DISSERTATIO INAUGURATIS SISTENS OBSERVATIONES NONNULLAS ZOOTOMICAS OS CORDIS CERVI, CLAVICULAS FELIS, OS THORACICUM LIMACIS AGRESTIS ET INTESTINA COECA UROGALLI SPECTANTES, ,. QUAM PRAESIDE CAR OLO FRIDERICO DE K I E L M E Y E R MED. DOCT. EJUSQUE PROF. PUBL. ORD, REG. ORD. MERIT. CIV. EQUITE PRO GRADU DOCTORIS AIEDICINAE mense nov. mdcccxiv. PUBLICE PROPONIT JACOBUS CHRISTOPHORUS LUTHI HELVETO - RICHTERSCHWYLANUS. ^^ : , , ' ' T U^B I N G A E . • • < TYPIS SCHRAMMIANIS. ' 1. Observatio de osse cruciformi corde CERVI ELAPHI. Ossa eorumque fubstituta in ferie animalium musculos plerum- que comitantur, illaquefingula, licet compage et textura ibi ad- modum varia, cum his fingulis in animalibus individuis tam constan- ter coexistunt, ut non modo fines et usus hujus coexistentiae jam exiiide hariola-ri, fed et ad nexum quendam caussalem conclu- dere possis, quo genesis organorum utriusque generis teneatur - et cohaereat. Secretio et depositio materiae osseae cum fecre- tione et depositione materiae muscularis ita conjuncta videtur, ut natura et praesentia illius naturam et praesentiam hujus de- terminet. Exceptionem qnidem a coiixistentiae regula facere videntur insecta, fi crustacea removeantur, et in vermium classe ■nudae mollesque fpecies, larvae amphibiorum et pisces juniores. Sed et in his aliae fecretionds et depositiones vices osseae gc- xiint, ut facile ostendi posset} et ossiuru functio, qua musculis mechanice ferviunt, in ejusmodi animalibus numeroV fitu et nexu musculorum ipsorum compensatur. Dandum interim est, - ' ' . ■ ; regulam illam longe constaiitiorem deprehendi in animalibus ru- brisanguibus adultis et ne pisces quidem cartilagineos exceptio- nem ibi fubministrare. Si vero ad fingulos musculos attenditur etiam in hoc animalium agmine exceptiones facile inveniuntur. Nam fi et just^ diaphragmit mammalium musculosum huc haud refertur, quippe quod costis, columnae vertebrali, et fterno tanquam ossibus appertinet tamen quoad ossa cornua musculis privata et quoad musculos cor rubrisanguium et canalis intesti- nalis, praecipue ventriculus avium musculosus, in quotanta fub- ftantiae musculosae massa eoncervata est, musculi cutanei et pannicuH carnosi integumentorum, qui in erinaceo europaeo tantae molis et extensionis funt, exceptiones parant, tanquam musculi ossibus destituti, nisi quoad erinaceum aculeos cutis in dorsali corporis facie, ubi panniculus carnosus praecipue exten- ditur , pro fubstituto osseo accipere velis. Morboso quidem ftatu cor praecipue concrementis osseis, quae ibi nascuntur, favet, at in ftatu naturali neque cor neque ventriculus avium musculosus ossea rudimenta ostendit, licet in ventriculis minus musculosis cancrorum, in ingluvie chitonum et fi tricuspidem ftyli cristallini huc referre velis, in ventriculo pholadum alio- rumque molluscorum osseus apparatus ex ore quasi remotus et in ventriculum dislocatus, haud mediocri cofisilio constructus, adsit, Proclivem vero esse naturam etiam in musculo cordis in ejus Ram naturali ad genesin osseam exemplo cervi elaphi pro- batur. In omnibus nempe bujus fpeciei individuis masculis ad- ultis et ad generandum aptis, quod exa<Ro triennio veLquadri- ennio fit, in fepto ventriculorum, in vicinia ortus aortae ossi- 'culum invenitur, longitudine pollicem et maxima fua latitudine tertiam pollicis partem aequans. Forma fua dentem incisivum refert, inaquo radix elongata, compressa, angustior, conica et corona latior compressa, fuperne in apicem desinens et utrin- que oblique truncata, ut crucis forma quodammodo oriatur, distingui possunt. Faciem habet concavam membranae tendi- / neae connexam versus aortae parietem eJcteriorem et convexio- rem musculo fepti adcretam. Quoad fitum ex longitudine fua in fepto cordis positum est et cum apice radicis fuae apicem cordis fpectat. Forma ossiculi in individuis vix variat et con- flans est, volumen vero et massa cum aetate paulum augetur. In individuis foemineis, fi aetate provectiores funt, idem os'si- culum deprehenditur, fed minoris voluminis et massae, ratione ejus, quod in individuis masculis ejusdem aetatis deprehenditur. In cervo Dama et capreolo haud offenditur hoc ossiculum. Ad in- tendendam fibrarum contractionem praecipue in ore ventriculi fini- ftri versus aortae ortum inservire videtur. An cum veloci cursu et timiditate et celeri palpitantique pulsatione cordis horum ani- malium ossea haec genesis cohaereat, quaeri modo potest. FELI CATO FERO ET MANSUETO. Plures olim Zootomi et Zoologi fysteraatici ex clavicula- rujn praesentia vel absentia differentias certas inter mamma- lium ordines et familias'adstruxeruut. Sic Vicq d’Azyr' mammalia quadrupeda in claviculatas et iion clavieulatas distin- xit, iliisque praeter hominem fimiarum, fciurorum, myoxorum et talparum familiam, his vero, praeter cervinum et bovinura genus, leporinum, caninum, felinum, fuillum, equinum, ele- phantinum, rhinocerotinum et Hippopotami genus aceensuit. Sic etiam Linne in ferarum et praesertim in glirium ordine ge. nera'ex parte ex clavicularum, praesentia vel absentia distinxit. Praeter vero, quod enumeratio generum claviculis instructorum vel destitutorum, ab his auctoribus'facta, manca et incompleta * / fit, et quod quoad ursinum genus discensus obtineat, quippe / cui ili. Haller claviculas adjudicavit, quas vero Roederer in ar- cto terrestri et Pallas in hoc et in maritimo haud invenit, certo ossium illorum praesentia ordinum et familiarum natura- lium in mammalium classe characterem certum distinctivum fup- peditare nequit. Cum enim alias femper gradative fimplificando Table pour fervir a Thistoire anatomique et naturelle des corps vivans. ♦*) Spicilegia zoologica Fasc. XIV. procedat natma in exstruenda organisatioiium fabrica, jam exinde hic ut in aliis casibus transitus adesse, quibus claviculata cum non claviculatis cohaerent, fuspicari licet, idque usque dum lex gene- ralis certo nota et promulgata erit, ex qua natura in producen- da diversa organisatioiium ferie aut fines respiciens et ex finibus ordinans, quaedam progressionis membra intelligibilia omittere voluerit aut mechaniee formans omittere debuit, breviter ergo lex nota erit, ex qua progressio permanentium fpecierum orga- nicarum, quae vel nunc funt, vel fuere, constructa fuerit, vel potius progressio virium, quibus fiebant, procedat. Revera etiam observatores ejusmodi transitus detexerunt. Sic cel, Pal- las, non modo in gulone, lutra vulgari, mele vulgari euro- paeo clavicularum rudimenta detexit et delineavit, led et in mu- ftela lutreola, putorio, erminio, nivali, 2ibellino, marte, Sar- matica, Sibirica, in lynce vulgari europaeo et plurimis praeter ursum feris, et in leporibus auritis, qui foli e glirium ordine^ imperfectas claviculas habent. • •' Memorabiliora vero videntur clavicularum rudimenta, quae in feli cato fero et mansueto , praesertim adultiori offendimus, in junioribus vero hujus fpeciei individuis haud deteximus. Imitantur enim arcuata fua forma et extremitatibus fuis, Jlernali graciliori, humerali tumidiori et latiori, perfecte formam clavicularum perfectarum iii aliis animalibus, quod in rudimen- tis a b. Pallas in aliis animalibus observatis et delineatis vix coii. fpicitur. Longitudine fua pollicem excedunt, rudimentisque in aliis animalibus a b. Pallas inventis etiam praevalent. Utraque ex- tremitate quidem liberae funt, nec hu-merum, nec fternum at- tingentes ut in mox dictis animalibus, fed musculis interjectae et undique adnexae, cum e contra Pallas defendat: rudimenta ab ipso observata cellulosae libere inhaerere. Si de usu ejusmodi clavicularum quaestio oritur, ad ea provocare possumus, quae jam fupra de coexistantia musculo- rum 'et ossium protulimus, cum et hic ejusmodi clavicularum rudimenta magnis musculorum massis, praesertim pectoralium immo et deltoideorum impacta fint, ideoque et hic una secretio alterius causa vel in usum alterius fieri possit. Plane quidem absumus, uti ex introitu ad fecundam hanc observationem jam patet, ut ineptias illas teleologicas, quibus olim quidam sciipto- fes auctorem naturae et naturam Pancta quasi fua fimplicitate or- nare voluerunt, approbemus, immo iiec fubscribimus judicium ill. Blumenbachii *), qui licet re(fle medium ex extremis eligens, Academicum parisiensem delirii accusare videtur, quia oculum tanquam visui destinatum negavit, nam magnum intercedit discri- *) Beytrcige zur Naturgeschichte, /. Th, p, 41 > men inter visui'destinatum esse et visui inservire. Judicium de destinatione plane extra cancellos empyricorum naturae (eruta- torum fitum est, judicium de usu et fervitute partium ipsis re- servatum manet. Sed nec adsentire possumus ili. Pallas, qui .occasione clavicularum lutreolae cum ironia quaerit; qui omnia dn'certos fines a natura instituta esse jactant, cuinam utilitati mi- nutula ista clavicularum quasi germina in feris immo et in lepo- ribus auritis (qui foli ex ordine glirium imperfectas habent) cellulosae libere inhaerentia, neque ligando brachio nec firman- dis musculis fervientia praedestinata dicent? — uti jam innuimus de destinatione et praedestinatione naturae hic fermo esse ne- quit, fed de mutuo usu et officio partium praesentium _ et fi quaestio in casu fubstrato clavicularum felis agitatur, perhibe^ potest, istas non quidem firmandis musculis, fed fibrarum mus- cularium, quae musculum totum componunt, et conciliando fic roburi musculorum inservire, praeterquam quod fecretio ossea musculis, aliorumque organorum functioni proficua esse possit? Annon pars tendinea diaphragmatis, hinc inde longe in carnem producti tendines ossei in musculis avium, prae omnibus autem ossicula libera musculos piscium interjacentia ipsosque firmantia et punctum insertionis et firmioris actionis praebentia, licet cum reliquo fceleto plane non connexa fint, fimili modo inser- viunt ? B Reticemus, dari in' organismo partes, qui evolutionis causa adsunt, et functionem fuam eo absolvunt, quod functiones alia- I rum partium possibiles reddant. Hoc et hic quadrare ex feriori,^ et tamen constanti harum clavicularum apparitione jam patet. Observatio de osse thoracico lixmacis agrestis. Os fic dictum fepiae, quod in fepia officinali, aliisque hu- jus generis fpeciebus infra integumenta fere omnem dorsalem regionem occupat, non modo novam apparitionem in ferie anima- lium ratione agminis vertebratorum fistft, quippe columnae verte- b^li vertebratorum neutiquam comparari potest, fed etiam ratione animalium non vertebratorum, imprimis vermium , ii et testas bi- valvium vel univalvium ceu os fepiae fupra integumenta locatum consideratur. Gradatio, quae alias, quoad fceleton in ferie ani- malium fervatur, violata videtur. Violationem vero hanc etiam hic evanescere, fequens observatio docet :■ In limace agresti L. fi tho- racis vel clypei integumentum resecetur, offenditur ossiculum planum et rotundatum, clypei formam referens, densioris com- pagis quidem et minoris extensionis, quam os fepiae*habet,, quippe ^thoracis partem circumscriptam modo occupat,., dum os fepiae longitudinem totius abdominis fequatur et compleat, fed >quoad formam, fitum quoad anticam partem et usum plane ossi Xepiae imperfecto vel inferioris gradus comparandum. .4. Observatio intestina coeca urogalli spectans. Intestina coeca, quae in homine (fi accurata comparatio icum aliis animalibus fcopo est) processum modo vermiformem, in aliis mammalibus verum intestinum crassum coecum fimplex fistunt, in aliis denique mammalibus plane deficiunt, in avium classe multiplicari, rarius adesse fimplex, faepius occurrere du- plex coecum, numerumque hunc binarium in classe piscium in- que ejus nonnullis fpeciebus, ut in Salmone falare , in classe in- fectorum in fcarabaeis, lepidepteris horumque larvis etc., et inter vermes in aphroditis, Medusis, asteriis enormiter augeri, et in fystema vasorum fensim immutari notura est, ficut et, functio- nes horum intestinorum coecorum fensim variari. At minus nota esse videtur fingularis horum intestinorum conditio in uro- gallo, quem ex victu fabrica aliisque a genere Tetraonis feparare mallemus. Delineavit quidem' jam Gerard, Blasius ex Jacobaeo ♦) Ger, Blasii anatome animalium. Amstelod, ibgi. B z eoeca ulube et ex Casp. Bartholino coeca Pavonis, unde di- ftinctio inter crassa et tenuia horum coecorum patet, iiosque ipsi observavimus eandem inter crassa et tenuia coecorum di- ftinctionem magis apparentem in anate boschate fera. Me- morabiliora vero funt, quae quoad haec coeca in urogallo oiTen- duntur, de quibus Bloch, ^) licet curate laryngis et arteriae asperae conditionem adnotaverit', nil attulit. Intestinorum tractus a pyloro ventriculi musculosi incipiens crassis omnimode adnuriierandus, et ad initium coecorum pro- / tensus aequalem diametrum fervat, et 5 circiter pedes longitu- dine aequat. Coeca duo in fine hujus tractus cum recto exeunt. Rectum aequalis fere crassitiei cum priori tractu ad cloacam re- cta tendens 9 pollices aequat. Coeca vero illa duo fursum ver- fus ventriculum tendunt, et fingulum eorum longitudine aequat a pedes 9 pollices, fic ut fimul fumta longitudo coecorum fit' z=’ 5 pedes 6 poli, ex mens, veteri parisina = longitudini fere totius reliqui tractus intestinalis inde.a ventriculo usque ad cloa- cam. Directio ’ fursum versus ventriculum in reliquis avibus r • quoque obtinet, fed hic ob enormem ingluviem, quae inferiora r **) Beschajtigung. der Berl, Gesellichcift naturf, Frtundc, 4, B, ornitholog* Bhapsod, versus faecum format, et faecum coecum ventriculos multoties fuperaiucm refert, memorabilior videtur, quia] coeca et faccus ille coecus fibi e directione opposita respondentes vice versa quasi fe quaerunt, ad anastomosin quasi, mammariae et epiga- ftricae arteriae ad instar, tendunt et analogiam canalis alimenta- ris fuperions et inferioris declarant. Singulum illorum eoecorum constat ex intestino tenui ^ 7 pollicum longitudinis, fabricae fubiilioris, uti alias tenuia et dia- metri 4 lin. et ex intestino crasso diametri in medio '9 linea- rum, majoris, quam in tractu intestinali a ventricudo inde ob- fervatur. Pars crassa horum eoecorum non modo longitudine fua et amplitudine, fed etiam fabrica fua insignitur, quippe in facie interiori feptem feriebus longitudinalibus, glandulosis elevatis fecernentibus instructa est, quae, fi exsiccantur ligamenta quasi albida in facie exteriori referant. Concoctio et extractio alimentorum in his coecis potissimum fieri non modo ex apparatus magnitudine ex mesenteriorum coe- cis ad pertinentium apparatu, fed et ex victus natura, qui non modo in baccis juniperi et vaccinii myrtilli, fed hyeme praeser- tim et vere ex aceribus pini fylvestris consistit, qui in ingluvie deprehenduntur, et in ventriculo non plene extracta et praepa- ratainveniumiir, credibile fit. Conjungit itaque hic apparatus in urogallo coeca avium cum istis piscium, in quibus'organo. ' rutn recretoriorum vices, ut ex numero, ftructura et connexio, ne apparet, multo magis gerunt. ^ t I ‘■-7 ^ •/ J / t J PRAENOBILISSIMO AC DOCTISSIMO' DOMINO CANDIDATO PRAESES. Licet angustius temporis fpatium Tibi ad absolvenda Jliidia, ht' hac academia concessum et praescriptum fuerit, ita tamen hoc fpa^ tinni emensus'es et 'tali diligentia insignivisti, ut in examinibus ex- pectationibus ordinis medici vere fatisfeceris. Fuisti insuper, dum inter nos commoratus es, ea vitae morumque 'integritate conspicuus, quae non folum fuum ad obtinendum illum fcopum conferre, fed et Te omnibus bonis aestumatum reddere potuit. Congratulor ita- que Tibi Tuitque de digne absoluto Jltidiorum curriculo. Vale mihique amicum animum ferva.