fubterfu- "ium , ad cavillationes , Ícomrmata , fophil mata , & denique ad clamores deveniunt: ac fi quis ipfis cupit ex- érimentum exhibere, manibus ocu- b contegunt. Et certé novi egre- gium Magiftrum in fcriptis Peripa- teticorum, & Virum venerandum; ne cogeretur confitéri veras effean- novitates in coelo à Galileo repertas; lo admoveze. *& alius cul dixeram, par? qi tre eti nu | "Obfervat. de Viperis. — 217 do pluvia incipit decidere , falrantin publicis pülverulentis viis, non nafci in ipfo momento quo incorporatur pluviacum pulvere, fed jamab ali- quot diebus natos; & promitterem, meipfi daturum experimentum ve- rum hujusrei, ut pota videre & tan- gere manibus , quod omnes illi quos 'Videret & putaret hoc ipfo momento natos, habereftomachum herbisre- pletum , '& inteltina fimiliter excre- mehntis3 non tamen potui eum eó inducere ; ut concedetet aperire lior mos fuit Potamonis Alexandrini, qui Autor fuit Se&tz Electivze dicte. Hujus prudentis Philofophi , modó addifceret Veritatem , nihil intererat an ipfam inveniret in ScholaTIonica ex ore Anaximandri , aut in Ita- lica ex cathedra Pythagore : fic ex omnibus Se&tis indifferenter de- cerpebat pulcherrimos flores veri- tatis, aut minimum opiniones pro- babiliores. Eodem modo proceden- do ipfum imitor : quamvis pro- K bé horream à mendaciis, vivam ipfe me- cum contentus mea natura ,..quz la- dignz qus innotefcant. Ex hiseft, quod quidam referunt, T in Vipe- yis fint viva ,-non izna(cautur lum- in ftomacho , ininteflinis, etiam in ipía Afpera Arteria in una eademque vipera foemella: quorum minores lumbrid longitudine -& -craffitie erant. in(tar. Ebrds exiguorum , quos foerainz adhibentcolis; at ma- jores erant longi quatuor .digitos traníveríos ,:& ra inftar chorda- rum ,quae adhibentur Inftrumentis "Muficisque Baflas.vocamus.. Primi erant coloris albi, alteri fubrubentes, . runt " —M MN lm pus 1 ot — — z—— EQ e RI t t — 2 —— 8 ES. t2— RIT^ cz *x z E £m Lf — - TB LA UTE pu m 37S —— i 1 tide 15 die mul em Umores slit menti E yn y fue Obfrvat. de Viprz. 21:9 "runt exemtr , vixerunt adhuc per tres "horz quadrantes: & de his vermi- "bus nonintelligendus elt meo judicio locus Senece /25. 11. Natur. quof. quando dicit: J» venenatzs corporibzt. "Uerms nou na[citur. Fulmiheitla in- "fra paucos dies "Dermimant. Etenim manifefté videtur Seneca loqui de ermibus naícentibus ex carne putre dum mentionem facit corporum ful- Amine percuflorum, & per confequens dierum fpatiurn poflunt vermibus fcatere intelligendus. Et fi fallar in explicatione loci hujus Senecz, ad diendi erunt Mercurialis & Severi- nus , qui ftatuunt Senecamintellige- ventium. Sed quicquid fit, negari ^non poterit , Senecam, fivehoc íive "altero modo intelligatur, non mul- tura abefleà véro: nam, ficuti dixi, fzpé in viperis vivis tam maículis quam foemellis inveniuntur ifti ver- demórtuorum ver- ————— ná S TUMULI vom ce cadavera quando putreícunt, fed & proceffu temporis , aridi pulveres vi- icet , inquam , ficci , Elixir vitz fpi- rituolo quafi conditi fuerint. Jam autem non alienum erit ab argumento noftro, fiinquiratur ,'an corpora Viperarum , aut loca ubi fe abícondunt, aut Ciftz in quibus con- fervantur, vere exfpirent odorem foeidum , & abominabilem , uti | Aldrovandusítatuit, cum plurimis | Recentiorum, & olim quoque Mar- tialis ; Quod vulpis fuga, Viperee cubile , Callem , quam quod oles , olere , ) Baie. Ob[ervat. de Vipers. — 221 eiftule nimis anguíte & fine debitis Ípiraculis ; unquam illum fenfiffe te- terrimum foetorem- cujus meminit Aldrovandus. Hoc quidem affirmo, fi viperis mafculis, ficut & aliis fer-: pentibus, compr;imuntur.duo mem«-- bra genitalia , & foeminis viperis duae ifte veficulz feminales, quae pendent ad geminum naturz foramen; exilire exinde aquam fubtiliffimam odoris feri, foetidi, deteítandi, & proprie haulit Gefnerus , qui non potuit di- ftinguere, num foetor ifle veniret.ex excrementis inteítinorum , an abiíta aqua: quod melius obferyarat CEü- lian; lib.g. Hiffor: 4dnim.: wv ép evo LULOT ol odes Dagu vau óc py dien. U ndead defendendum Mar- tialem poffet forfitan dici, explicare illum malum odorem , quem habe- bat Daffus in iis partibus, de quibus melius eft filere; quam dicere; & odori Baffi hunc quem exfpirant V i- erz é locis generationi defítinatis prztuliffe ; quod vox Cubi/eà Mar- tiale adhibita non folum fighnificet 221, FRANcCIsCIREDI, locum ubi dormit & requieícit V ipe... ra, fed proprie magisaccipienda eft B inilla fignificatione , quà multi Lati« ni utuntur, & przeferrim Cicero plu-.. | rimis in locis; & de filia Regis Nifi... | apud Ovid. lib. 8. Metam. Nam pereant. potius [Perata. Cubi-,-. | l Lie, quam [im | Proditione potens... : Ec Atalanta J/5. x. e co Quod fi felicior erem: JNec mibi conjugium fata importu- 2a negareut y. Unus eras , cum quo fociare cubilia vellem. . CEIDTZUORe:l su rer pera ROCCO OCUREDU GGEEPUAPPUIQ Gum tumet Eaipfafignificatione legit Vulga- | uw ta verlio in Genefi: quia, afcendifli:, | x Cubile patrzs tui, c maculafli flra- | fil tum eju. Ec verbum cabitare in |. Uni Plaut. Curcul. in Pfeudol. in Stichbaz -..| um necnon verbum cubare in Zmpbitr. | Man eandem habent fignificationem: & . | qui utrelinquam Grecos, ne nimis àre — | ii digre..— dieredi videar, noftri Florentini quo- que adhibuerunt «0: giacere in eo- dem feníu.: Exempla funt apud Boce - cat.inRelat. 29. üt. Gi/erta. giacque ^ con lui , e bebbene due. figirvoli, &- Relat. 63.67.72. item in Magiftro Aldobrandino: E cio preva per i[pe- vienz;a , cbe egli. dice cbe cbi taglta[[e due vene , le quali (ono dirieto agltortc- chi , cbe colui a cui foffero: tagliate € aperte non" bavrebbe podere di giacere con femmina: &ex manulcripto an- tiquiffimo-:de Vita S." Antonii. 75 bai giaciuto , 0 maloegia femmina col drudo tuo e non. bai temenzoa d'acco- farti al (anto. altare. Itaque ex folis EHI REDI viperz provenit . malus odor , nonex toto corpore, nec Unde nefcio ex qua caufa delicat fragrantiz ftercoris viperini Lucius Meinerus argumentum defunilerit » - juod temperamentum Viperarum Lm —————— atre m T : E T — C eo m bigis * v Y 5 : QU aen di Wed a x^ : —- 224 FRANCISCI REpr mul V'iperas includat, credo falfum fuife : idem dico de eruditiffimo Joh. Rhodio , eui iz Obfervat. medie; afhirmat SIMA fe deprehendiffe odorem iftum (tercoris lerpentini in itinere quodam, quod tunc faciebat it ^ abundaffe maxime V iperis. Si hueilluccurfitem & fine ordine ac confuséagam , quzfo ne füperci- lium corruges & tzedio afficiare; fed recordere, me initio ftatim prafa- tum, Ícripturum quicquid hic me- moria fuppeditare. Memini itaque Galenum & doctiffimos Viros à re- centioribus docere, efüm Carnium dentiffimam fitim inducere, Hzc doctrina paffa eft exceptionem in optimo & nobiliffimo Viro, cui cor- poris habitus gracili orjidque vernan- te etate, qui hacipfazftare perqua- ma- put pum fit (ilio Bum | oW Biondi Borde, 1 ORT ZIUUS | Duns : Bor W uh: B ure g muy | tni i ebti Venit perd fd Yeh cme éft- Tiff A afe Hac 1 C0f- Ui puli nj —— "UE US nae uerit j| i 1 Ob[ervat. de Piterzs. — 228 "matutinis horis bibere folitus drach- mam unam pulveris viperini infu» fi in jufculo facto éViperácaptáin Collibus Neapolitanis; circa pran- dium veró affumpfit offam panisim- buti jufculo viperino, & loco falis conditam pulvere viperino,refectam corde, hepate, & carnibus concifis hujus Viperz , ex qua jufculum fa- ;&tum fuerat Bibebat. Vinum in quo füffocatze erant V iperz: circa meren- dam fumpfit emulfionem prepara- tam cum carnis viperinze decocto, & fub ecenam jufculum fimile priori in prandio fumpto; & tamen teítatus elt fe nunquam toto illo tempore fi» tiviffe , ne dum vellet perpetuó bibe- re , necplus bibifle, quam quod ipfi nonaginta viperas zeftate captas , &C parare anguillas. Idem accidit Fce- minz.annos nat 25. Et ipíecura- E55 ali. 28, a stp ip Le ———À M » 226 FasNerscr.RgDI tiam, quam quidam viri hide digni Severino dixerunt exípiratam fuiífe rem. Num porro.comefliocarnium Vi- perarum producat in juvenibus foe- minis, ut quidam Authores ftatuunt; illam partium convenientem ropor- tionem & colores, quam pulchritu- Àj. fi Mali dum. rum Y titt Xii, ( anpint DJ non innotuit: imaginari tamen pof- fi agilitate partium, Vipera non infe- cando ita loquitur ; lia, dicss rz. 94.1701 derides , fi. erum lux-smeas pMITA. s. Á (ompo Gimme opinior Jpente Qmnib (ipte; teer Dimor Anita Medio Tut a Thy óroYg po jon e n T | EAifli nunquam , Gellia Tu Lee: TC?Z. Multi viri doGti , acperiti pro certo affirmant, in preparatione trochifco- rum viperinorum pro ufa Tberiacze, rejiciendas, tanquam inutiles & no- Xias, omnes viperas qué gerunt im corpore oue; fundamento innitentes Galeni. fcribentis :.:non debere in compofitionem "lheriacge- ingredi carncs viperarum gravidarum. I*go, cüm bona eorum venia ,- contraria opinionis fum, & credo; ft noftri di- ligentes Pharmacopoei vellent. com- ponere: Prochifcos ex viperis fine ovis , oportere, ut fumerenttantum omnibus feeminis ova infint ; & pra- cipue, fi capte fint in pratis ,'illoipfo Medici,qui Anno 1597 delegati fue- rant ad correctionem. Anudotarii drovandus, qui Kon yiperas fafti- Jw; aie tipa ui nx £v "wA MUPRCYM EC & " có Pu B athye ae HR dium non ciere fiova habeant ; modo non fint à mafculis compreffz:& quo idanimadvertatur, hoc pro figno ge- nuino notat,fi ova non s nt grandiora quam femen papaveris aüt grana mi- lii3 adjumgendo, quod íi foemine nunquam fuerint conjuncte cum: maículis; ova nunquam excedere di- ctam magnitudinem: & fimilis fen- tentiz fuiffe quequeCorre&tores jam quando rejiciunt folum viperas qux habent ova grandia & fauguineis li- g meis experimentis non convenit di- étum Aldrovandi; fiquidem in fine menfissIanuarii multas viperas aperui. & in omnibusinveni ova grandiorà fractibus oliva, fanguineque varie-- gata; & tamen credibilé, ifta ova nondum fuiffe foecundata, aut, ut ita. dicam , pullisfoeta., namque fi talia fuiffent, viperiniiftifoetus non de- mum menfe Augufto nati fuiffent. nec. femper certiffimum & indubita- tum fignum eft foecunditatis ,: ftriata fanguinis infcriptio ; cüm.& in ovis ( - EI js mi Bon ga ^ | ur dt nod (E ) ( Anno fna? ] on. qu e: | d le d De E tn d jo d Dod P Obfervat. de Viperis; — 229: non editis ; quz inveniuntur in ova- ris gallinarum caftratarum , & a'ia- rum gallinarum,quz non admiferunt gallum , deprebendatur illa ftriatim variegata fanguinisin(criptio. Itaque poftquam obfervavi,circa illa tempo- raqus venationibus viperarum op- portuna judicaverunt Damocrates , Crito & Galenus, aliique Greci & Arabes; qui ex priorum fcriptis fua tranfcriplerunt , femper inveniti in iftis ferpentulis ova majora & craffa, crediderim Galeaum , quando loqui- lexiffe folüm illas, quain utero ha- bent viperulas ovis adhzrentes, eo mmodo, autnonita multum differen- te, quo, fi memori& adhuc tenes; anno przterito: unà vidimus. in pie fce Sauadro dicto , & in aliis pifcibus marinis. adeoque exceptzs bas. quee vi- perulas babent. in ventre , omnis vi- pera affumi poterit ad. Theriacam parva an grandior, etiamfi habeat ova ; cum, haud verum fit, illas quz. grandiora ovahabent, macras eile , exhauftas , & igefficaces: nam "— e E 130 FE&ANcCISCIREDTr-: tales inveni fxpe crafliflimas & majo- resreliquis: atque ex occafione craí- fitiei illarum, .digniflimum eft con- rim quafdam .viperas- per. novem meníes fine cibo incluías, tandem cum. ipfas. exenteraffem- invenerim Rete,à Medicis Omentum, dicitur, In hifce meis naturalibusobíerva-. tionibus, abfumfíi maximum nume-. per fepofui & confervavi omnem ea- furno ficcatis , & pofteaad ardentem exuftis,. & in cineres redactis , aquá fontaná fal extraxi, illudque purifi- cando reduxiquafiin eryfítallos. V o- lui exinde experimenta. facere de jpfus virtutibus;.& inveni certó, falia ex cineribusanimalium.& plan- €xhibita-ad pondus duarum .drach- m fe yir fe, C Cori" sihilc Pent fie | vim | hab f0n Qul quan O bfervat..de Viperzr-.. 231- marum cum.dimidia praeter propter, corpus evacuarefolent; nonaliterac fihauftum fuiffet ánum de confuetis & ordinariis medicamentis quie Le- nientia Medicis vocaatur.. Hzc íalia ex cineribus parata in purgando ha- bent omnia parem & zqualem inter fe virtutem, quod vel centenis vici- | busvidi, tam de rhabarbaro, fena, |: turpetho , agarico, jalapa , mechoas canna &.alüs fimilibus, quam de plantagine, cypreffo, lentiíco, fube- . re, cortice mandragorx, forbis &. . | «ormis; necunquam aliam differen- |" tiam potuiinvenire nifi in figuraqua | mihilominus ( quantum curiosá dilie gentià potui obfervare) nec auget nec minuit ipforum facultatem & vim folvendi. Inde noníine.ratione rideo illos Authores Chymicos , qui habuerunt. oculos.adeo lynceos, ut potuerint invenire tot & diverfas & non -raró fibi invicem contrarias fa- cultates , acin uno falequidem plures quam in alio; & rideo exiguam ex- erientiam tam celebris Bafilii Va- qe ; quiinfuá Haliograpbid pre- tet.- finus dort 2, aie tpt —— ÁáRl 2327 FnaaNciIsci REeDT ter infinitam congeriem vanarum imaginationum fcribit ; fex folum- modo grana falis rhabarbari , aut fen- nz, aut eíulz (ufficere ad modicam evacuationem. Sed de hac materiá fatis fuperque loquutus fum in Dit- fertatione quam preterito anno emi- fi, De natura falium & illorum fi» uris. Poftquam legeramin hiftoria ani malium Ariítorelis, ut plurimum be- fiis venenatis noxiam effe falivam humanam, defiderium me inceffit experiendi an hoc effet verum , & prafertimin viperis, hocque eo ma- gis quod & Nicander idem affr- maret , & plurimis non modó Galenk locis, fed & à Plinio; Paulo /Egineta , Serapione , Avicenna & Lucretio probaretur, qui poftremus philofo- phando ita cantat :: | bibet, pentes. üieduce lime funtpat a Mar fiant | Ciim: | leni firm. | Ei | Yipera rub: ttis fuf | iüquo qnt] Obfervat. de Viprzss. | x33 dio ventum à plurimis recentioribus, |'& potiffimum à Cardinale Ponzet- | to, a Bertruccio Bononienfi; à Geíne- | T0, à Zacuto, à T'hom. Campanella, | àMarco Antonio Alaimo, àLzlio | Bifciola, & àdoctiíIimo celebratiffi- ; moque Ulyffe Aldrovando, qui non | folüm certiffimum effe perfuafum ' habet, hominis falivà interfici fer- | pentes, fed dehoc quoque operosé | differens, & rationes dareconatur , -reducendo id tandem ad vanum & . chimzricum nomen tam decantatz | antipathiz. Sed Petrus Joh. Faber | & Marcus Aurelius Severinus, mif- | fà antipathià, adducunt pro effica- . ciffima caufa Sal ammoniacum ,quo jleniffimam effe ftatuunt omnem íà- | livam , prae reliquis veró omnibus | falivam humanam. Inclufi itaque fex . | viperas electas grandiori pyxidi ; | quibus per quindecim dies, horis ma- | tutinis, ordineatque figillatim omni- | aliquot homines jejuni illam imple-- ; rent fputo , ac poítea recluífo per vim | ore, ipfas. adegt ut deglutirent illud; E C : | omnes 234: FRANCISCOIREDI- E omnes veró fupervixerunt , &aadhuc - Bui i vivunt, nec ullo morbo unquam fue- iiu j runt correpti; fed per dulcedinem | Bor novi & inufitati alimenti apparuee mun; runt mihi quafi pulcriores;alacriores; .. ndi & prater morem fugaces. - Et quia. | "NN Aldrovandus ad hzc fcribit, circum- Bii? ( foraneos, ftatim quando comprehen- : Bui derunt ferpentes ,ipfos faliva adfpere Woidx gere, cujus virtute manfueícant , & pios malignitatem veneni perdant: hujus - Bui: uoquerei veritatem experturus Cer- . inp tó didici parum vel nihil folidi bic: dun : fübefTe: nam .moriebantur. omnia - fle animalia, quz admoría erantàvipe- hor risfimili modo praeparatis; & vipee it (o r2, per humectationem cum faliva ,..fin(tey nemicam quidem virtutis perdebant, ' Bc fed per contemtum quafi fuperbiores.. f; v. fa&tz, vibrabant acutum.& biparti-:. fui tum fulgur linguz. VM oci Verum hoc non magnam mihi a£ i. fert admirationem , quod tantisfcri- T ptoribus veritas hujus rei fuerit ine Inr €ognita: namque accommodantces fe erroribus vulgi nullum fumíerunt Sa Wade at mA eH mt n 2 quod " | quod irritare ora viperarum non fit "F ludus puerilis : nam fiquis ab his | mordeatur , lfioni concinit ludi- | brium ; juxtaillud Ecclefiaftze : Ozzs. V amiferebitur-incantatori àferpente per- - J enffo , d omnibus qui approximmant be- "WV ffias ? Obftupefco ad Gales; verba: "| quando lib.x. 4eJfzmpl. med. facuit: | ubi dixit , fputo hominis jejuni fcor- | piones occidi , fubjungit , propriis . | oculis fe vidiffe, & hanc experien- .. :[ tiam pluribus vicibus fibi comproba- | tam, Si homines & fcorpiones qui ila ztate Romz & Pergami naíce- - |! bantur , fimiles erant; hominibüs. WE & Ícorpionibus nunc in Hetruria. . || E ceedous, licitum mihi fit dicere ,.. , | bona cum venia Galeni (viri qui alias I in Medicina poft Hippocratem non ' habuit parem ) non poffe mecredere .. B hocniti experientia, & fi hectenta- | verit, forte una vicefactum fuiffe, | qua per cafum fortuitum & non pro- | pter flivam , fLorpio mortuus fuerit 'E namque pluribus vicibus curavi per |! 6 diescontinuos fputari à jejunis ho- [minibus & fitituadis infcorpiones ;.... | &- & fcorpiones nonfunt mortui. Móe By riuntur equidem certé fpatio qua- fun drantis horze,fi fingulisillorum fupra! Bus dorfum tres aut quatuor gutte& olei Bruun olivarum infundantur. iu Unde fr mirari. fubit Galenum , multó magis ftupori mihi eft Alber- tus Magnus, qui libro de Animal. recenfet , qued immerferit aliquando inlagenamolei fcorprenem qui ibi: vixerit ultra 121 diem fe movendo; & in gyrum volvendo in fundo hue jus olei. In. fimili vafe, ferépleno, Jipfe inclufi viperam , quz ibi fuper- natabat per 60 horas viva, fed tan- jn CORU Mun, T hoc dle B vulnus. do , [B notus. ] noi | ls, QU ] iterte | occa [erant [| dio D | batur | uu latim fefe demittebat ad fundum va- fis, & antequam moreretur ; conaba- tur magna vi, quantum ipfi natura. concedebat, ut poffet ad minimum | d extremam capitis partem extra hunc D: liquerem proferre, & quando hoc | : ipli contingebat , ut poffet caput ex- | T ierere ; aperiebat quantum poterat D 6s , ad hauriendum iftum a&rem , qui qua fub oleo ipfi fuerat denegatus. Oleo Ds olivarum violentius operabatur im | "9 alia | ^f TS £z Le ES Lf E [3 LÍ toc E - — ER — LL [—W — -— "- £u? I -R Á "3 z— ÉL | gy £z P OU n tri j ii | | | | Obfervat. de Viperis. | 337 medium dorfi transfodiffeteam acu &um , quod filum erat intinctum in hoc oleum, & trajiciendo hilum per vulnus, Ípatio minori octava partis hore , poft aliquot extraordinarios motus , mortua eft , & primüm qui- dé rigida erat quafi fuiflet ahenea,fed ftatim poftea fiebat flaccida & flexibi- lis, quafi ante duos (altem dies fuiflet interfe&ta, Per omnia fimili morte occubuit vipera alia, cui per gulam di&i olei tabaci , fed quamvis morie- batur ifta vipera , non moriebantur quoque quadam anguille , quibus idem experimentum applicabam , & ineo ipfo momento conjiciebam ; & tamen prius erant mortuz antequam fubitó aqu injicerentur multe an- guille fupra dorfum vulnerate illa ipsá acu cujus crena habebat filum intin&tum oleo 'labacino, & fuit obfervatum, quod tunc; quando mo- rere | colorem fübnigricantem. 'Sed mitto anguillas;"& redeo ad * viperas; & alios ferpentes, circa quo- ^fifu excipiendz-à vatiis funt literis xl . . . x . » mandate ,^& imprimis:à Plinio, quuntur Mercurialis, Matthiolus & Caftor Durantes , *dicentes expe- ' ientià coriflare ferpentes publicam ^& privatam exércere inimicitiam cum fraxino, & cum ejusumbrá , & -quidemtalifigno, ut fi circulus fa- étus fuerit fraxino , & in eumimmit- tatur ferpens, cumacervo carbonum accenforum, illa beftia lubentius igni  fefitimmiffura, quam frondibus ar- boris fibi inimice &t exofe. Idem Plinius, & Caftor Durantes exfcri-  bendo exPlinio, fimul-cum Scali- gero narrant, fi in circulum factum ex folis betonice immittatur fer- pens, rabiósé fe contorfurum, & càu- dà fefe flagellando fe interemturum. Credit Andreas Lacuna-, fi vipera tane | l d: n tiat t C COb[ftrvat, de Viper. | 239 Ltangatur ramo fagi arboris, rema- nere attonitam & immobilem , quafi ! audiviffet horrendos, & ut mihi cre« | dibile videtur, inutiles & mendaces fufurros incantatorum  Maríorum. | Conflantinusinlibr. de Agricult. af- - fint injecta folia quercus; & Aétius |'& Autoreztdic.[rmpl.adPaternianum, ,cum magna turba modernorum alio- | fuo odore in fugam conjicere Vipe- | ras & reliquos ferpentes, & tamen | per factam experientiam inveni plu- | ribus vicibus, quod non folum folia |! fraxini, betonicz, fagi , quercus, co- -nyzz, dictamni calamenthz & alia- | rum eravi & foetido odere predita- | rum herbarum à Nicandro recenfita- | rum, non vitaverint viperz,fed quod | intraillas frondes tam ficcas , quàm | virides, non folüm libenter contu- | giant, fed & lubentiffimé commo- rentur. |  Seddum hzremusin fabulisrevo- | cabo T'ibiia memoriam illam , qua agit deamoribus viperz cum M ürz- nàa s nà, & narrat aftutias & tenerasillece- ] bras amore concitati ferpentuli cum natante fu amafià, eo tempore, quando à fervidis folaribus radiis pulchrior factus, & ornatu nitidus, exfpatiatur in littore maris , & &bilis amatoriis rogat, utfeiniri patiatur ; & dumilla caput ex undiselevat, & adlitus accedit murzna , ferpens pru- denter evomitfupra faxum, & quafi in depofito relinquit illum venena- tum liquorem, quem conclufum in ore geltavit, neamaritudine ullain- ficiat defideratas nuptias; quz ubi confummatz fuerint, & redierit ad locumubi depofuerit venenum,fi per infortunium illud non invenerit,tan- topere aflligitur, ut breviteniporis fpatio defperatus moriatur. Audi quomodo Grzcus V erfificator dictus Manuel Phile in quibufdam verfi- bus, quorum numeros pro arbitrio Cogit , dedicatis Michal Imperatori Conftantinopolitano fübtitulo: De Proprietate animalium, omnia deícri- pferit& tam libero & fecuro ftilo , ut nen aliter loqueretur fi vera narraret; EE; dd vvet. de Viperu. — wA | Ky 7T EÀY 3 Baez A a0: cuu og. ts ey es T jus El | P at; [ Eucl T iv je yAv'-U; 5 viui» , Ke) t8 eveayn S wis twyEiw elut (No5 f B / i13 [) Y Ilagoua Na cot25 296 21x69, T» igo ido uv" M8 5 H 9i xgvsi ài gig otl» sp Vozes £u y H ót «£35 Vyegs gT34TO TOAT HG. CMurena ferpeuti incola xubit uoa s dd littus udoque faliebat 2 f'ilo 4itam Serpens , priu(que qudm coiret lioi | dun Ponebat omme virus, imvicle Rex, Stridentibu[que vocabat. amantem Jibilss , 9710, trum [uum , Mnt 2412 FRANcISCI Rzpt Murena vero ad mare redibat bu- nidum. Diffu&us adhuc & elegantius, Oppianusin illis libris, quos de piíca- tione Imp. Anton. Caracallz inícri- pfit, quamvis appareat , gu non folum ad viperas fe alüget, fed loqua- tur in genere de omnibus [ferpen- tibus: | ! Andi 5 uteslus dens foyer sx dili AQ», Q, uy oc 2e pid. 285 1 1E d os feaTM 6 ev Ileedpeon » (ut i pyze 7r) LAELpQYTI getote, H 7010 D $2o24n T£2s otv S 2:05; àvren Mae ei6 QiAPmÓR , 6. £2ív9 evetsos àx125 Ilixpeg oque 1e) yMubret» xivuso zip. CTS d, in Aeízyiey iy o MATE y Try TR. V éd» Vc " E'r vers a doxsóiyoy Cagduz yóhoy 5 dAGoy eA60ps 5 Ode 2«pa gienvs t 16 *vdY Ov avi qct, Ze) «e £7 py: £ày yáj40y g)joi- €tet Obfervat. de Vipers. — 143 Kaxyiexon iA mma. sus e| tT XEge xt Aa Ij genna ; Y fosUT) JM exoy 6 sivi. H n at ix zeWTue TT ToU" auTO) à 7T Ez ains 7r0Aioi71y Ere edid je8fosm. A"udo sl PEVETITIT * api ent por uot a T XonstotTuy $5 09» 3 qun Xv cídbxo i »5 c2 Nonudy Qvaiéaga* 2x 2 "p 2 H' f à» Tu» eiey ub 6^ Tr o Xie OAxàs e yd: xpospiy ) qma uera alvero iy i Adm]uy y mue X ixe s; ieuvosey àdy- "Jod Yo H» e| 429 ud m xiynxtity x0 ÀoV ; oyTte |^ 89/ms ATptx£as indi ps dlüorixAvet? von Ad io Aviwg $y' eaten pi Ig vd One, eise Moiggy Ad 2o £010 EL dyes u $wydiTeu , Aidé dp O- o 0T. 44 AXIS Q7T AUlY yén d eis £7. 770ides Bad iue iren eundper d Beas i 1.32 Quid cum 6a [erpens copuletur y e ex mariprodeat ipfa | Prompta ,appeteus prope cupientem concubitus. c Iliip[equidem flammcaexalberatus Intus rabie... zdcarbus [fobens: mox autem cavum Jpeculatur faxum: | In quo exitiale virus evamit, om- nemqueé dentibus Ki Expuit fÍuneftam ac "vebtmentem j len. tbe[auruma interitus "us occurvit. perffrepit naudit nigra culo. "aras Ex terra cana [upergveditur fluenta, fientes Coen. l Obfervat..de Viperzs: — 24x Concurrumts ferpentas autem caput vetipit. biam ponía -fpirams : guptiss autem ga- "fis llla quidemmarts iterum tendit ad con [uet udimem 4 bunc auiem ad terram d s Tra&ius fertybóvridum autem ve[or- bet virus , Deglutiens uod... prius efecerat e $i trà von:deprebendat. illam Li- lem; quam viator Dni Certo intuit ii camyabiuit forte aqua tapidacsc . si 3i Tum ipfe indignabundus jacfat cor- . opus, donc farum | Funefl accipiat improvi[e ir- verenbilzs snrits , ; Paudore- fuffuafgus y quód imparatas v gam fut armas, quibus confidebat , Efe. fenpetis z ad; axum utem unà perdu Ó corpis cum ueneo. ! Pretermitto-fbudio-alias fabulas ;circà coitum & partum; viperarum , 123. mul- multis Authoribus & potiffimum à M. A. Severino, & ante ipfum à Francifco Ferdinando de Corduba 3n cap. 32. Dida[ealize. Sed non pof- fum tacere narratiunculam Porte, quod fonus chordarum factarum ex inteftinis harum beftiolarum caufa fit, quod gravidz abortiant , & foetus pereant: nec illam quam recenfet Ariftoteles: quod- fiferpenti fit cau- da detruncata , rurfus regerminet & renaícatur, & quod ipfis oculi exemti Rhafis; qui inter Arabes Medicus eft magni nominis, narrat, ad folum intuitum eximii fmaragdi oculos fer- pentum liquefieri , &.profilire ex fronte. | Bone Dre vs! & invenias fcri- ptores celebres in omni facultate, qui undique contendunt , has nugas effe veras, propter verendam authorita- tem Veterum, & eandem fidem ad- hibent, quz adhiberi folet manifeftif- fimz veritati: & crederent omne hoc quod de regione Bengodi , &. de batur pur * "s tue pori fiet | temet | i | i l | | | j ! | | Obfervat. de Viperis..— 247 batur Mafus Saggius cum fimplice & credulo Calandrino , & fi inveni- rent typisimpreffum, pro certo tene- rent, turrescampanarias, tanquam novos Dzdalos noftrz ztatis , per a€- rem volare poffe. Sed fui fimiles feme per fuere homines, & ufque à tem- poribus Pythagorx magna fuit cre- dulorum & bonorum Virorum an- nona, quorum animz , ficutfub fi» nem T;zmei Ícribit Plato , poft mor- tem ex corpore transferentur, ut hof- pitentur inavibus, undenon eft mi- rum, fi tales homines adhuc hodie in Hetrurià per rifure appellentur (uccellacci) Grandes volucres. Sed miífos faciam eos , lubens, enim abrumpo fabulas , quia optimé fcio; quàm 7 ibi infeníz fint, I/Iuffrifs. Laurenti, & norunt etiam omnes quam fapienter fis providus, ut non ftatim omnia credas, quxin libris Philofophorum fcripta fuat; & nift conveniant cum Geometricis de- monítrationibus, cum validorum at- gumentorum robore , & repetitis fz- pius experimentis , non perfuadere ; mie Corn Cw aet " —ÓTEE Z 249 FRANCISCOTREDLÓ«. B unde fpero hiftoriam de naturalibus - | experimentis, quz per plurimos an- 0s, honeftiffimá recreationei& Acae | demia Philofophica aulz Florentinz. | facta funt , cujus compilatio 775; de-' | mandata eft, omnem plaufüm expere. | turam eorum , qui feri veritatem. | amant.' Atque hic fit finistam longe tamque txdiofz Epiftolz, nolo enim hifce meis nugis tibi tzdium creare ,.. aut tempus meliüs collocandum , &. dociflimis quibuíque  pretiofiflis- nuum furripere. E-IUNOI $. FRANCISCI REDI], | Nobili Aretini, EPISTOLA DE Quibu[dam Objettionibus contra | 71 | DE ViPERIS OBSERVATIONES. ALEXANDRUM MORUM,. BEL. ABBATEM BOURDELOT. ISSIMI VIRT. [57 Omitate veftrá ad manus Y [l4 GN meas pervenit liber , cui AN ifj titulus: Nova Experimen- EE) na circa Viperas , erudite congeftus à congregatione virorum nobilitate & virtute precellentium ; ui in ZEdibus Dn. pE GHARAS ad hunc finem paucis abhinc menfi- bus convenerant. Legi ipfum fz- piufculé cum fumma voluptate,quod tidem eruditi V iri dignati fuerint lae boribus fuis confirmare veritatem il- larum obfervationum ; quas egomet quoque circa viperas uíque ad an- num 1664.tentaveram. Étcerté de- bitorem. me agnofco tante Urbani- tatis & lubentifTimé fateor , quicquid fame confequutus eft incultus li- beràme editus, id na&um efle ex teftimoniis honorificis, quibus Gallia gii L. 6 ipfum —À —' e e ^ b e JE IUE B uS * vr. epe. ——— * mns i» "A. PE: : cet ra ERE rie "——— e —— B d ee ^ E - pn B — enr c-— E » "» 3 a — yere "o 7 |o ^r amp aereas TUERI ITSU eG ASSET TES URN CE s 292^ FRANcISCI KEpr bunt femper optimz Scientiz & Ar- ne , qui éaFlem in aliis Europz parti- bus profitentur... Rogo itaque vos im | tory mis Contr? jl trina qua dam,quez directe contraria effent €a vel tentaverim , vel Ícripferim. E tamfiautem litterati aliquot viri, perientias haud in fomno obtigiffe: accurata diligentia, -ut mihi & ipfi Vcritati: maximam  inferrem injue Vobis, Viri Clariff.ingulas Obferya- tiones quater vel quinquies , quz iis- ErrTisTor:A: 193 comparuerunt, mihi in ltalia verifk- Contfa veritati contrarias, quse in Gallia tentatze fuerunt , & meiscon- - trariz -Ex quia vos,Clariff Viri forté curiofitate. ducti fcire defideratis, juzinam ille fint , brevem hicearum rese enarrationem 5 quod certus fim, non futurum hocingratum ve- ritatis cultoribus, & pra'ertim 24a- - tboribuslibriNevor. Experizmentorum, .. qui non álium fcribendi fibi prefixe- - runt Ícopum ; quam defiderium aut confirmandi , aut inveniendi veritas - tem in materia hac curiofiffima, &. dequa tot Viri DoGti egerant. In Epiftola mea;continente O/fer- "vationes circa Viperas , infcripta No- biliff. Dn. Laurentio Magalotti, dum loquerer de veneno ferpentulo- rum horum, quale illud fit; & inqua . corporis parte inveniatur, affirma- bam (quod & adhuc affirmo ) vene- - numillud viperinum non efle aliud quani quendam liquorem flavefcen- tem, quiflagnat in iftisvaginisconte- - Lg gen- Lsifoét ici Vh dut P A ARN PD s ittm " 3 entibus dentes viperz ma]eres; & E sb liquorem non folum veneno- fum , quando e vipera viva ejacula- tur , dum mordet , fed etiam quando colligitur ex vipera mortua, &per aliquot dies etiam mortua , modo in ipfa vulnera penetret, ibique remas neat. Addebam praterea illumipfum liquorem hauftam , &inftomachum demiffum,nec mortem,nec damnum quam confirmarunt mihi innumera experimentia à me füfcepta,cum tan- ta diligentia, quantam mihi concede- batingenii tenuitas. - Sed Authores Libri Novorum Ex- flaveícentem liquorem à. me fuprá fed puram putam & innoxiam fali- vam. Inde proindubitata, veriífima & experimentis comprobata re affir- mant, viperam nectoto fuo corpore, nec membro aliquo poffidere humo- rem aliquem , qui difpofitus fit, ut veneno inficiat : fed venenum con- liftere in fola imaginatione vipere : dre E Ti; Q dshc 4.0 foni em | fuat zi st ——1 Dety. Ille hid kN iin ffe pln E»PrIsToOLA. 245 xit ; cujusope commoti fpiritus, mo- tu violento exploduntur per.ner- vos-& fibras veríüs cavitates den- tati funt ifti (piritus,inficiunt fangui- ris factam ex moríu peripfarum den- .tes, Summatim concludunt, fi vipera non (it irata, & non habeatiítamima- sinationem . vindicatricem , ejus morfus. non inficere , fed innocuos effe , nec ullum incommodum in- namque ipíorum verba funt :  Confiderationes iffe: pag.33.. in misce pluribas alits experiments , quee nos tentarvimus , € que poftea fubjie -Ciams qne commo'verunt, ut 11a glan- duizs nomen dederim (alroalium , ct» -attribueyim. [caturigtnem. [(ucci ilias flavi. eontra quem. adeà | debaccbas Lm, ejf y.cu]us memini natura. per(pe- -éa » quique nibil aliud eff , quàmpara C maxime innoxia (alrga. Spero eos qui operam. in[umere uelint y ut. posl A | "en - glandulas iff as, C fuccum hunc gingi- laturi. Er pag;92. Ef weülrerits inbeerea- pis principiis dis, tam infirmo talo ftantibus y" nobzs -patrociniatur. Tngens fundamentas imtimur & pronuntia- emus : buie [uccuim flaroum nibil aliud vam , cujus ufum jam denotavimus animalibus ullum infert damnum; im- vem fatis, vifquea]Friébus optime ad- eoque [anguim immifius ; nullam ta- cium Viriciju[dam €lariffimiéy Ex- "perientil]rit » wrinvymibusrebus , fic "concermunt s qui amat ; feeiffepiuri- nà [e experimenta soffris diretHéofpa- fiia ; "nde concepta opiniótmanima de puni, LT Um li | diy) l t | 1 d leni. i ii Angl i juri MA Y "AP 1M Leo n jim; 1 tw: | tub du D d.t | Iit fftüfs yt id- hmi H jii B. hit pan qi i Tid Kk EpPI:sTOL A. 257 ippemi capacitate C» candore bujus celebras vivi , nos impulit , ut majorem curam tentaminibus adbibuerimus , ut confrrmemur. per infinitum ferómume- Yum expertentiarum , que [emper fuz- vunt conformes veritati , quam bic de- féndendam [ufcepimus , e9- cujus ted i- monia evidemtifmma ( infallibilia. afferemus. ' Et pag. 96. Concludimus denique, maginationem «ipere po[lquam irri- zatafuerit abidea vindice ,quam [r- bi formavit y motum concitare [piriti-- busqui non pote[F exprimi, C eos pellere "violenter per nervos e fibras "oer[us . cavitatem dentium.tanquamininfun- dibulum , qui deinde importantur [at—- guini animalium y per aperturam vul- 7ur reddere. Et pag:.97. Ouicquid fft, oportet [am y" rep rm inei Ae Qe A am ACAD nte s t£ * "s TELS 258 FRANeiscI REDI | quibus vavia adduximus exempla. Ei pag. 122. Hac experimenta, tn- uam» probabunt ex una parte » flaruum ducendum «venenum y ab. altera vverà parte ,[piritus irritatos , bencficio vul- serum , à dentibus grandioribus infli- orum , efte unicam Cr "veram vene- Hs ipforum opiniones confirman- tur ab ipfis per quedam experimen- ta,qux maximéin eo con&ftunt;quod inftillaverint aliquantulum de liquo- re iíto lavo vulneri pulli columbini, canis, & aliquot pullorum gallina- ceorum, qui exinde non mortui ; & quod curaverint , ut morderetur co" lumbajuniorà vipera, non irritata, qux ne miiummum. exinde Íenferit damnum. Fecimusexperimentum , inquiunt, (pag.102) :m Columba ; buic 'oulnus mfliximus fub alzs , o [ub femore , €0- dem inlantà , utrique vumeri in[filla- imus gutulas flavi liquoris extract ex gingro1s duarum irritatarum ipee | | | | | | fit, | m / vtr i epit gt s | pua mfi pm pim "ima ad Fi ife Wort, tT T li, à * jo if x "T n " 'au 1 ErPrisToOL A. 259 vavrum , fandem cutim con[utmtu rure gavimus utraque vulnera , ut impedi- vetur liquorzs egreffus.. A firmare pof- expertam incommodum , Ó inveni- mus y [upra-oulnus femori inflickum , guttulam beefi ffe fucci iffius coagulati 1n forma vot unda, eju[dem coloris,qua- lis antea. fuerat o» circumcirca: [an guinem circa vulneris labia. iccum re- gerimus, e latim poflea unum alte- vumque «vulnus. ficcatum fua. fponte coaluifse. ia Fecimus aliud exemplum boc liquore in fele ulnerata earn ob cau[am in fe- 7»0re , fed nec illa noxam [enfit : idem experti fumus. [2 pius in pullis , & aliis columbis , (ed (emper fimili cum euen- modo. Eadem experientia tribus vici- bus diverío tempore repetita fuit; idemque bis inuno die incane , quem in bunc finem -vulneravimus circa fundum auris, unde non poterat oulnus iic niri nullum [en[it mas um. | ——————————— ani em élus gportalts. [pirituum. excande[cen- L ud qum vis fus flaroi. Curavimus ut una eae d:smqu. vipera al;quoties morderet fru- fangulis -oicibuy verfus fruffum tllud, e» boc toties a motus Vepetittmm y Hi v9 eriam ut. [avguts ex gangrvis fuccede-- ji , ktp wa qi ! : ir ccm] ji adt Hui fe quaft obstruciassoica pants ex. ejus tr sene ulla participatione liquoris flavi , Ju d uandoquidem ille penitus fuerat exe Vit t Joss 27.3 (REN D pag.122.: CMor[us fzclus à vi-. WM pera mom zvriata, cul maxillae tene- tpe E bantur , c cujus dentés ampyimeban- " 1 4r cc mpre[f!one f'tpra corpus coluzzbe , d d eui aderat quoaue liquor flavusynullum sm E otamzen fucce[frt malus accidens: ^n f. —: Huic "experimento ' non poffum liie | opponere "aliud, nifi plurima illa, "rim | qux Anno-1664,. tentaveram , & re- iim: b .citaveram mm fupra citatis meis. O£- um | fervationihus circa cviperas , & adhuc va | fimiliterillas, quaspoftmdifum addu- "e f .cam, à me ba&tenus- tentatas,. non yw eo defiderio, .ut primas faltem con- mi [fi marem ;. fd potius, uteas in ]u- ul cem. veritatis "deducerem: Et. ne «er | opus fit repetere fepius eafdem res, 4,«| adducam initio generales aliquas we] Obfervationes à me fatis tum tem- ; nil -poris ; quando circa viperas occupa- (dm tus fui. : pull ^. Viperzocciditfaciliuscolumbam, i F:pullum gallinaceum; eallàm Indi- uii | «eum , fciurum , glirem; &caliasaves , "wl & qm | ———— ái & animalia minora , quàm beftias grandiores , ut funt vervex dama, equus, taurus, imó majoraifta & pel- Je duriffimá inftru&ta [xpiffime non occidit. Secundum magnitudinem anima- lis, & fecundum locum, quem vipera feriit,fequitur mors citius aut tardius, imprimis fi locusvulneratus habeat rariorem aut denfiorem texturam ve- narum vel arteriarum ; aut. f1 ipf venz & arteriz fint fubtiles velcral- fiores. Quod fi ex vulnere multum fanguinis profilit , accidit aliquando; ut exéo animal non folum non mo- riatur ,fed nec grave patiatur incom- modum. Accidit quoque non raro , ut ani- mal à vipera commoríum patiatur fieviffima fymptomata à veneno,quz ipfum feré ad mortem deducunt , ni- hilominus tamen non moriatur , fed fanetur fine auxilig. medicamento- rum & fola vi nd liaab ipfa vipera vulnerata,quàm illa, in quorum vulnera per artem u us (uelut etai puis & Nec eodem. fios Dif t dk lumyr guis T quor, fim, ippur Nac menfe 1070. pullos insi fom dm í fedi buntu (decer fem Tat in P [ Neceffarium eft, ut ars fingularis adhibeatur in immittendo vulneri lh. 8 & | fusfuit liquor ille flavefcens, qualis E eft qui per artem exemtus fuit ex va- » | ginis dentium ipfius viperze. | 7 f eodemliquore predicto, nam fi vul- '^ É nus nimis eft anguftum , difficulter Xia | in illud penetrat, & fi grandiufcu- "4 f lum,impoffibile, utnon exeat fan- AW guis , & cum fanguine egrediatur li- /M E quor, & foras educat fimul vene- ic , num. LHabebam itaque infignem "7 || apparatum viperarum;,quas exRegno U^ f Neapolitano afferri curaveram,unde z menfe Majo hujus preíentis Anni 1670, poftquam feriiffem decem . || pullos palumbinosin femore, veneno '"' l 1pfosinficiebam hoc flavo liquore, eo 3 ipfo momento eX ore viperz viva ex- |a px. E z X* V tracto, & omnes iftze columbze, quz- | ^ P dam fpatio unius horz, alix intra S Kd mediam, aliz intra duas horas morie- xl I! bantur. Repetii experimentum in | decem pullis gallinaceis vulneratisin jJ" || femore , & acciditidera quod accide- - ni) |! ratin palumbinis pullis. | iur Precidebam caput duodecim vi- is peris, peris, & poftquam omnia capita crant prcila, & penitus mortua , ex- netraret in vulnera octoturturum, ribant. i multas alias viperas,.& ex vaginis dentium ,& ex palato exemiffem fum , qui inerat) ungebam iplo & oblinebam aliquas: virgulas fcopa- rum, quas acuta cufpide preparabam binos in parte magis carnofà pecto- ris , relinquebam inhxas &abícon- ditasin: vulnere 1ftas venenatas vir- gulas, & columba non vivebantul- tra duas vel tres horas. Sed ne quis offert dubium movere, nuca mortuz ille fuerint ob fimplex vulnus ,- ex- afperatum per continuas puncturas in aliis quatuor columbis repetebam, fed non cum virgulisliquore ifto ve- nenofo.intinctis, qug non morieban- : tuf. | BU IM Lu0r d 3 quinq M. Ü 1 ' Urt Va 4 DUO W oum ! ALUOS ] Do | princ | Drop 1 | ibi ibit lim «e tot idi E mwISTO'LA. 255 tur; licet vulnera ifta faniofa & puru- lenta fierent. Sumebam octo capita: viperarum; quz fex horis ante detruncata fues rant , & poftquam omnimode defiif Íént vivere, mordere curavi per plu- res. vices oéto turtures in femore j quorum neunicus quidem evadebar. Caput preeícindi: curavi quinde- cim viperis, & repofui hzc capita. in vas vitreum bené cooperturn,coacer- vata fimul, uthumida manerent, & non ficcarentur: poft fpatium qua- tuor dierum vulneravi iftis capitibná quinque «minores gallos & quinque brevillima : mora. moriebantur. -Id ipfum quoque contingebat adhibitis fece ante fex dies probabiliter depo- fuifle debebant omnem iram , & om- nes cogitationes. vindicte; . Et ut penitus removeatur omnis objectio,, quz circahoc poffet proferri;.narra- bo vobis, Viri Clariffimi; ctum circa principium Augufti dum fponte; ex proprio morbo. aut paffione. effent : M more pomis wd — Áo TDI - n 266 FRANetrsci REDI remanferant in py xide ; curaviffe me utipfz morderent duosturtures , qui & ipfi ficut. primi non integrae horae fpatio peribant. Praeterea collegeram in vitreo vafe omnem omnino liquorem veneno- fum, extra&tum ex capitibus 250 vi- perarum , eum infinem utvarié & €ommodo tempore poffem eo expe- rimenta facere; fed multis occupa- tionibus diftra&tus neglexi, ut illa complerem: undeliquorifte primum factus eftinftar glutiais, coloris fuc- cini mulus, poftea 30 diebus «x- ficcatus fuit, & friabilis fatus, ut facile potuerit pulverifari. Poftquam pulverifatus fuit,voluiexperirijnum ille pulvis vulneri tiis confer- varet eandem facultatem veneno in- ficiendi; & certé , moriebantur fpa- tiobrevillime omnes illi pulli valli- nácei & palumbini, &turtures, in quéórüm vulnera aliquid de hoc pul- vere immiferam. Hoc experimentum, ubi tentaf- fem; dubitandi anfam preebuit, " iu VN WwoOSCOOAM Maca [ovo Majo ore vi devi ipd frati E dm ; i fhi,. for tit, ] i Vefar tione illud. venenum Íagittarum Regis Macaflar in Infula Celebes,quz vul- go vocantut Saerte ds Bantamin Java Majore , fint venenum extractum ex ore viperz,aut alterius ferpentis fpe- cie viperis non diffimili, & adhuc na- tura malignioris ob diverfitatem cli- matis. Parum abeít; quin hoc cre- dam , & poffem hoc confirmare, eo quod legiin Plinio Scythas fuas fa- gittas viperino infecifle veneno. Scy- fbe,inquit, Sagittas tingumt vipe- vina [anie c busano [anguine: irre- enediabile 1d [eelus ,, mortem. illico lev£ tacfu affert ;, & Plinius ,hoc extraxit forté ex Ariftotele, qui in libro cui tit. Mirabil. A(cuttat. defcribit paulo poft enchirifin, quam nonauderem veram aflirmare, aut tantas cau- tiones & conditiones neceflarias effe. Etquis penitus cognovit, quales fue- gnata fanguine hydra;annon& ipíz fuerint intinCtz. tali pefte viperina? Hoc credit Diodorus Siculus,quando 2, etu T o " eyeiónguas. Et Oyidius lib. 9g. Meta- inorph. Hydre.nomen imponit vi- Dericc "amd HI fiov om Pari quota Lernee ferpens eris uns — UU Ecbidue ? & pofteà : '" PCapit im[cius iberos : jecit ae LDtusneris Lernese irus Etbidse; ^U onp Cui adhucadjungendum , quód Phi- loctetes, hzres arcüs & fagittarum Herculis , dumcum navibus Graco- rum in bellum T'rojanum proficifce- rétür ; & fe ünà ex his fagittis per im- 'prüdentiàm in pede vulneraflet , (ut :marrat Sérvius Grammaticus 7» L.3. 't f£ neid. ) propter immanitatem do- loris): & foetorem intolerabilem vul- neris, in littore Infalze Stalimenes aGrzcis: derelictusfuerit. IndeSo- phocles, álludendo forté ad: fpeciem veneni, modo & phraíi Poetica re- cenfet, Philoctetem inIndia dereli- vulneratus. les HH L EPIS T. OL A 269 Q. ríxyer» € mui "Tho € L EX MUS O 4; € yo ot Xeiio, 0y xAye6 (qug T à» vga Xt iav üyTw dax oóqwy ümÀaw j O E eaxixsr(O- wis QUA ox 16. Sy ot Atox'oi seo moi x o xt abe vay oai Ejjpoas aisods À tuor. typi Nócvo xar Q3 (yovsee y 9 e d329997e8 IDuyb6] tiimsavelp: aegypti. oc, eft: : O fili, 0 puer ex Patre Achille IlJe ego tibà [uga, quem audzs forte Herculeorum effe dominuez telorum Paantis filigs P bilottetes. Quem - rex Projecerunt turpiter blc defertum ero Mürbo marce[centem , bomines oce edeutz Peycuféum oipere crudeli mora. Inox: O Zoo. dy 4 ax 65094 6x9 ite Enel E v T 3 4 KAvoii éxi2ys6 , 4 qu. t)nutY và. amr. M 3 Hoc 1476 PRAWCIsCcIRED: Hoc eft: Celerius [ane mulió inimici[fimam "mibi ! Audiam vipyram , quee me buc po- fuit. claudum. Cicero ipfemet in Lib. II. Tufcul. ei L. de Fato, & multialii fcriptores fequuntur hanc fententiam, quod Philoctetesà vipera fuerit commor- fus; & omnes fortéanteoculos ha- buerunt non folum hunc locum So- hoclis, fed etiam quodantea dixerat CANEÉE in Xv 1. lib. IIad. , Et quamvis contra hanc levem, futilem , & frivolam conjecturam poffet mihiquisin memoriam revo- Care, venenum viperinum nihil effe pra eo, quod de fagittis Herculis fcri- tum efLin libris Poétarum, inqui- us leguntur, non folum habuiffe vim occidendi fineulla exceptione, . qualecunque vulnus inflixiflent , fi- cuti accidit centauro Chironi,& Nef- fo ; fed etiam' fanguinem. illorum vulnerum tam pellifcrum evafifle, ut | quod- bule tis hom e Tan quodcunque corpus vivum attigiffer» veneno inficeret tam diro , ut carnes w |. ab olfibus difcederent. Et hoc ipfe |. Hercules probavit maximo fuo dam- i [. no, fumtoindufio tinctoin fanguine | Neffi , unde fupra commemoratus | Ovidius: d ES m [ Via malis poffquam eff patientia , m E reppulit aras w Po Jmplevitque. [um memoro[am "voci- "s bus Oeten , E Nec ora , letiferam conatur. [cin- "78! dere ve[fem : oo Qua trabitur, trabitilla cutim (fa n H dumque relatn) ape o uut beret membris fruffra tentata We | rev Jl; 3 & H "Aut laceros artus , tj grandia. dete- c H git offa. I.-—— E — Y I| Erhzceftfabula Poética, & buic fa» 3 bulecredoiapititur relatio de fagit- ./| tis Macaffar,quz narrantur perimere | hominemilloipío momento , quo li- |. cet: leviflimam. füfceperit punctus |^ ram,& fimiliter fpatio dimidiz horz M 4 carnes rait in th a et n Atti --—— Vibe » es siae o ud 0a z woe uos oa MEET e Eie E ——— EE ER " - " x : AA M— 2725 FRANCISCUIRE»DI carnes demortui fic corrumpi; utab effibus divellantur, & aBeantin va- riàs particulas; Ípirantes tam petti- lentem vaporem;utfi attingat vulnus fimplex , & non venenatum , nihilo- minus mortaliter inficiat, & immedi- cabiliter. Poffum. Vobis affirmare, Viri Clariff. me multa experimenta feciffe itis fagittis Indorum, fed. non inveniffe illas in Hetruria tam dirze nature , ficutidictum fuit. Canes, quos ipfis vulneraveram,exfpirarunt quidam intrafex horas, alii feptem horis, alii duodecim hieris , alii deni- que viginti quatuor.-"Caraes tamen iplorum non puttefa&tze fuerunt, nec in partes difcefferunt, neque ipforum anguis , nequeex ipfisexhalans va- pors ullo modo. mortem acceleravit aliis animalibus vulneratis: fed fae- piusobfervavi, fi quis velitinterfi- cere his fapittis; non füfficere ; ut fa: ciant fimplicem incifüram carnis; fed opus effe quodam artificio , ut fixe & abíconditee peraliquod tempus ha- reantin vulnere (quod etiam accidit cum pulvere liquoris flavi ex : ris: PIT Ten Gp Imo infi qui farü Vent tat «un t fis, tur E PorS.T OL A. 2173 ris:) U.ndeilli barbarifabricant ex li- gno culpides fagittarum illarum,quas veneno, impr gnant , & poftea con- jungunt, haftz cà ratione , ut poft- quam .vulneraverint , remaneant ni- hilominus.cufpides in vulnere, aut rumpatur prius hafta, ut nullo modo àcuJufcunque manu poflitextrahi, Íicut accidit in obfidione Hierofolys roibus Flandris, uti fabulatur Epicus Florentinus. | gittz. per aliquod temporis fpatium remaneant incarne, íi quis. cupiat eas perimere 5. unde non capio , quo- inhii pofle: gladii. laminam. . Scio equidem , me flavo hoc liquore vipe- rarum aliifque rebus, quz creduntur tantuminunxifle fcalprum , punxiffe & tamen nunquam exinde mortem nes, qui fufpicionibus indulgent ,. à j rM sup: we rie ' z e pn-— pu dr ^ , - * Vp ARReN 2 i om AR Hn 274 FRANÉISCIREDI pis, cum venenatio fcalprorum , & alterius ferri difficiliorfit , ut poffit fus; quod vetula Parifatis Regina Perfarum, ficuti fcribunt, potuerit veneno inhcere Nurum per aule Magillrum, vel per Prafciflorem , qui ab una parte cultellum: veneno infecerat,& cum ipfo diffecansavem; Regine juveni comedendam obtule- ratillam partem , quam cultellus ve- nenatusinfeceftat , reliquam à veneno: libetàm partetn veró fibi fervaverat. Veneéna qui (ole & mornentaneo contactu aut faltem propter viciniam vitam eripiant, nunquam videre po- tui, eciamfi narrentür, fepe venenata fuiffe fubfequente effe&tu lethali, ftapedes & fellecequorum & Ícamna. tiam non defcendo. Et dum aliquise fecentioribus authoribus enarret pro- re certiflima prodigtofum accidens quorundam ferpéntum nafcentium vero -vero ille: Poffauam. feci mentionem . ferpentum y judico nom iagratum fre , ff adducam effectum ip[orum prodtgio- fam. Si forté accidat , ut ifIi ferpentes tran[eant paunum. aut iudu[ium , in Sole frecatum y produci folet 1n venibus illorum y qui boc panno utuntur , certa fpecies férpentum , qui paulatim fuccre- centes totum ambiunt corpus , cj: quan- do cauda illorum attingit caput , ut cir- culus uniatur , tuuc smors Wi inevit abi- lis, unde ad evitandum boc damnum illos novaculis c. fealprzs interimunt , ne nimium cre[cant.. Feci fupra men- tionem trium perfíonarum, fagittis Herculis vulneratarum, nerape Chi- ronis, Neffi & Philoctetis. Primi duo fubitó moriebantur;tertius poft mor- bum fat longum mortem evadcebat. Si hujus dinde rationes eflent explicanda, five hiftoria fit j ive fa- bula, dicerem, Neffum & Chironem mertuos;quia fuerant vulnerati tüm, quando Hercules adhuc vivebat ,' fa- zittis recenter infectis : infüper,quod Keffus fuerit transfixus per pectus, ficutait Ovidius LLzre ix.CMetae wep M6. Je ied zw) "as tmm — " IBN dA e c Rec " j "tolleret aycus', ' parante clamat s INeffe bzforzmas , Diecizaus. «exaudi mec ves intercipe ofer as. | Br te nulla sei reuerentia vovit yat orbes . Concubitus-vetitos poterant inbibere atermi. Haud tanzen effugies, quamus ope fidis equima : | Vulnere s non pedibus.te-con[aquar. ultima dicla Reprobat , C ifia fugientia terga faaittá | | Zrattcit yexftabatferruma depectore Quod fimulevul(um eff ; Janguisper utrumque foramen iua Emicuit, mius Lernaitabe utnesi. Vires) ——MÀ— € T ——— 2 á JUS —— IOIARGIUL ITA —— ÉÓÁEE9— Epnpr cres "e , 278 FRaANcrIScI RepDt poteritis , Viri Clariff. venenum vi- perz Italice itum | non efle in idea imaginaria irze ad vindictam excita- tz; led potiusin liquore ifto flavo;qui excernitur e vaginis dentium majo- rum: quiliquoríi peraccidense va- ginis difpergatur, per os& palatum viper&, venenatam poteft reddere vipera. Quare urilitlimum exiftima- rem, ut eruditiflimi Authores libri INovor.Experim. Gallic: nova tentae rentexperimenta. Quod fiillainve- nirent conformiaiis, quz jam typis evulgarunt, & quod reipíi& veré meis fint contraria, tunc unitis fuffra- ramoccultam , nimirum , venenum viperarum Gallicarum fitum effe in ideaimaginaria irz ad vindictam ex- citate , & ^ venenum viperz Italicae fedem fuam habere in ifto liquorefla- vo toties àmecommemorato; Sed fi contrario modo experientiz in Gallia faGtxe non continuarent , ut veritas iis perpetuo affifteret;tunc ue Zh eiiet , | dits | qum [ uum i | [pit ] nena | ilbiq. d id aiti ] morde | rj | lumix | purcib | etta | Tet, | deba | fitm toti | "ribus fica valea bili Uy vipa luo! Mn m tib m Igitur fi certo certius. in Italia ve- nenum viperinum coníitlit in flavo iftoliquore , non mendacium erit , fi id afhrmem ; quod íi vipera inter mordendum. perdiderit omnem il- lum liquoremin iíLtis vaginisrefiden- tem, &illum adhuc , qui à vicinis partibus. fubminiftrari poffet, non effet mendacium,inquam, fi affirma- rem, fubfequentes raorfus non fore lethales, quod ego à plurimis annis affirmavi, & nunc conftanter quoque confirmo, licet à fupra citatis Áutho- ribus fit negatum;qui produnt, quod unica vipera itritata & bile turgens valeat occidere ,, quotquot animalia abillaadmoría fuerint,innitentes uni Expetimento, quo ex unius folius sipere morfu quinque pullos Coe lumbinos viderunt occubuiffe: Spe- tumus (pag.x2.2..) quod inter alia ex- perimenta, illa de quinque columbis yexe quibus uma off a]téram cormmov à per unm vatideuqus «oiptram.» Jfingulie Mnrirei ioo —— I (Ré A We dr ue Pc m » 2:90  FRANcrISci REprI vicibus irritatamy, C" ex quibus ultime demora; primà .moritbatur. j, quando vipera maxime erat irritataset* quan- de maxitne erat exbau[La liquore: fuo flavo: ce TT T Equidem. credo. veritatem facti verüm ad confirmationem illius;.des Íiderarem, ut illi viri porro curaffent, ut commorfi fuiffent pluresalii pulli, & plura alia animalia ;. divería & di- veríz magnitudinis ab eadeni; ipfa vipera, quz,illos quinque pullosin- teremerat , ut vidillent , num fane il- lud cholericum & iratum venenum praeditum foret infinitá virtute , ficut ego feci,ut in notitiam hujus rei per- venirem. Etenim. fub. principium menfis Maji elegi. viperam foemi- nam é maximis & robutliflimis, eam- que incitavi, ut morderet decem pul- los gallinaceos ,.unum poft alium in COXa. dextra, quotüm primus , fecun- dus & tertius velut in inflante .mo- xiebantur 5. quartus videbatur. folium male habere ,.quintus vero & reliqui Et 2 " b ' emer toren. | M | valne ] fécunc ] quze | verün ] listur | umi] | more Et tamen fingulis vicibus, quoties vipera mordebat , ipfara invitam ve- hementiffimé incitavi ad iram & fu- rorem. Menfe Jüniorepetivi experimen- tum in quinque anatibus domefticis, abunica vipera demorfis, que eadem immediate uno impulfü poft riorde- battres pullos turturis: Anasprima vülnerata niortüa eft poft tres horas; fecunda poft quinque horas ; fed reli- quz eyaférunt. Illud equidem certé verüm;quod fit mortuus primus pul- lusturturis, non veró pariter duo ul- timi: Ex duodecim palumbis ura vice rioriebantur folum quatuor : fed fe- quente dieex duodecim aliis moriee bantur fere fex. Ex quinque cuniculis mortui funt tres, & ex tribus agnis ul- timi duo evaferunt, mortuo primo poft decem horas j'qu& fuerat morfus. Nimium: forem. moléftus «obzs, Viri €lariffimi ,'frreliqua omnia uni- verfa experimenta recenfere vellem ; unde tranfeo adea; quse in zzez: Ob- fereationibus commemoravi, fcilicet cula — € 4$4 . FRANCISCI Rrzprt eulafellis mitti ad veficas dentium: proponebam ibidem cenfiderandum, aliquos ductus falivales , qui illorum principio infererentur; quod tanto magis vifum eft credibile, quoniam in omnibus viperisinfra fundum illa- rum veficularum femper inveni duas glandulas, quales à nemine,quantum Ício,obfervatz fuerunt aut deícripte. Cirea quod inventum Autores so- vorum experimentorum atfirmant, ta- lesglandulasà me nominatas fe nun- quam potuiffe videre; verüm loco earum feinvenifIe duas alias, quasilli vocant falivales, de quibus fequenti- bus verbis fcribunt: Pag. 29. Credebaminitio ad imita- tionem Dn. Redi, viperam poffe babere veficulas [alyvales,quales poffea quoque invente. fuerunt in bomine C 1n alis animalibus , ita quidem ut pof pluri- mas inquifitiones (amma cum patien- tia b applicatione in capitibus viperi- na facias , tandem denique con[pexi glandu!as illas difbofitas , ad formane dam (Cr cmittendum (uccumillum.: ad gi | I | j gi Init | vd | HÀ tonii T lium: c EE Saee amus. WERE c mum EPISTOLA | 283 erjaafus fuiffem j| monflrarot ea[dem aliquot: eruditi[imis « Mediczs. , qui nuperrimé anno preterito penes me con- «voluerumt certiores fieri, itaque exami nantes probé illas particulas , quas ipfrs smon(lraveram , non folum veritatem numero , quam anténon apparuerant ex quibus alia, quee (uut arterie co ve- se , glandulas (upergrediuntur , «lia qué funt vafa lympbatica , infra de- me q5* pro certo. poffe affirmare c de- feribereglandulas illas , quas [alivales "o vis ih Q" quas mecum con[pexe- runt : quamuis. Dominus Redi non aufus (it , de ize afirmativé loqui , quia ip[às mon detexerat , &* quod non fuif- velmibi moto. Et pag.32. Quod attinet ad parvas landulas ,quas Dn. Redi obfervavit continent y po[[Jurm a[ferere» mem ip[2s fum. pets qid aen me a iit th Pg | * "TN 2904 FRANCISCI REDI fumma. cum dexteritate inquifroiffe, ( quidem imveni[Je iniis apparentiam apertsee;mibilaltud ibidem vidiffequam parvos dentes Vi[dem inclnfos , «t» qui funt ex numero illorum, quos nominavi dentes expetlationzs (fapientis alias dictos ). «deo ut mibi] glandulofi. in. "n imoenerim , autquod formas fub- Flantia, aut qualitate ad rlandulas ac« cedat, quas jam de[fcripfr, erc. ;go nullatenus miror , fcriptores iftos non reperiffe glandulas à me no» minatas, quando illas quzefiverunt Intra vaginasdentium,& intraearum fundum: -Ego.enim nunquam- pro« nunciavi illas glandulas. reperiri in» terius, quamvis dixerim; illas fitas efle infra fundum iftarum. vagina- rum:.ingenuinaenim Dialecto Hes trufca aliud fignificat (-se/ fondo.) 1 fundo, aliud (//otto?/ fondo) infra fun- dum hzrere. T Quamobrem quando quziverunt ibi, ubi determinavi illas glandulas inveniri,facile illas detexerunt,&fünt ill ipfx; quas defcribunt ; necaliz glan- gun api fiuspo Colloc: opima ils" quus mihi bisgl confie rio cil fio ve Àn v tur od 0 10 Utw ptg vobis er fltid minat tut Con lic ber; vis tati) ftt] E^1iSTOLAX.285 collocatas in fundo vaginarum;cum alia Xort ttüt itin po vits Tine jn ipfas vaginas, poftquam fluxiffet per ductus faliváles; faltem videbantur mihi oriri pofTe vaginz ex illisdua- bus glandulis , à mme'vifis jaut cum iis connecti, oportebat ergo eas neceffa- Jon veró in fundo ipfarum bzrere. An veró ifte glandule hoc fungan- tur officio atqueufu , in prafenti de plura:deeaconfabulemur. Confiteor vobis ; Viri: Clarifftmi , :periculofas experientias circa viperas me tanto faítidio. confeciffe, tantamqueabo- minationem illarum mihi creatam , viffet defiderium», quod nuper cogi- tatio menti mez obtulit ; ut explora- rem perexperimentum yan Sal vola- AA: tile. rm aate hu Lira d HOS) n we »' M Me tio an eR n a a ni 486 FnRaNcCIscI REbprI tile viperinum , chimica enchiri(i praeparatum & acquifitum , illa prze- féntanea & infallibili virtute fanan- di morfus. viperinos praeditum fit, quemadmodum fcriptores dicti affir- mant; quandoquidem ejufmodi ge- nius mihi contigit, ut rebus, qux prius mihi experimento non incla- ruerunt  parum- fidere fim folitus, non ftatim rejiciam : potiusquoniam defidero fcire ,an fint vers , 1deo ag- gredior tentamina per experientiam, nec in una fola , aut in paucis aliqui- busadmodum quiefco,fed cupio plu- res atque plures videre, femperque mihimet timeo , femperque vereor, neaberrem, utifepé mibi contigit , quando uni foli przcipitanter facte Experientize fidere volui. Et ut ve- rum fatear menfe Junio parum ab- fuit, quinegomet mihi impofuiflem in fequenü experimenta. quod jam vobisreferam; poftea finem im- pofiturus tzedio, quod forté hacce mea Epiftolamoveo. . Cum legiflem in Libro sovorum Expe- Eti tito, C a fm utili, ejustà tor qud | eer Pig t wi. Wy Wtrfi gu ada dp lh fnm nhu "m »i t pe fu fom. "ma beni à pe luu. 1 i, EPA iid EPISTOLA. 2187 | Experimentorum caput viperz come- | ftum ab animaliab alia vipera vulne- ! rato, certiffimé illud fanare ,& vitam | ei fervare; atque videretur mihi res | utilis, grata & mirabilis, defideravi | ejusfaceretentamen, ut poffemidem |! Conftanter affirmare, nonobftante, | quod iidem egregii viri feciflent duo | experimenta. |00 Pag. 105. Conflitutum erateodem | Tempore, ut «veritatem. probaremus , | mum-oipera comeiia ab animali , quod | illa prius momorderat ,. [anaret illum spor(upz : unde curavimus torreriali- wantulum. caput«vipere , cui adbuc adberebat. circumferentia. ad latum | digitum colli adbuc recenter & corpore fiparati , deinceps curaroimus mordere | fribus vicibus canem iu aure per vipe- ramirritatam, adeo ut fangum ad om- nes tres punéburas efflueret : ipfi initió zoffa * adbuc calentia: canis qui erat famelicus , e qui non fenferat flatim effect ns trium borum mor [uuan, appre- bendebat flatim caput , dentibus conte- rebat , €» deglutiebat : "— à 488 FRANcISCcIREDI inde [at longum fpatium y ut videve- mus , amtresvillisnor(us preealerent comtstieni capitzi «9 colli deworati ; lixoore contvaélo,t? parvo tumore ica regionem commor[am excitato que tamen omnia [patto trium vel quatuor dierum difbarebant. | Curacvimus adbuc uf ter morderetur alins canis eodem in loco, C. omittentes toffienem capitas «uiperini ,.quod Ip[um momorderat, caput ipfi projecimus , putantes illud devoraturum e[]ey quippe qui per plu[culas boras mibibcomedifset: fed canzs adver[abatur naufeabundus , nec: idem. attingebat ;. Hac de cau[a con[iliun- inioimus 4; ut caput. iffud im eportario tereretury «&*po[rea. per vim ipfi intruderetur , quod etiam factum ablutee [anguine illius uipere : even- tum expeblavitmus y qui fuit talzs yt crudum. boc caput Ó contritum adju- euento fimul fanguinis viperini ( fz. cui ita-vifum fit ) maor[ui applicatum»eose dem ejfethus produxerit , quales precee dens,quod leviter erat to[Fum, fiquidem canté qti hon iti de Hill t Jens Vy Mi Mp TU T ) WT dui l D EPrs'TOorLA 289 v3dis , uti pracedens , liberabatur , cae poftea integre [anitatire(lituebatur, ut videretur nunquam | demor[as fui[je, $1 bec duo experimenta à nolis tentata fuiffent ; antequam Nobilis ille Exte- rus effet à «vipera commor[as , minort cur Qo labore ipfius faluti profBiccre potuiffemmus. j Et pauló ante fcripferant: Proba- gimus, ubi curavimus mordere circa regionem aurium agis den[asn per viperam "valdà irritatam felanjuwves uem [ed macram »qua comedebat ova , uterum ci inte[Lima vipera, mor[um fe- vé fuiffe nulla efficacie [ed parvum tue morem duntaxat, ej parvum lroorem ea in parte, ubi ssor[us fuerat. appa- ruifse, Et pag. 138. Effrescertif[rma ,ca- put vipera toffum ef deglutitum, mor- fum penitus [auare : paites qua[Zarm corporis , Gor cjEpar eju[dem effe effi- Cacic y vatio Ó* experientia confirma- vunt experimentum . unde in periculofa occafione ad batis CIMedicinam confu- iitid fth Sa. N Et — &oo FRANCISCI REDI Et pag.14.0.. Putamaus (folum, epar deglutitum «vim babere [amandi mor- fim vipera, ed ratione, ut cor caro, e$ alie partes , dequibus [ermouem infi tulpius , ci poffe smuleum accelerare par- tum faminarum , eo nodo , quo epata vaInguillarum. Áccinxiergo me ad operam, imi« tando eofdem viros ; ac poftquam co- medendum dediffem «caput vipere femico&tum cari , curavieum illico vulnerari in auricula «dextra ab alia vipera, verürm canis.non mortuus eft, nec videbatur aliud malum pati, quàm quod ftaretattonitus, hirriens; & triftis quatuor aut quinque horas rum fpatio. Repetii confültó idem expermentumin aliocane,qui cum coactus deglutiviflet caput vipere crudum, &in mortario contritum , non dedit indicium magni veneni ; 'habuitque exigaum & feré nullum "bam turicnumerare hoc:experimen- tum inter res cemprobatas &c veras, "quando natum mihi dubium qme «ompulit, at cusarem duosum. alio- z rum ym; tetra majo 1 ! Hinc CI Cà poni ! Cutay Viter Pn Tuy rum catellorum admorderi auricu- -las, qui etiamfi non devoraffentanti- dotum, caput fcilicet viperinum , ni- hilominus non funt mortui. Ea pro« pterauctà apud me fufpicione deri Xtré infarcio gulx pulli gallinaceiei- Xamà vipera, fubitoque concidit in terram, & mortuus elt fpatio. paulo majore. unius octava. partis pur Hinc magis increvi fufpicio, atque circa decimam matutinam dedi ca- poni devoranda duo capita viperina cruda, «& poílea circa duodecimam Curavi, ut deglutiret duo alia , & fine nterpofita mora temporis curavi,ut à vipeta femel tantüm admorderetur CoXa; &Ccapo mortuus eft extemplo , non convalefcens alexipharmaco il- lorum quatuor capitum:Sequenti die preparavi duobus catellis jufculum. lapidum ,ex capitibus viperarum le- yiter elixis, fed noluerunt haurire ,. necne violentia eorum gutturi ine fufum eft. Pauló polt canis minor IN. IpaJot vet o Hemsg.dlcte tttm v EE — ctc ban aom lcm M eina ci — —— majorin lingua, & uterque! morie- batur. Pariratione moriebantur.octo pulli eallinacei, duofeliscatuli ; duo epuículi , « fex turtures étiam vule neratàviperis, & non folum medi- cati; hàrum capitibus tam. crudis, quam coctis, fed etiam lavatis vulne- ribus fanguine viperino. Recordor etiam , fex 1llos turtures non fuiffe demoríosà viperis vivis  fedà capiti- bus viperarum demortuarum;& qui- fuper perítiti per tres dies continuos infarciendo fimiliter duas colum bas carne viperiná,nec alium potum ipfis dedi; quam juículum illarum car- re mortem , poftquam effentà vipera vulneratz.. Hinc ficut facilé inducar ut credam, in Hetruria carnes viperi- nas nonferre auxilium, nec medicam 'prefervationem, ad minimum fal- tem notabilem,in animalibus demor- 'fisà viperis.Itaque provoco ad doctri- "nam, experientiam & autoritatemil- lorum nobiliffimerum ingeniorum; ELT ya pe ; quibus lubentiffimé fubmitto has& ommnes B an | tiori veret Mar lebat, is fis, luper til. y teh tuat do s am | Uh nuo cba iplis | Cal vade [ur joy tfl Kar EPISTOLA 293 emnes alias meas meditationes, & tionis ferram reciprocare. Etenim vererer ; ne accideret illud, quod Marcus Tullius de Catone dicere fo- lebat, fcilicet ; quod non minus diffi- cile effet refpondere autoritati Gato- nis, quam ejus argumentis. Quod fupereft, precor impenfius vos Cla- riff. Viri, ne offendaminiinconcinni- tate harum litterarum , quas occupa- tusadmodum ícripfi; fed folummo- do zítimetis puritatem veritatis ; quam fine affectu profiteri in animo habui. y Murs mIALAyan uUi i m Dutia : eei circum RR axo — T3 E vi ; IU 3 Tir: ——R- TS gc e Lose md —— Áo R- —— ——— Á —À ÓÀ E P * " : M Dx VM FRANCISCI REDI, Nobilis Aretini, OBSERVATIONES, Circa ill ze ex vitro, Que , rupta in quacunque [ii parte y diffikiunt C comminuuntar, $5555555555558 d$eestetecebetev FRANCISCI REDI, Nobiles J4retini, OBSERVATIONES. id Bfervaviontne genus vitri | aut cryftalli, ex quacun- 4l ue conftet maffa aut co- i224 lore, fivealbo , fiverübro, fivecceruleo. fiveflavo, &c. aptum effe ad confe&tionem illarum Gurta- larum aut Filorum. 1I. Sufficere ad confe&tionem il- lorum, ut vitrum cum dexteritate projiciaturinaquam: nec referre an aqua ifta frigidafit aut tepida: etiamfi: áquà tepidà Guttuiz meliores & fae ciliori negotio fieri videantur... I1. TInjici juffi vitrum 7s vinum da N$ fü- rubrum, album;in oleumjin acetunt; in ompbacium , inaquam falfam , in  aquamarena turbidam, in aquam ad- modum fíaccharatam , in aquam fale nitro;alumine, &'vitriolo imprzegna- tam,& guttulz ac filabelle cecide- runt, quemadmodum in aquapura, & comminutze. funr eadem ratione : quantunptvis:rhininra qué&&danr difle- rentia in particulis comminutis fit, cum videantur muhi guttule in aqua factz commiünuiin minutias Íubtiliores , quàm ille guttule fa- cx in aliquo enumeratorum liquo- rum. CL V. Quando: conficiuntur gut- tula in aqua & praedictis liquoribus non quotiefcunque projicitur. vi- cionem aflequuntur , quoniam quandoque rumpuntur, & fzxpius fponte in. minutias abeunt in ipío.li- ore, antequam inde extrabantur. uedam ditfiliunt pariter eo momen- toin minutias , quoextrahuntur €li- poft, quam funt extracta : zie per- vem uc nU NE d maxi | BET OsskRvAT YoNXSs 419g feverant aliquot horas , aut aliquot dies : Z4]; in menfes durant: Et me- miniequidem , é nonnullis Hambur- gi confectis, mihiqüe à Serenz/fizo. CMagno Duce donatis, unaminopi- nato diffili:fe. V. Curavi fieri guttulas aut. cu- curbitulas diverfe magnitudinis & craffiiei in aqua pura ; ita ut quaedam maximarum accederent pondere ad 19 aut 19 denarios. 'l'am màgnz, quam parvz eodem pollent effectu; nili quod violentius & majori cum ftrepitu magna quàm parva rum- puntur. V I Tam magnisguttulis, quàm parvis curavi fieri caudulas: diverfae longitudinis; & quavis guttula com- minuebatur, cum frangeretur in ex- fime; dummodo caudula ilta non fu- pra modum fübtiliseffet , verüm ad minimum zquaret filum, quo litera obífignantur. Qusdam larum gut- tularurh habens caudulam 2.6 d'gítos traníveríos longam, fe comminuebat dum ——— HM x dum digitum: Aliafe comminuebat ad decimum octavum digitum, & aliaad decimum fextum, alia ad deci- V I]. Cauda harum guttularum; autlacrymarum , aut cucurbitarum , uti dicuntur, haud vacua eft , uti qui- dam autores crediderunt & fcripfe- runt, fed eft folida & plena ; quemad- modum reliqua partes. VIII. Juffi vitrum fufum proji- cere is ceram flavam liquatam ad ignem , & Guttulz in ea optime ceci- derunt, & majore facilitate , quàm in ullo alioliquore.Sané quidem verum eft, haíce guttulas, quando trangun- turcomminui in particulas majores, uàm aliz Guttulz confectz 1n aliis antérecenfitis liquoribus. F;/a quo- ue confeCta in predicta cera non difieint in adeo fübtiles minutias, quàm dlia confecta in aliis memoratis. liquoribus,fed in particulas fatis craí- fas, & quz feré comminuendo fe lon- itudinem zquant tranfver& digiti. Ec fané inter ifta fila & interaliain- OSSERVATIONES. 30t major illà, qux intercedit inter gut- tulas confectas in cera, & alias confe- Ctasin aquis. I X. 'Lentaviguttulas conficere 2 liquata cerá ympura & nigra , & pari- terin hacidem fucceffit, quod in cera flava ac virgine. X. [nceraguttule poffunt confici craffiflimz , & àme quzdam illarum facte funt, quarum una pendebat quatuor uncias. X I. Tentaviconficere gattulas in 2elle ad ignem liquefacto, fed non benéceciderunt,nam ex ducentis vix una confecta eft ; verüm ut. conficie- bantur,ut rumpebantur fponte ; digi- tisprehenfz incollo comminuerunt Íe codem modo, ficut illz fact» in ce- ra,idemque contingitetiam f//zi. XII. [n confectione guttularum in cera , unam contigit , in fuperficie medii fui corporis habere foramen tam latum ut caperet granulum mi- li: hocque foramen penetrabat in- teriusin magnam cavitatem, quz re- cepiilet 70 grana mili. In tota hac guttula non videbantur plures,quàm N 7 tres — 'A—— I NN tresexignae admodum bulle; diffregi commiunuebatur. . formati parvas placentulas rotundas; benéunitas & fubactas, ac poftea fu- bito curavi projici in ceram liquefa- Ctam,& nafcebantur fine magnis bul- turin vitris. plaffarum, & inclufi er guttulam, prominere finens caudulam. Poft- quam gypfum iaduratum , confoli- datum & exficcatum eft, confregi caudam: hinc abrafo gypfo; ubi crat-- fiffimum erat circa corpus guttulz, invent ipfam totam in minutiis, citra tamen figurz deftructionem. XV. Fterando jam dictum expe- rimentum;, accidit femel ut gypfo non fatisfolido ac firmo , guttula rumpendo vim bafin verfus faceret, & itiea parte frangeret gypfum; ac fi "yi Y1S Yi fü E] (pio (o ve N ee — c5 vis rupturz originem caperet à prin- cipio caudz, iretque femper impellen- do verfus bafinaut fundum guttule, OX VL. Dmmerfinplumbum liqua- tunt & fübrepidum aliquot guttulas, & poftea concreto plumbo , confregi caudulas, quse prominebant extra plumbum: hinc feparansidà guttu- lis, ipfas inveni comminutas, fed abs- que deftru&tione figurz. Revera bis Contigit, ut invenirentur integra,fed id fortafle fuit effe&us plumbi , non fufficienter tepefacti , quando illas immerfi. XVII. Diffregi fila & guttularum caudas in lislocis, ubinulle erant bullz, aut certé haud vifibiles oculo, Íemperque effectus comminutionis fubfecutus eft. XVIII. Filaobfervavi, quod qao funt magiscrafla , có facilius confra- &tàin minutias pertotam fuam lon- gitüdinem abeunt. : XI X. Quando fila fant. fubtilia aut capillaria, manu confracta dimi- nuuntur folum per longitudinem ad duos veltres digitos tranfverfos; re» mangij manente reliqua fua longitudine in- tegra. X X. Cum cote verfatili infinitis guttularum, & fub manibus dum fic, verfarentur,& attererentur, obferva- vi me deveniffe ad loca ,; ubi multa exítabant bullze;,citra quam diminue- rentur guttula. Eapropter oportet dicere, quando nonnunquam deveni adquandamé maximis bullis,guttula elle diminutam , verüm non eo mo- mento ,quo comparuit foramen bul- Iz , fed quando bulla ifta major quafi finem attritionis confecuta elt. Itaque hoc accuratiore & prolixiore confi- deratione opus habet,quandoquidem fzcpe non contingit. XXI. Attrivi aliquando fuper quodam lapide fundum feu baíin uttularum : aliquoties. diminütae far utifupranum. xx. & aliàs fuc- ceffit attritio totius guttulz ufque ad caudam. "n X XII. Verfandoguttulam válde fabulofo, incaluit guttula adco inten- i S€s | Eon ! Fan stet! j , | | Cen Brit 5e E Bd di [—4 —* m £a v — co (E E — se,ut manum combufferit , ita ut evi* dentia figna aduftionis manui im- prefla reliquerit. Abrumpens poftea caudulam iftius guttulz , 1n minutias abivit , quafi calor non aequaliter per majorem vim nacta effetin illa parte fuperficiei , quz , inter circumrotane dum, lapidem attigerat. XXIII Iniifdem circumrotatio- nibus & perfri&tionibus (fuper cote verfatili) obfervavi , quod dum Gut- tule attererentur, vitrum ipíarum iterum iterumque diffiliret à fundo, & fquamule vitrez abícederent, per- manente polità & fplendidà illà parte ejufdem fundi, à quo evellebantur,& refiliebant illz fquamulz. XXIV. Cumfloex orichalcoin arcum adaptato, & cum fmiride, ten- tavi diffecare guttulas per medium fui ventris ,fed vix filum permeavit medium ventris, cum guttulz funt diminutze. X XV. 'Tentans refecare caudas guttularum aut fila, in pyxidem illa xecondendi gratià, facillime Kia à — ——P'ÉÁÁ(Ó——— — P riculo ut comminuantur ; aut ad» moveantur candele, & in illa par- te, quam flamma tetigit , fecare li- cebit. rz quadrantem. in fornacis camera: frigidaria (qPt Tkoel-0bcit) in leco: ubi non poflunt candefieri recondita j; ómnimodé perdunt effectum ac vim: fe comminuendi, & redeunt in fta- tum cryftalliaut vitricommunis. — : X X VII. Idemaccidit;í: guttule &ut fila tantillum temporis fupra car- bones ignitos detineantur | X XV HI. Quinetiamidemcon- tingit guttulis flamma candele aut lampadis aliquandiu impofitis. XXIX. Nonita res procedit, fi guttulz aut fila magnà ebullitione coquantur octoaut decem horis con tinuis in aqua, ita ut femper maneant operta: aqua. ebulliente ; propterea: non perdunt facultatem fe commi- nuendi ex omni minima fractura: caudz. XXX. 'Fentavi illa yan in ixi- : livio | gnat B erar Wo XX Mbriton ! e E poiito terea | r B atem perdu re fr oper | x | tinis d fein facul | n | fry | fünij NE | Tnt | Jp | titm | fric ] Lt Kf T it Tu 1eant tetti mit Chit te d [s OBSERVATIONES. 367 nata, in decoctionibus variarum: Berbalum , &idemevenit, quodin cocturainaquafimplice: ^. XXXI. Infundum vafis nei im- mii bonam quantitatem cinerum cri» bratorum, & fepeliviin illis guttulas rigor tandemimplevi vasaquà, &€ pofito eo. diutius ad coquendum àla- tere vafis ,. tandem extraxi guttulas, quz: neutiquam perdiderunt facul- tatem fe comminuendi : eam veró perdunt fané , fifepeliantur in cine- Operto. XXXII. Szpiüs tribus horis cone facultatem fe comminuendi. XX XILL Implevi vafculum fpi- mineret; hocfacto fubftruxi ignem tiam horz partem : dehinc illo ex- [tincto cucurbitulam extraxi & de- pre- MÓN x prehendi totam illam partem. caudu-- Iz aut petioli, quz: prominuerat ex- trafpiritum vini, eife alteratam , & frangebatur, quemadmeduni vitrum commune: reliquum veró cucurbi- tule , quod delituerat in fpiritu vini, confervaverat facultatem fe commi- nuendi. — XXXIV. Fila vitrea aut Cry- ftallina fubtiliora,cocta aut frixa diu- tiusinoleo olivarum , omnimode fe alterárunt ; fed non pariter fila craf- fora , qualia maximam partem fuam temperaturam confervant. XXXV. Guttule frixe in oleo fpatio duarum aut trium horarüm,ita ut fintadmodum opertx oleo, multa mirabiliaexhibent: nam quandoque poftquam ebulliviffent dimidiam ho- ramaut pauló amplius, ipfa fponte fuà diffra&e funtinfra oleum. ' Quse non rumpuntur, omnino mutantur in extremitate fübriliore caudulz, fed in reliqua cauda & in corpore guttu- lx aliquam partem facultatis commi- endi fe (bi fervant. Dixialiquam partem , quoniam volenti ut una dis Ctarurü | fim | PS W bu [io 10 ys itque fetve diu X! fum eni deol S NT itum auis | vitu, | mp. | (s. idle ————— E OBSERVATIONES. 3e9 angerein tribusaut quatuor locis fic diminu- tio non procedit ultra longitudinem unius digiti tranfverfi, remanentere- liquo vitro integro & fano. XXXVI. F rigendo guttulas in oleo ; fortuitó accidit, ut oleum ignem conciperet: quo cafu , depre- bendi aliquoties guttulas difruptas: aliquoties inveni illas integras, aliàs naturam fuam: & aliàs plané totam , adeó ut, difcefferint in naturam cry ftalli aut vitri vulgaris. "XXXVII. Obfervavi, quando guttulz coquuntur in aqua aut alio fimili liquore, refrigerari eas illico, atque funt extracte ex liquore illo fervente,fed coCtasin melle &in oleo, diutius confervare calorem, ! XXXVIIIL' Duabus guttulis flammá reícidi caudulas ,' cafque deglutiendas prabui , ut experirer [i forte difrumperentur in illarum bus, arque inveni guttulam inte- gram, folummodo cue orba- tam. Ob id duodecim alios cies ab- flinui à jugulatione fecundse anatis; in cujus ventriculo reperi utique que inveneram illam in ventriculo prime. Cumque curiofitate indu- €erer probandi num duo iíla vitra erdidiffent facultatem comminuen- di fe, deprehendi experientia , eam incolumem fuiffe: propterea cum eas confregiffem, forcipe illicó in minu- tias abierunt. termino quadraginta dierum , jugu- lari eum ju(fi, reperique vitrum üntegrum, , quod violenter | ru- ptum, cum forcipe totum. reda» tum. eft in, pulverem.4.. guemad- modum in pulverem. abibat :.alia quadam guttula;qu& 9e dies come : £nQ9» pls utet ém deglu XI (iur bito tiend; (les c bri nid ea uu fi "Cd OBsERYATIONES 31: morata erat in ventriculo aliusca- onis. X L. Ponderavi duas guttulas, ponderatafque ammifi 1n gulam duo- rum caponum. Deinde poft triginta dies cüm utrumque jugulaffem , vidi guttulasincolumes, & rurfum pon- duo:cum dimidio grana decefliffe , at- que alteram tribus granis imminus tam effe. Simile experimentum feci & repetii multis vicibus, femperque rediit defectus ponderis ad duo cum dimidio grana, ufque ad tria vel pau- lo plus: diligentem adhibui operam, ut guttule effent quafi omnes ejus dem ponderis, antequam à caponibus XLI. Liquatam in igne unam dictarum guttularum, quz pondera- bat octavam unciz partem ; deglu- tiendam dedi caponi. Poft quatuor dies caponem jugulari juffi, & li- ipfi deceffiffe quatuor grana. Quare eandem denuo mmifi in guttur alius Ccapo- — ' Án 312; FRANCIsCIREDI,K. caponis, & jugulato eo poft fex dies, xinde ex parte faltem colligere pof- fumus , quanto duriusfit vitrum gut- tularum liquatarum , quàm non li- quatarum. M INDEX RERUM B | "ug ac tt f , «| ^"YERBORUM. "gs | A. Bbar Burdelotus. "ve ZÍcademiaexperimentalis Me- dicea. 35,37,97,102,1 03 Acetum forte & deltillatum , aquis turbatisadmiftumillas limpidas & 1 claras reddit. 4o iB «dcoffa ( Chriftoph.) 21i | «ACiuarius de veneno viperze 18 1. de 5 numero dentium in vipera. 198 | di Adamantes jin ventriculo anatis, Ib Memphitice., I10 | 4 Adamus Adamando: LI | C Egincta (Paulus) denumero den- | , tiumin vipera; 200. de falivahu- | mana. 231. | VElianus 94595 .explicatus9 6,1231 o B setis error-de venenoviperz, 168. V E ^ admonitio deexfu&ione veneniex vulnete à vipera, 176. de cura hu jufmodi vulneris per caput viperae .€i impofitum, 5 99.. fententia de -— —————— umero dentium. 99 "Albertus magnusxcfatatus, 162.168. ejus fenténda de numero dentium in vipera, 200 "M:|eoranus. SML Y "Mldrovandus , 56. ejus error de foe- tore viperz, 221. de vililivaéhu- manz in venenatorum animalium interfe&tione. Moos to: ML xander Trallianus: 92 mati Lufitani. error de numero dentium in vipera, 260. refuta- tus, 180. . Amoómum Dioflcoridis. 133 Anis Memphitica. IIO Anatum oculi lxí1 beneficio nature . reftituuntur. 16 Andromachus, v6, 131. ejus error de venenofitate Caudg viperze207 Antonius Veira. «Apollonius. "polloderus, 4d pulis. 29 Aqua Nl, Fluminis Pefcie ,fonti- ..culi Buozvifini, in monubus Lu« ,,€&,37. Aquz falfie Tertuccis & | JBegnuoli 138. Aque T je- iChiemo & loin Xenfi. —. 14.6 Aqua putei Meccenfisín Arábja.::3 7 -Aquze naturales , infufione aquae per stampanaám : plumbeam -deítillatae - turbantur, 35. etiamrille quz per - conductus Pifas: deducuntur; 36. "minus tamenquamalig. ^. 37 3Aque — defüillatz: per. campanam ;jplumbeam non omnes zqualiter turbantaquas naturales,36,37.An 'conferventur in vafis crytallinis,, v4. Quidam albefcunt. /.-43 Aqua Cinnamomi deflillata,fiin va- 11s vitreis affervetur, femper clara & limpida permanet, 41. in vafis cryftallinis affervata , paucis horis 'Craíleícit& turbatur. ibid. ;bantur , f1 aquis in vafe plumbeo deftillatis admifceantur, 37,28. Sed non omnes,z5;7. Quzdamhà- unm turbatis aquis admiftze illas :Claras:& limpidas reddunt; 40 Aqua Parietariz in vafis aureis; ar- ^ genteis , & vitreisdeflillata ; infu- mam aquz deftillate:per:campa- nam X aps femper turbae fep £a ———— ——M——á iens v idis R CUP «tur, 39546 45 Aqua vitz oleo: Amygdalarum ams .ciumiinnataty ^ .? u3 Aranei Americ maehidlionidái yd, Ardez ftellares , 191:^ Servantftata adventus fui tempora,!'; 3160 adrioffuss ?2nc30 00 inae ir&jir49 Ziriioteles | 17541365125,12/6)128 Armadilho, ejufque: figura & virtu- tes , | (276 Ars cáplendáiüma viperarum ábtiqui- tusfervilis erat, L8$ Ars. exfi ugendi morfus venenatosan- tiquitusin ufu; " X8: deglutitum à circulatoribüs; : 18 udclepiades, | 126, 131 Afpis anenenofior vipera 172 Afpides ; "dibenai error de ufu citti.in vulnere àvip era, ! e" 4 19i iai de lütiunt lapidés, 94: obfer- | arias adventus fui tempora , | 9g9»102 Aves LU Dpa e geni m rmm Rus Aves quigimnpií&ebabeuüt. 555.140 ?Àvium. ocult dlzcfr: fponte» fua. reíti- Botruntur, — 00ii5sHoo 11516 J&ugulíti Caefaris fimülatacharitás it x5 Cleopatram defufiólam j ) 184, «Xula Hetrurig, 3j4;: femper fovit l viros literatosj ucl 7 vivicem a feutentia: de:fellis vipera ;1i»venenofitate, 16 r. deéexíuctiene toVeneri:ex vulnere à viperas!:176: -5i denumero dentium Wipefasi98 oodefalive: humane vi in. yeriegati i canimalis interfectione, CN "ZATutores Sinen[es 2 14-4» 146, 14.8 e Boots D se) SR Jot mee AP cote de : felle vapeias; 162: error deye- J 1 feno viperz, 165. deli&üoris ve- *:neno(i circa dentes collectione, /1g4. denumero dentium fznteft- -2ti45.200.: de: eorum ; venenofitate ^ t error42.03.de cerebro viperaej209 aBellizus (Iiaurentius) ductuum fali» ei cvalhuminventor j:; 05165 Bernacies & Brantesquid? |...|. (149 | Berni (Francifc.) 118 | -Beecacius y 91:58 ini] 573173 |. «ou (9 Bccba- ÀÀ ———'nÉáQ( d ^w I»dex Rerum * :de liquoris. venenati circadenres ^ viperz-colle&tione,. . 194. Beile (Robert. ) eiie Ee * M. Bontius( Jacob.) n 67 Borellus(Petrus.);. i00: 1:130 Borrichius (Olaus. ) 24. rar decidant an radices.emittere valeant, con v am Bot feqq. Branchis T'orpedinis , earumque fa-- ^ bricaj nén 5560 Brocards 0055 prn EI: hbiepbt GC. oye uoti. C CAEfar Caporáli , -87::eorumquelapidess:! | 25/4. Callimachus ;. 116: Campants. M» 125 Capi oleo peti interempti, I1. alii interempti àScorpionibus-Africa- ni$., 15301533 Capi demorfi. & isiteremptià viperis; 7 ^& comefti à vw laborantibus dee 193 Capparesan fint prefentifimum re- -ds c o me. siedium ad .(anandos, viperarum: moríus, ! | I9t Caput viperz | juculatz- filo ferico . ;carmelino . & collo appenfum..au .. fanitatem reíTituatan gina laboran- tibus, .. d 102 Carolus Magnini, [o Lo Caryophyllum Plinii; ; 133 9. de la oya, vadgo C bina cbie B7 "ud | 143 Cauda viperz: fzeuréin cibocomedi . poteft, 206. cur in, confeCtione ' T ECrACE abícindatür, ;;...,:2572. Caudg viperarum. irritatarum ore ..preheniz;- Set REY Sd Caufz verz; aliquando. non demorte [Irant fuoseffe&tus  propterimpes 4, Cimenta ignotas... 1755 €9* f£49) Celfus (Cornel.) 165 17. ejusadmo- nit'ode cxíuctione veneniex vule ncre à vipera, 176,, Judicium. de Píyllis, win 183 Cercopitheci, eorumque lapides,..82 Cervz cornua non gerunt, 116 Cervas cornua gerere monítrofum eft; | ij ra DS Cervifine.cornibus nafcuntur , 12:6, € [c44. [OA Ger- Ie Rerum Cervi, eorumquelapides; ^g T Cervi nonabfcondunt dextrüm cor- nu; fi quáhido decidit ,. "PI Cervi juvenes caftratinondum emif- | fiscornibus cornua nunquam mu-- | tant, 28. mafculicornux tantum gerunt, Munio x 1^ €erviinfillibiliter cornua quotannis mutánt,'r2r. idqueutplurimum circamedium A prilem; ?bi4. Cervi& cervz in numifmatibus Se- veri; Juliz, Maximiatii ,;Macrini, Elogabali, 117: Saloninz, r18. Philippr, 12o. Calipuls ,' Cafo: V^niz,.&«Gallieni ;. bisepi id, Dt Cerviin nummis percuffis à Veletis; "^ 0t I;phentis ^ r9 rySC TS E Cervi primó anno cornua non emit- tunt, fed fecündo, I2Í Cervi depofitis cornübus , & novis: "^ ^nondum protuberántibus velad- ' huc teneris, abdita fylvárum -pe- tunt; 124.. & quare, IT Cervi in Bavaria & Saxonia majores fünt; quàm in"T'ufcia, 24. etiam plures habent ramos, ;/i4. c? fegq. "Cervorum cornua" tenerà' meníis a1 ma- Jmagnatum in deliciis fünt; 12 Chelidónia' herba: nunquam in nidis "'Hirundinum invenitur, 16 Chelideria. an oculis vulneratis pro- -T fity: HILOS 1 | 14 Chinachipz, . 5143 € b?yfoffomus 9 200 i$9g Cicutadévaraáta àSturnis,. ^; 164. Circulator haftam venatoriam ingui- (ii impineens; eandem integram ^-cum mucrone & conto per cervi- "eemtranfadegit, | Circulatores ' Mercurium fublima- : tum & arfenicum abfque periculo ' :deglutiunt;& quomodo, | 17,18 Circulatores fcorpiories & viperarum ' capita devorant, . &: nullo àmorfu viperarum damno afficiuntur ,. & |. ;quate, atr etat kbosonag I9 Circulatores cur impune feà viperis - morderi patiantur, "0173 Citri'ufusin vulnereàvipera, .. 190 Cleopatra. non abaípide fe morderi topatla,fedivulneri venenumex afpi- "n deinftillivit&ci4 1172.5 feqq. Ci»fins (Carolus.) 30,75. 133,149 u- ue TO OACUA IR UL. SUME VERO NTEM N TOME "^2. -— (Augerius.) pionibus , Cornua Alcis, bil. dp beant, 124. irtigata funt , 12 moritur, ibid. vàáleant; riz, 128. fea. * Crato, ia Cryilallina vafa Pifis, Romse; & Pa» rifiis fabricata, 4.1, 4.5, Cucurbitulz utiliter admoventur morfibüs viperarum , 176 Cuniculus , ejufque inteftini caeci fa- brica, y | D j D Almatz & Satz venenoinficiunt jacula, fricando ea füper He-- lenium, 179 Dentes pifces Mulicrsas, 77 Jentes Caimanorum , 89. Crocodi- lorum /Egypti, - ibi2. Derviforuns apud Turcas fraus, 46. C (eqq. quomododetecta, ^ 2g Deufingius ;- 149. Diego Keggio. Id4.I Digeflioin ftomachis avium quomo- do fiat, 97.98: Dioftorides , 155524 53,92: Dio[corides de morbis morfüi à vipe-- rafupervenientibus,181. 'ejuser- ror de veneno viperze,de cüra mor fus, D us. M9 Doler dentium , ejufqueremedium, - ( 13251123 O6 Dona. KA eda nn mn CAD ny Busen ctc at - e ": : —— - » A -—- — " -" B ian " idis ATE " Ce OA OEOEEO T TTE CES Cg tiet — "npn ER m mp etm er m. - 3 — T — Áo PT ^ Index Rerum Donatus Rofetti , | "to T, Hebori oleum vulneribus infu- ^ Ífumveneniexperseft, «1. ce- remoniz- in coligendo elleboro olimjudicatz neceffariz , .. 9 1, 52. Equus marinus, five Hippopotamus, ; 79 Era[mns Scales , I2 Ernandes, , :30,1233 Eus carnium, viperinarum an ar- dentifIimam fitim inducat,224.. ag pulchritudinem fenio deperditara reftituat , 22,6 Euripides; . 116 Experimenta varia circa aquas de» itillatas , 35.5 fe27. Experimenta quz cireayes Medicas '" fiunt; difficilia funt, & maxime fal- -. lacia, 74. € fegq. Experimenta circa C ervorum co:- " nuà, 116. ft44. "ira gd) circagenerationes in- e&terum , . ETE : Fa- peu 2 Zeus Uberti, - 118 *' Fel T'orpedinis cataplafmatisloco alicui corporis iembro" impefi- tum. torporerfi^ non- inducit, 56. non extinguit libidinem ,. 57 Fel átnidus hit venenilethalis,- 161. ore affumptum ron necat, 163; 164. inftillatum vulneribus diver- forum animalium nulli eorum no- xam intulit, 165 Ferdinandus IT. Magnus Dux He- truriz', 4566, 83 Foeniculum Sinenfe expreffum, 136 Folia arborum an in Hirundines mu- tari poífint , FontesigneiSinepfium, 144. Franci[cus Antonius Malafpina, 61 Franci[cus Cammelli, 117 Franeifcus de Rués, 14.8 Franci[cus Uria , 135 ' G Pw a atm io ei dos sinsói IB AKRRO0 ctt ar m e rtr CV Iadex Rerüta' Gall gallinacei interempti oleotabaz | | €i, 8. e$: feqq, à Ícorpionibus-A fri-- ! io: C€ADIS 4 i /I | Gallorum: gallinaceorum^&:Indico- : .; ryüm oculi 1zi aa ope.Chelidoniz .reftituanrur, - 16* Garz.tas ab Horto ,s -.- 44 30571, 71- Geminiapus Montanari 109: Gefnerus (Cont). | 75. Gladius acuriffimusà praftigiatere ; deglutitus, d2295 Globuli folida & vacucecry&alli de-- glutiti à diverfis volatilibus , 102.- u[que ad ,-.— .I08- Globuli plumbeéi,1 1 0.exligno Rhe-- dio, ITI! Golz.ius (Hubert. ): 120- Gontara , 85- Grues deglutiant lapillos; & quare; 94-. "i44. quotempore compa-- reant & migrent; 98. & feaq. ex- 0 acte cuftodiunt quotannistempo- i rareditus fuiad nos, 00 1 Grues non tantum pafcuntur femini- AT -. bis; fed etiam herbis & bombyci- | ecc Verborum; Guniberus, | cogat 8 Guttg vitri inaquatemperatz, 107, &c, 11/103 TURIN c FO 22 "A ncobam avis rapax Brafilize; 89. "5 Haroseusy. t 97 t«Helenium cibus eft falubris:, etiamfi ;. jacula.eo fricata veneno infician-- j22 tUr pos 179- | Herba Pafy;ejufquefabula,... 14.3 Herba. Ge fec , - 14.4 Hiera Cappadox , - 121 Hieronymus Barbatuss 128: Hiridines utiliter admoventur mcr« » fibus viperarum, 17 Fliruüdines, 15. cuftodiunt ftataad- . ventus füi tempora, 101. pulveri peii involuta poft: paucas. horas ( moriuntur «5 48: Hirundinum aliorumque volatilium oculi vulnerati ; reftituuntur bene- - ^ ficio nature, femóta omni medica- mentorum ope; 15516 Huinor ftagnans.in fundo vagina- ;. rum feu cávitátum: intra quas re- pofitos viperz habent dentes, 167. an ore.allumptus queat : necare, DOITTO eT AN QAO cR tma nr p e * 1166, 167.. vulneri illitus an initer- Hüórattus , 52 Hypocrite apud: T'urcas & eorum fraus deteétà; ? 5 $$6;, 6 eap. I VWeare y 42 23Udf» fi 8$ jjacula terribilia 3ncolatum Infula Bantam feriendo brevi míórtem conciliant , fed epoto vino aütalio liquore, in quibus plures diesftete- reinfüfa, ne minimam alteratio- neminducufty^ ^» vta yg jacula Dalmatarum & Sacaram vé- nenata; de ! apis Bohemicus in ventriculis 4 linaruti IL fUTTONE EE ljuane, : D20 8t brica ; Inteftinum czcum pifcis Palumbi, Rajarum, Struthionis& Cünicu- li; orumque fabrica ;: ^ áquacmnamomi deftillata j paucis horisturbatur , 4.1: ^ iniisquse Ro- ma & Venetiis funt; nonnifipoft duos ^— Á at Verborum. ^ duos ttefve dies ^^^ ^ 4L Ir vipera qüid foeteat ? 22.3 oannes de Bafrois , ey. joan: Bapt. Cheluzzei , 13 J.oanis Lopez; de Pignaüiro ; 139 - goannes Lerius , 75 oannes de Laet, 82 s Michaet Vean[lebius ; I9 Joannis Pagni, 217135 Jogues , gentilitize fuperftitionis ere» micolz, 69; C feqq. K Ircherus;. 136; 1424 150 9 Acus Provincie Pekzng, ejufque - "mirabilia, 14.8, Ó feqq. Lapides in ftomachis ovium , cerco- pithecorum , dàmarum & cérvo- runt , | | Lapides ferpentis cobra de cabeló, eo- "rum figura & virtus,4. nullum in — iftislapidibus fubfidium adverfus venenum. viperarum & fcorpio- num,r2,698. tenaciter vulneribus venenofis & non venenofis adhz- TEOHDUUE S C ilie i^. Lapi- m e I p Ó————P MÀ Index: Rerapa dium 'ad morfum venenacüntvi- JS perárum; o0 cii inr PiRnoWMaracci, v im evvsd CMarcellupEmpirieoo (uucsc39 6 Margaritz: à colutnbis: deglütitae!an antiquum plendorerátfümant & preaüofiores- fiant, GUI I Marfi venenura: exfügentes. quales ' -£ffuerint; i 92,7 rode Pfyliii sq Martinus Io naciuss- p.ex Ugo P. Mart. Mar finius 503 (714.4. dMeinerar (1 ucius)de temperamento viperarum, 25,67 Y 2092.37 Mercurius füblimatus à circulatori-: ' US1U5 Mf3XS Py Miobael Boimyis 21 j'* 168579. Militis qui Íe conglaciatum:8&rindu- ratum ja&tabat hiftoria, r5c9:/ea4i Mozardés ( Nicolaus.) 0647,97188 AMorera, (/ Antonius, ): 9 1,92, 1223) i: a yai £OTBRELITIAISLISEOT TIO R. Moyfes Majeumonides , 3o ^tür, etiam ficirca vulnustiat feri- &a ligatura, 189 fure fuf dan I y iul DUO ' abVerborum.. "ruridam'morboruüni corporis265 NT zii (Petrus) ^02 7435 Uhr Nicephorus Gregor as 30 Nicolaus Alexand. 705 346 Nidi avium in ufu medico, 124 Nidi hirundinum-Goccirncitisej 'eo- Pümquevirtutes, —— bid. (b feqg. Tierembergius , « ^ "582,112,12g Nummi tüprei cin ftomacho :Strü* thioni$; CUIIP Nummi percuffi à Daldianis, Ephe- dinis, V eletis, Cauloniatis,& Agy2 rineis , 12:0, I4.1 Nummi Severi & Julie, 1 17.:Maxiz miani, Macrini; Elogabali , ;5;4. Saloninz, 1 18, Philippi;12.0. C4- ligulse; Ceefonize; Gallieni, | 121 O Dor ferus 8tfostidus in páttibus ^"^ genitalibus.&.veficulis femi- : malibus viperarum delitefcens;226 "1444.6. .nonomaetamen; v^ ws ; cacbum £emiffumlethale, ;:45 au utr ov IET C Sw " €—7—— — 3 » A A á E — " " dg Gto d - T pm » vr x3 A s mas Eure PE re COMPRE ri «€ S R- m aar Midi. cn & s. Mul mud co nat ANE Sm n e Oleum peti quaratione. naturam ve- neni affumat , $0 Oleum amygdalatum dulcium ma- ; aris ponderis quam aqua vitàes 3 4. I Ophiogenz, vide Piylli : ? f Oppianus, . | jd es Olla »f:i; onulieris EOM Offa Hippopotàmi: $57 779» vh iie | Ova viperarum cujus magnitudinis ; | 2,8 Ele TE oroddinik 3 $8 Oviedo, | 75592. Quitlpso Dj P Arr: eius bud | X26 Pacorum.& Guatacornm lapidis i Palumbus pifcis ; 5 v TA e ils 2bi4. Parchinfanius y nti 133 54 jetatia;ejuíque aqua va delata, 38. etrarchas o2 oi 318 Petrus Martyr 0 25 Philenides Caraneus y: 126 PPbL du 1/777, piper Pes Piles uu ln Pit Plate [ci Dri 1 (| POP. deTrinitate, 27 X | Pigafetta, 9I Qe — PrisZaryug. | | rI16 ) | Piper Chiape vel Tava[ci ,& ejus R- WU f gura; ) 133,1 i d | Pifces rubri Provincize bs jl | | i 3 | :Pifces qui pofitis fquamis plumas in- 14 | | duunt& pennas, &in montes avO- 1 ub [ --lant, 150 | 7 | 3Pifo ( Guilelmus.) 30, 61,77, 81, ud RUE 87,90 ds | PPlatez vel Plateolz quando in T'u« » | ^ fca compareant, - IOI Vp Pünius, 15, $2557,86,923:96,126, jd. 128,133: ejus fententia de venies ul nofitatefellisviperz,16 1.de Pfyl- | .hdis, 18 3. decura vulnerisex vipe- nb ra, n I90 is | Pletarcbus, 2:9; 96 | | Porcellus Indieus à Scorpione per- m | - cuffus,. 14. | il. | Porcusfluviatilis, 90 M 1j | Porphyritis früftulum à gallina dez Br id! glutitum, e | . 110 ^ hb. iil ||, Przeladia experimentorum | naturaa A "B dum. caderzia experimentalis j NH. £ardinalis Medicei , | 35 Mrs Rerum Píylli; Marfi & Ophiogenz,182..co- rum officium in fanandis vulne- periuntur s. 220 Pulvis tonans, & ejus confectio, 4.3 Putei ignei i 144. R Adix Joannis. Lopez Pineiro; 138. ejus figuraexpreffa,;/;4. -; gura. ibid. Radix Queijo,; | I4I Radix-Calumb., 142, Rebus naturalibus. non effe dandam fidem, nifi quz vel vif , velexpe- rientia confirmata; 00155 Rhinoceéros , ejus dentes » fanguis ; &€ ellis; 113. cornus . . i4 Rhodii ( Joannis): error. de edore vi- perzs | 224. Rofetti , yat 109 Raés (Franc.) 148. Sace vedi ee Verbcrum. T E | S, ili Ie S Ácz jacula fua veneno inficiunt pes. [| fricando ea füper Heleniumj ler, à 179 wise Sacerdotum Bel; fraus, 29 id [P Sagittee Bantamorum & Macaffaro. id. | Tum, t Sal in vafis ctyftallinis efflorefcens "n urbat equam cínnamomi deftilla- ji tam,ut & aquas deftillatas per cam- m ptite plumbeam, 42, 43 viperinum., 230 án, |. Saliva humana an befliis venenatis di noxia fit, 232. (b feqq. s |  Saliva vipere, |» 160 Wd Semafus, 52. u | Sanguis cervorum coagulatur, 126 ul $ca (ger , ri8 &ám |  Scarihcatioloei commorfi à vipera, ye] —Juvat ad evocandum fanguinem; sp & — &nevenenumad interiora pene- ME o. tret, uM 176 xi E Scboliaffes T beocriti, 97,98 wa perz, 165. de dentium vene-  nofitates 204. P Scor ? Scorpiones Africani, 13, t 14.. marte ducatiàcirculatoribus, ^ — 7 Scribonius Lavgus , 126 P. Sebaff. Almeida ; 14.0 Se&ta Electiva, | 119 Septala ( Manfred.) 75 Serpens pileatus ; 68 Serpens Gez-10 , 68 Seta nigrae in cauda Elephantis, go Severini (Marc. Aurel.) obfervatio de felle viperz, 163. Error de ca- lore viperz, 170. errorde vene- nofitate liquoris circa dentes vipe- tium in viperá fententia, 200. de mufice efficacia in cura morfus viperz,205. deíalive humarz vii 233 Siu Italicus, 116 SocietasRegia Londinenfis, — 130 $02:2;i ( Jac.) fel vipera tine noxa ad- fumpfit ; 163 Solinus , 92. 96, 128 Sopbocles , 116 Spanbemius , - 120 Spiritus vitrioli aquis turbatis -ad- ex : mixtue mixtus illas non reddit claras & limpidas, 40 Sputum hominisjejunian fcorpiones occidat , 2135 Stercus viperinum an fit delicatoe Íragranti , 224. Struthio, ejufque duo inteftina coe- Ca, $7:95,III Succus Limonum aquis tui batis ad- miftus , illas claras & limpidas effi- Cit ; | | o, T 3 Td Abaci oleum mortiferum, 8, 44. C fe4d. ejus diverfz: fpecies qua nullum adferunt damnum 4.5 T'àbaci pulvis incifuras & fimplicia vulnera fanat, 47. Serpentes &la- certas1nterficit , "T'abaci fumus per canaliculos fub ni- vefepultos deductus, T'abaci fumus loco clyfteris aíffume tus E] ibid. Taipe , ejus mirabilia ; 14.6 Javarcaré , 2I Terentius, 5* Zertullianas ,- 1$ Tbeo- cung "beeritus, — 96 [T | Je pbraff. $21.115 ; J bomas (Cc) 97.105 . Topazi ia ventriculum avium de-* f miflz, 1103. "Torpedo pifcis fi tangatur fomnum atque ftuporem inducit manui,$3. an virtus l'orpedinis operetur ex longinquo,54.. cjus anatomia, $$. ki c feqq. Trallanus, 93 Triflsnus., 117,120 "T urbationes aquarum naturalium & deftillatarum, 35- € fe44. V Ainigliar, earum figura, femina & fc ' lia exprefla , 143 Valentini (Bafilii) hgmenta, — 231 Valerius Flaccus , 116 Valeriola , 87 Vaía in quibus demortuarum vipe- | j, rarum carnesmaceratz unt non | | rumpuntur ob nimiumearum ca- | Vy lorem , 170 ly Venenum unianimali quodeft, tale n non eit alteri 164, 165. id exfüu- Yi gen. te gentes olim erant fervi, 185. Vi- perinum quomodo mortem infe- rat, | 210 Veneno infe&torum corpora tractan- tesanfeexponantperiulo, 273 Vermces ín inteftinis viperarum fe- mellaruman nafcantur , 218 Veanati (Phifib.) 130 Verulamius., 24. Vervecum cornua fi interram deci- dant an radices emittere valeant, 128, I29; Veslinzii fententia de numero den- Guminvipera, . :200 Veterum in. verba jurare indecens, 216 Vicuzias, earum lapides, 83 Vincentii Belluacenfis opinio denu- mero dentium invipera, — 2co Vinum in quo füffocata vipera, vel in quod bibendi caufa caput im- meríit neneft venenum, 168 Vipera, 4,7, 114.. devorata àcircu- mordendo non inficit, 45 Vipera non habet in cauda aculeum: P3 aut eI male meus ec (alae eR V d a OA S Pme i aut ies áptam qua pungat,206 non habet humorem , excremen- tüm;aut partem ullam , que bibita autcomefa interficere valeat, 208. aliud venenunrnon habet nifi li- quorem illum qui palatum hume- Gat  & in vagiriis dentes operien- tibus reftagnat, zbid. Viperz amores fabulofi càm Murze nis, 139 Vipe;z cor duplicem habet auricu- lam, r7 t. ejuscaput collo appen- funr an profit angina laboranti- bus; - 193. Viperz quot dentes habeant, 197. & feqq. an venenati, 2025208. cavi funt, ibid. quovis tempore. exci- dunt & renaícuntur , ;zbid. eorum defcriptio, 20 1. an fint veneni re- ceptaculum, — - 201 Viperz'mordendo non femper nibr- tem inferunt, 195. natant in ornni- bus liquoribus, r69. eadem facili- tate qua intrant lagenas, regre- diuntur, 169. in generofiffimis vinis natando fervate funt per ó Q» ] "0 DB —- L—1 E AA - E E e í : p i i Index: Rerum horas, 170. ciütius viva fervan- turinaquaquaminvino, 170 & quamciu, 4444, vivunt in pyxidi- . bus, oo, novem & plures men- fes, 196. 1e lunt pott adeo diutur- num jejunium; i232. idcoque vene- natis a'imentis fuum non debent venenum , zd. an virtute falivse humang manfuefcant, 234. Viperg anatomia , 209, c fég4. non delectantur vino, adeoque urceoli vino pleni non funt decipulseaptae. ad eas capiendas, | 4oid. Viperz qua ovain corpore gerunt an 1n confectione T'heriacz rejiciens de; 21 Viperarum carnes abfque ullo peri- culo comeduntur , 178. an ex- pirént odorem foetidum , 220. an calidz:? 170. an fitiminducantin- extinguibilem:comeftte , 224. an pulchritudinem , 226. an earum. venenum fit in cauda, 206 Ungues aranearum Brafilienfum, | 112 Volatiium oculi vulnerati refti- , tuune - puriry) £5 ^ ae apt c? NEED ! "—— Mna ac Verborum. tuantur beneficio nature , fcmota omhimedicamentorumope, 16 Vojfius (Gerardus Toannes ) 111,123 Vulneraà morhbus viperarum inflt- Ca utiliter exfuguntur, 176. modo quiexfugit non babeat dentescor- riptos aut cariofos, £/:4, velulcera. aut vulnera, ibid, W. W ZAraus , TA9 Wartbonus( Thomas) dué&tuum falivalium inventor, 195 WVlbelmus Britonu s , 2 24 Wrspinus, Tite 131145137 AX Ioene; 775,88,137 Z. 7. cutus, 112. ejuserrorde vene- *  noviperz,167. ejufque curae tione per muficam, 205. per fali- vam humanam, 233. ejus fenten- tiade numero dentium 200 Zo. 96 yYINIS