TENTAMEN CHYMICO-MEDICTJM, D E AERE FIXO, SIVE ACIDO AEREO. Q.U O D, ANNUENTE SUMMO NUMINE, Ex Auctoritate Reverendi admodum Viri, D. GULIELMI ROBERTSON, S.S. T.P. ACADEMI! ED1NBURGEN! Praefefti; NEC NON AmpiiUimi SENATUS ACADEMICI contentu. Et nobiliflimae FACULTATIS M E D I C ! decreto, Pro G R A D U D O C T O R I S, SUMMISQUE IN MEDICINA HONORIBUS AC PRIVILEGIIS RITE ET LEGITIME CONSEQUENDIS; Eruditorum examini fubjicit TEIO MAS ADDIS E M M E T, HIBERNUS? " A. B. Trin. Coi!. Dub. Societ. Reg. Med. Edin. Soc. Chir. Phyfic. NECNON Nat. Stud. Sodalis. Audite o mentibus aequis : Neve kacc noltris fpedtentur ab annis Quae ferimus. VlRGIL. Ad diem 13. Septembris, liora locoque folitis. EDINBURGI: Apud BALFOUR et SMELLIE, Academiae Typographos. M,DCC,LXXX1V. t Nobiliffimo et Integerrimo viro, Georgio Grenville Nugent Temple, COMITI DE TEMPLE, &c. &c. &c. Propter magna in fe, fuofque, Maxima in patriam Collocata beneficia. Dum ibi per arva regnata. Aurea rurfus condidit fecula *, Dum populum, eheu ! egentem ! mancipatum ! miferum ! Gubernans, Eum, quantum potuit, Divitem, liberum, beatum, Reddidit; Quapropter Gens fortis, olim dominatu alieno opprefia, Nunc, illius ope et aufpicio, Propriis folummodo legibus obnoxia, Dominis ipfis prioribus, libertatem palam praedicantibus, Illum fafces deponentem, Non fine omnium lachrymis et votis. Ex fuo amplexu invite dimifit : Hoc, qualecunque fit, opellum, In fummae obfervantiae, Gratiffimique animi, Pignus, Sacrare voluit Hibernorum, amicitiae femper memorum, Maxime devinctus THOMAS ADDIS EM MET. '^Cdr^ INAUGURALE, D E AERE FIXO, SIVE ACIDO AEREO. , I fixo caligine jamdudum merfo, phi fophi* *oeleberrimi Black, Cavendifh, M‘Bride, Prieftley., aliique lucem nuper affude- runt, et, quantum ad naturae opera fere innu- mera perficienda, conferat, luculenter monftra- runt. Quot commoda, cum medicinae, tum re- liquae fcientiae, inde deduxerint, nemo ignorat j ita ut me, lauream Apollinarem ambeuntem, legibus Academiae obtemperaturum, hoc de aere diflerere animus ferat. Imperitum juve- nem, propriis viribus parum confifum, alienas fententias proferre, faepe decet, imo oportet; fi V A vero vero, amor veri me unquam veffigia horum in-* fignium philofophorum, quos duces plerumque fequor, deferere cogfat, hoc nec temeritati juveni- li, nec ambitioni pravae, tributum iri, fpero. Aer fixus, vel (ut Bergman loquitur) acidum aereum, per diverlas terrae regiones, in altis antris diu fuit obfervatum. Imam partem prae- cipue occupat; nam homo, capite eretto, tuto de- fcendere poteft, poftquam animal pronum, cujus caput genu hominis fimul defcendentis tantum attingit, animam efflavit. Fere omnia quae tel- luris fuperficies gerit, inter fermentandum aut putrefcendum, idem emittunt; cujus quoque copia in aere communi, poft plerofque proceffus phlogijlicos, detegi poteft. Ejus tamen, quo phi- lofophi utuntur, fales alkalini mites, vel terrae calcariae, acido, plerumque vitriolico folutae, copiam maximam fuppeditant. Apparatus eft fat fimplex. Duo vafa ita inter fe conjungun- tur, ut aer externus (fi opus fit) parti internae intercludatur, eorumque alterum, mifturae effer- vefcentis capax, aera evolutum in alterum im- mittit. Hic aer fponte genitus, etfi parum cognitus, attentionem, praecipue eorum qui metalla effo- diebant, fibi fubinde vindicavit, utpote qui ii-s lethurn lethum nonnunquam, incommodum femper, at- tulit. Aciem philofophoruin in fc demum con- vertit, et fons foecundus, unde rivi, mentem de- lectando vitamque excolendo idonei defluxerint, evafit. Quae eum maxime diftinguunt, haec funt: Pellucet, vimque refiliendi perpetuam pof- fidet ; aquae aliifque liquidis facile mifcetur ; aera communem pondere fuperat ; animalia* plantas, flammamque extinguit; calci vivae, fali- bus caudicis alkalinis, ac magnefiae albae, fe avidiffime adjungit; acida quodammodo refert; et denique vim antifepticam exhibet. De his fingulis pauca funt differenda. 17725, Quin pelluceat ac refilire queat, vix du- bitari poteft; inde enim aer fuit nominatus, et inde folum aeri communi efl fimilis. Aer fixus, variis corporibus adjunctus, refiliendo ineptus certe invenitur; fed idem de aere quam maxi- me puro, dephlogijiicato, nempe, verum eft. At et hic et ille, a vinculis corporum, quibus adjun- gebantur, foluti, vim refiliendi cito recuperant. 2^5, Aer fixus, aquae fponte adjunctus, non modo in fontibus medicatis, fubi falubres ple- rumque edit effectus); fed etiam in plurimis puteis, quibus mortales quotidie utuntur, inve- nitur. Aqua enim hujufmodi diu retenta faepe- ve. ve recocta, vaforum latera calce tegit, quia, fci- licet, acidum aereum, aeri vel calori objedum, diftiputur, et calx, ejus ope antehac foluta, prae- cipitatur. CKioniam fontes medicales aegris proluere, Prieftley celeberrimus methodum ex- cogitavit, aquam acido eodem explendi, et ap- paratus idonei huic perficiendo, a Dodoribus Nooth * * * § et Withering f evulgati funt. Aqua cum acido aereo arte conjuncta, ejus magnam copiam accipere potefl; at plus minufve, pro aeris externi pondere vel temperie. In fla- tu ejus folito, aqua quantitatem fibi parem exi- git J, in aere graviore plus, et in leviore minus, admittit. Aere fixo faturata aqua, in antliae pneu- maticae exhaufto receptaculo, ebullit §, (fed his in exemplis, aquae natura laturatae minus ebulli- unt JJ ), aeraque amittit; calore quoque liberatur, ut et frigore, fi ad gelandum exfurgat. Hoc qui- dem, horae momento, aera fixum expellit; at a- quae arte paratae per femihoram, et eae natura fubminiftratae * Philofoph. Tranfaft. vul. lxv. A. D. 1775- -j- Prieftley on Air, &c. vol. v. page 389. Appernl. J Idem, vol. 1. page 29. § Idem, vol. 1. page 34. 1] Cavallo on Air, page 624. Note. D fubminiftratae per duas horas, antequam ejus omnino orbentur, ebulliunt *. Aqua aereo acido faturata, res plurimas, uti ferrum, terram calcariam, zincum, magnefium nigrum, alkalina, magnefiam albam, campho- ram |, &c. diffolvere poteft, quae fingula foluta, aquae qualitates magnopere mutant. Ejus pon- dus augetur (gradu caloris circiter 710 Faren- heit.) ratione aquae diftillatae 1,000,332 ad 1,000,000 J, (temperie circiter 35°-i Farenheit.) ratione 1,0015 i5ooo ||. Fluida alia item cum acido aereo conjungi poffunt, ut cerevifiae vinaque omnigena, quibus vapidis, hoc adjec- tum, aliquantum faporis generofi faepe reddit. Aer fixus aeribus reliquis denfior; eorum pon- dus ergo fuperat; fed quanto ille aera commu- nem pondere fuperet, non fuit adhuc ad amuf- fim llatutum. In varias opiniones hac de re ive- runt philofophi; non tamen adeo diverfas, uti fingulas confiderare oporteret. Sufficiat igitur aflererc, * Cavallo on Air, page 625. f Falconer on Fixable Air, page 19.; and Prieftley,&c. vol. iii. page 375. Append. t Lavoifier’s Eflays, Phyfical and Chemical, tranflated by Henry, page 247. |j Bergman de Acido Aereo, feft. iv. page 9. afferere, aera fixum, communem ita fuperare, uti 18, 12, vel i-j-j i *. 3//0, Indoles aeris fixi, non tantum animali- um et plantarum vitae lethalis, fed quoque com- burendo inhabilis, eft notatu digniffima; et for- fan ejus imperium faevum in regnis utrifque ex ufu erit, diftinguere inter eum, et aera quam maxime phlogifticatum. Aera fixum ex aere communi et phlogifto componi, (quod pofthac plenius examinabitur), plerifque philofophis placet; hineque colligunt, eum effe refpirando ineptum, quia, more aeris phlogifhicati, phlogifton ex fanguine per pulmo- nes tranfeunte emittendum, evehere nequit. Si res ita fe habuerit, qui aeri fixo objicitur, is afthmate corripi debet; quod tamen adeo non fit, ut mortalis in placidam quietem, fomno quam morti fimiliorem, incidat. Oportet quoque, ut aer fixus eodem modo ac fub aqua fubmerfio, lethum inferat, quod nunc eft examinandum. Bergman f illuftrifT. ita loquitur de animali- bus acido aereo interemptis: ‘ Poft mortem pul- 4 mones parum collapfae reperiuntur, in aqua ‘ non # Bergman de Acido Aereo, fedt. xxiv. page 61. f Idem, feft. xxvi. page 65. 4 non fubfident, uti in vacuo pereuntium, fed na- 4 tant, et faepe plura monftrant loca inflammata. 4 Truncus arteriae pulmonalis, cordis ventriculus 4 dexter cum fua auricula, vena cava jugularis, et 4 vafa cerebri fanguine turgent, eumque in ventri- 4 culo dextro, polypi inftar,non femel vidi concre- 4 tum. Venae pulmonales, aorta, ventriculus cor- 4 dis finifter, cum fua auricula, plerumque con- 4 flaccefcunt. Fibrarum mufcularium in toto corpore 4 deleta reperitur irritabilitas. Jpfum cor, ex ani?nali 4 adhuc calente extradium, nec halitu, nec fcalpello, 4 nec acido vitrioli conccntratiflfimo, ad motum excita- 4 re potui.’ Hic plurima fuffocationis extant fig- na; fed haec non eft mortis caula unica. Muf- culorum omnium irritabilitas delebatur, quod in fubmerfis non evenit; ii enim, pofl femiho- ram, vel (fi hifloriis nuperis credere liceat), poft fpatium majus, in vitam fuere revocati; at animal, poft tertiam quartamve in aere fixo refpiratio- nem, perit. Nec abfumitur irritabilitas acris phlogifticati refpiratione, ut memet experimento certum feci. Aera vel phlogifticatum fuftocatione omnino interire, confiteor me dubitare, ex eo, quod car- bo lignarius urens vix ullum, nifi aera phlogifti- catum, emittit, ut mihi illuftriff. Black experi- mento 3 DE AERE FIXO, mento concinno demonfiravit; et complurimi cafus evulgati funt, in quibus ejus vapores, in conclavibus occlulis, apoplexiam et afphyxiam, non afthma, induxerunt. In aere quidem gra- datim phlogifiicato, animalia obitura aegre an- helant, quae anhelatio aeris impuri primus eft effedtus ac indicium. Quod quoque opinioni fupra memoratae, de aeris fixi compofitione, mihi adverfari videtur, hoc eft, nempe, animal in illo citius quam in ae- re phlogifiicato interire. Quin aer flamma cor- ruptus plus phlogifli, quam acidum aereum, con- tineat, nemo negabit; fi igitur hoc animalia, mo- do antea memorato, necat, qui fit ut aer magis phlogifticatus lethum non celerius inferat ? Prae- cipue, quoniam abunde confiat, aera fixum non efle phlogifti fatu ratum; fcintilla enim ele&rica, et alia, plus ei addere pofliint. Affirmare igitur haud cunctabor, aera fixum non modo pulmo- nes, fed totum genus nervofum, afficere. Acidi aerei vis, erga plantarum quoque vitam, efi omnino diffimilis, vel potius adverfa, vi aeris phlogifticati. Dr Prieftley * hac de re experi- menta inftituit; indeque collegit, aera fixum efle vegetationi vegetationi omnino exitialem j fed, Dr Perci- val *, plantas varias ejus rivo continuo objecit f, et prae plantis fimilibus in aere communi vigen- tibus eas aliquanto pofl vegetiores invenit. Prae- terea, planta quae aeri fixo fuerat objecta, in aere communi flaccefcit; unde colligit, acidum aereum plantis prodefle, imo iis pabulum prae- bere. Hunc eventum Prieilley admirans, rem accuratius explorare decrevit; ideoque experi- menta denuo iteravit, et errores Doftoris Perci- val plane detexit J. In ejus enim experimentis multum aeris communis fixo mifcebatur, et plantae prioribus obje&ae minus erant vegeta- tioni opportunae. Ex tentaminibus fumma cura inflitutis, Prieftley perfpexit, plantas in aere ex toto fixo, vel cujus pars quarta hujufmodi erat* mox macrefcere, eique verifimile videbatur, ae- ra cum odtava parte fixi efle vegetabilibus noci- vum, forfan lethalem. Plantas dein in aqua aere fixo faturata collo- cavit, ubi menthae ramulus bene viguit. Men- thae § furculos fimiles cum radicibus in aqua B eadem, * Medical and Experimental Eflays, vol. iii. page 189. f Apparatus a Dottore Nooth explicatui-. - f Vol. iii. page 306. eadem, et in aqua communi, pofuit, iique in illa per duos trefve dies melius quam in hac vige- bant; at diem circiter decimum, languidiores vifi, ante diem vigefimum flaccefcebant. Eorum philofophorum experimentis perpenfis, (nulla enim ipfe inftitui) affentior Dodtori Prieft- ley, qui affirmat *, aera fixum plantas ftimulare, ita ut purus vim harum vitalem abolere poffit; eundemque aquae admiflum, vel ibi large folli- tum, aeque ac portionem exiguam falis marini, vel acidi nitrofi, plantas infirmas atque caducas efficere. Omnes agnofcunt, aeraphlogifticatum plantas modo longe diverfo afficere; nam phlogifton adeo eft iis falubre, uti quo magis abundet, eo me- lius vigent. Eas flimulat, quoniam incremento favet, et pabulum praebet; fed iftius vis tam acris et exitialis, quam aer fixus poffidet, eft om- nino expers. Difcrimen inter effedtus aerum fixi ac phlogifficati, quod ad animalia et plantas nunc plane confirmatur ; quapropter, fi naturam eaufarum ab effectibus colligere liceat, aeres fixum ac phlogiflicatum cffe inter fe, quodad compofitionem, diverfos, colligere licebit. De hoc tamen poltea fufius differetur. 4 It, 4tOj Acidum aereum calci vivae, alkalinis caudicis, et magnefiae albae, avidiflime femet ad- jungit ; fed hoc bene cognitum longae orationis parum indigebit. Experimenta noltri profedoris chymiae celeberrimi hanc rem luculenter illuf- trarunt, chymicofque doclifiimos multa docue- runt. Quoniam experimenta Doctoris Black omnibus cognita funt, haud me deceret ea fpe- ciatim recenfere; fatis fit memorare, illum, ten- taminum ferie, non minus fimplicium quam concinnorum, abunde confirmare, alkalina pura integraque caudica ede; fed magnam amiciti- am cum aere fixo odentare, cum ilioque con- jungendo mitia evadere: In hoc datu fefe acidis confociantia aera fixum foras dare, et terram calcariam aqua non folvi pode, qukvalidiore af- finitate aeri fixo potitur *, alkalina mitia ergo femi-neutra ede videntur : Ex hoc, inter caetera, aeris fixi acida indoles colligi poted*, quod plu- rimis aliis argumentis, nunc breviter recenfen- dis, nititur. 5*0, Aqua aeris fixi impleta faporem acidu- lum habere conceditur. Aliquas vegetabiles in- fufiones caeruleas, ficut litmi, cyani f, et helio- tropii * Experiments on magnefia alba, quicb lime, &c. t -Pneftley, Scc. vol. 2. page 342. Append. tropii * rufat; nec huic opponendum efl, plu- rimas infufiones caeruleas ejus imperium afper- nare. Tale argumentum nihil probat nifi acoris imbecillitatem ; nam, fi valeret, contra acidum yitriolicum, quod tincturas indigoneas non ru- fare pollet, idem eft objiciendum. Cryftalli, quas cum alkalinis variis formare poteft, ejus acidam indolem plenius probant. IIoc primitus a Doc- tore Black, de alkali volatili, compertum fuit (in apparatu concinno a Do&ore Macbride f evul- gato), et poftea a multis aliis. Bergman vim magnam aeris fixi, alkalinis folutionibus con- junxit, et fic crvftallos ex alkali vegetabili J, mi- nerali ||, et volatili §, formavit, quarum fpecies et modos parandi accurate defcrip^t. Prie^- ley :: quoque, poftquam aera fixum, aeri alkali- no confociavit, cryfliallos oblongas et exiles in- venit, quae fefe mutuo decuffcre, et ficut opus reticulatum vafis latera veftiere. Aer fixas pa- riter * Bergman de Acido Aereo, fect. vi. page n. -)• Macbride on the Nature and Properties of Fixed Air* page 52. £ Bergman de Acido Aereo, feft. vii. page 13. j| Idem, feft. viii. page 18. $ Idem, fe&. ix. page 21. Vol. 1. page 171. riter ac caetera acida, cum fatis aquae conjunc- tus fit, terram calcariam vel alkalina folvere po- teft, ita ut horum confociatione, gradu quodam, non tantum alkali fuam amittit acrimoniam urentem; fed aer etiam fuum perdit acorem, (ut femper evenit in conjun&ione acidi cujufvis cum ullo fale alkalino), et cum majore gradu junguntur, fales alkalini folvuntur. Acida indoles hujus aeris eft manifefte fui generis, nec e miftura alieni cujufpiam acidi pendet; nam dotes funt eaedem e quacunque materia, vel ope cujufcunque acidi, comparatur, uti a celeb. Bevvley * clare demonftratum eft. 6to, Hujufce fluidi vires antifepticae nunc optime confirmantur. 111. Pringle primus inve- nit, carnem fluido fermentante fubmerfam pu- tredinis expertem aliquandiu fervatam, quod aeri inter fermentandum orto illuft. Macbride tribuit, atque oftendit eundem aera putredinem jam inceptam abigere pofle. Eventus tentami- num hujufmodi non femper faufti fuere, quod tamen potius incuriae quam aeris defectui tribui debet. Si enim carunculae non fatis diu aeri objiciantur, vel fi rotundae, et crafiae, parvas fu- perficies * Prieftley, vol. 2. Append. Numb. I. & Vi. perficies aeri offerant, nulla vis antifeptica ex* pe&anda eft. ' Lac, aere fixo impletum, diu fine odore foedo fervatum fuit * ; materiae vegetabiles (uti uvae, fraga, et cerafa), putredinis expertes, tutatae fu- ere aeris fixi fuppeditatione continua f. Prae- terea, hujufce remedii poteftas, in morbis putri- dis, adeo valet ejus vim antifepticam probare, ut quicunque libros, jamjam citatos, cum plurimis filiis evolvet, haud diutius de ea fit dubitaturus. DE * Prieftley, vol. 3. page 373. Append. *5 DE ACIDI AEREI NATURA. Dr Prieflley * olim affirmavit, acidum ae* reum effe fa&itium, compofitum, nempe, ex quadam terra, et flatu quodam acidorum vitrio- lici ac nitrofi iis communi; quia haec, fubftan- tiis nil aeris continere creditis, affufa, id edere fuere obfervata. Hoc tamen nil probat; multa enim corpora hunc aera nobis ignotum contine- re poliunt, quem quoque omne acidum aeque ac vitriolicum aut nitrofum evolvit, et qui fine horum ope faepe obtinetur. Aliis jamdudum placuit, aereum acidum effe ex aere communi et phlogifto compofitum.. In- ter hujus do&rinae multum provedlae fautores Ivirwan maxime eminet, cujus tentamen f, in Regiae Societatis a£lis evulgatum, ejus folertiae ac eruditioni chymicae femper erit honori; mer- cedem laborum jamjam accepit, quoniam phi- lofophi * Vol. 4. page 388. f Entitled, O11 the Specific Gravity of Saline Sub- flances. lofophi eruditiffimi Henry, Cavallo, imo Prieft- ley * ipfe, etfi, poft longam repugnantiam, in fuam fententiain iverunt. Vereor equidem me imparem congreflum Achilli, temeritatis poe- nas efle daturum; fed cum argumenta ejus mihi parum perfuaferunt, cur aliter credam explicare oportet. Ut hoc accuratius efficiatur, ejus opi- nionem breviter proferre operae erit pretium. In hanc fententiam loquitur f. I. In omnibus fere proceffibus, quibus phlo- gifton evolvitur, aer fixus fenfibus patet ; et quamvis nonnunquam e materia decompofita, (uti metallorum calcibus vel carbone), dimanat; idem tamen quoque ex aere refpirabili faepiffi- me oritur, ubi nemo eum in materia decompoA fita adeffe, fufpicabatur. Exempli gratia, II. Si plumbum et hydrargyrum una conci- tata fint in phiala partiin aere communi impleta; aer diminutus, quartam pariem totius amittet; re- ' fiduumque omnino phlogilticatum invenietur. Diminutio illa manifeftior efficietur, fi aer ufita- tus dephlogifiicatus fit. Diminutionem, aeris fixi * Philofophical Tranfaft. vol. Ixxii. part i. page 23C. at the end of Mr Kirwan’s arguments. ■)• Idem, pag. 213. et fequent. \ fixi abforptioni tribuit; et rogat, quomodo plus aeris fixi ex aere dephlogifticato, quam commu- ni, niti ex aere dephlogifticato et phlogifto, ipfe componeretur ? Nam nec plumbum, nec hydrar- gyrum aera fixum includere exiftimantur. Ex experimento dudum dicio, colligit, acidum ae- reum non in aere communi jam praeparatum ex- iftere, quoniam non putandum eft, in acre refpira- bili,aera fixum, quartum totius efficere; nam, fi ita fuerit, una pars fixi et tres partes aeris de- phlogifticati, aequilibres penderent acris com- munis partibus quatuor, quod nequaquam ac- cidit ; fed omnino negat tantum acidi aerei ac quartum totius unquam ratum fuifie in aere communi inelfe; nedum in dephlogifticato quan- tum ejus diminutioni refpondit. III. Alibi affirmat, ex aeris dephlogifticati par- tibus centum, nonaginta feptem in acidum ae- reum proceflibus phlogifticis converti pofle; et rogat anne exiftimandum eft, acris fixi partes nonaginta feptem adjungi poffe alius cujufpiarii materiae partibus tribus, fine facultate aquam calcis turbandi ? IV. Ut probaret hoc non evenire, ait, con- junctis partibus aeris dephlogifticati viginti, fixi- que una, et miftura lupra aquam calcis concita- C / ta, ta, aquam turbatam effe; aeris phlogifticati quoque partes viginti, cum una fixi conjunxit, et fimili cum eventu ; fed acris communis par- tes viginti et una, nullam in aqua calcis effece- re fubfidentiam : Exinde infert, aera commu- nem non componi ex acre fixo et dephlogifti- cato, vel phlogifticato; et acidum aereum, quod aquam calcis in vafis apertis turbat, per aera communem fortuito diffundi. V. Inquit quoque fe, continuata ferie, appo- fuiffe fex modos aeris nitrofi, duobus dephio- gifticati, et poff unamquamque adjunctionem, mixturam in aquam calcis recentem tranftulit, et fingulo experimento, calcem praecipitari ob- fervavit, donec aer dephlogifticatus in partem decimam imminutus fuit; ergo arguit, ex parti- bus decem, novem in aera fixum mutatas fuiffe. VI. Nunc ordine pergit fuam evolvere theo- riam, fcilicet, aera communem componi ex aere dephlogifticato et phlogifticato ; acidum aereum componi ex aere dephlogifticato materie phlo- giftica faturato, et aliquanti ignis latentis orbato ; aera phlogifticatum formari ex aere fixo, phlo- gifto fuperfaturato, (ut ille loquitur) ; et in pro- ceflibus phlogifticis, phlogifton attrahere aeris communis partem dephlogiflicatam, illi fefe ad- jungere. jungere, ex illa aliquid ignis extrudere, et fic aera fixum provenire. Aliquantulum tamen hujufce aeris puri plerumque a&ionem phlogifti effugit, eum fervante quantitate aeris phlogifti- cati femper in aere communi detegenda, eodem, modo ac aurum tutatur argentum, et argentum aurum viciflim ex aftione folventium proprio- rum. VII. Haeccine confirmat, commonendo procef- fus phlogiflicos in aere fixo perattos (ficut fcintil- la6 eleftricae tranfmiflio), illum aqua infolubilem reddere; unde credit, eum in aera phlogiftica- tum mutari, quam opinionem flabilit notando, hunc aera in refpirabilem converti pofle, fi cum aqua commoveatur, cujus fuperficies aeri com- muni objicitur. VIII. Inquit quoque, fi acidum aereum cum aqua mifceatur, ex illa expellatur, iterum mifce- atur, et fic iterum iterumque perducatur experi- mentum, feparatum iri refiduum, in quo etiam- fi lucerna haud flagrabit, tamen mus fpirare po- teft; putat igitur, aera fixum in aera commu- nem reftitui pofle. IX. Poftremo, acidum aereum phlogiffon. continere, vult probare ex ejus effectu adverfus calcem femi-metallicam, magnefium, nempe, ni- grum. grum. Hoc illuft. Scheele, invenit in acidis phlogifficatis folis perfe&e folvi, et ex iis disjun- gi in forma calcis albae, alkalinorum ope; fed folubile quoque efl in aqua acido aereo impleta, et ex eo disjungi poteff eodem modo ac ex aci- dis. Illius argumentis nunc quam viriliter propo- fitis, forfan pertinacitatis arguetur, quicunque iis adverfari fefe accingat. Ea vero dubia mea non explicare fatendum eff. Offendunt quidem, quaeflionem denfis tenebris et multis ambagibus involvi; attamen adducor fententiae afTentire, aeres fixum et communem efie quod ad natu- % ram omnino diverfos, quoniam argumenta jam- jam memorata, nullo modo dubia tollere fufli- ciunt. Nunc ea figillatim verfemus, cum cura eorum momento relpondenti. I. Kirwan inquit, in omnibus proceffibus / quibus phlogiffon evolvitur, aera fixum fenfilem reddi. Quoniam haecce res ab omnibus conce- ditur, et aeque omnibus theoriis convenit, nul- lam confirmat; nunc igitur, tantummodo an- notandum eit, ex hac regula duas vel tres aber- rationes effe, de quibus poflhac plenius dicen- dum. II. II. Deinde e Do&ore Prieftley * citat, quod fi plumbum et hydrargyrum una concitata fmt, in phiala partim aere communi impleta, aer di- minutus quartum totius amittet ; refiduumque omnino phlogifticatum invenietur, et diininutio manifeftior efficietur, fi aer ufitatus, dephlogifti- catus fit. Re ipfa conceffa, quid inde colligat, perpendamus. E plumbi calcinatione, aeris fixi feparationem colligit, cui diminutionem, quae notabatur, re- fpondiffe affirmat. Quod e calcinatione colligit, id verum eft ; fed minime fequitur, aera fixum, qui calcem intrat, ex aere dephlogiflicato et phlogifticato oriri. Ad hoc probandum, necef- farium foret, aeris dephlogifticati, quo ufus fuit, finceritatem cognoviffe; nam ex hoc multum pendet; et Prieftley f affirmat, cum aer dephlo- gifticatus primo comparatur quomodocunque, aeris fixi portionem haud exiguam cum eo femper mifceri. Concedatur igitur, tantum ae- rei acidi ex aere dephlogifticato efle feparatum, quantum plumbo calcinando fufficit, (plus for- fan adfuit, fed ejus praefentia probari nequit), * Vol. 4. page 149. f Vol. 2. page 2 17. quid inde ? Nonne plumbum aeque perfefle * in aere communi, ac in dephlogifticato, calcina- tur ? Nil hic igitur ex calcinatione, neque ex aeris majore in hoc quam in illo diminutione, colligere licet. Illius perpetuo mos eft, inferre, aeris refpira- bilis diminutionem femper effici aeris fixi ortu et abforptione, iifque rationem tenere ) et idem pro certo accipit illuft. Lavoifier; fed validiffima funt experimenta contra hanc opinionem. Celeb. Prieftley f, poftquam periculis proba- verat, affirmat, in aere refpiratione diminuto prope ad quartum totius, aera fixum detegen- dum, partem fexagefimam quintam, vel ad fum- mum, (ut ipfe gratuito concedit), trigefimam tertiam, non fuperare. Alias j, in aera commu- nem hydrargyro retentum, aeris nitrofi folita ratione immifla, invenit diminutiomm perfeftam cjfe, fine ullo aquae acceffu; et aquam calcis pof- tea * Prieftley equidem inquit, procefium citius perfe&um efle in aere dephlogifticato, quam in communi; fed hoc plane efficitur, ex eo quod aer dephlogifticatus pro metal- lorum phlogifto validiore affinitate, quam aer communis gaudet; cum eo igitur quafi ftatim conjungitur, et ergo citius feparatur aer fixus. f Vol. 5. page 119. + Idem, page 123. tea iis admiflfam, non fuijje turbatam. Conjunxit * etiam, fupra aquam calcis, aeres inflammabilem et communem, et eos fcintilla ele&rica inflam- mavit, imminutio apparuit; fed aqua calcis non turbata fuit. Alterum experimentum -j- quoque ejufdem generis inftituit, eodem cum eventu. Aeris certam quantitatem, cujus pars tertia fuit inflammabilis, reliqua communis, cominifcuit. Portionem hujus in boinbardam minorem, aere inflammabili difplodendam J inferuit. Appara- tus portionem, pro glande plumbea defignatam, aqua implevit, et ad ejus os veficam (aere ex ea prius expreflo) ligavit; mifturam aeris, ut mos eft, ope ele&ricitatis inflammavit. Explcfionis vi aer et aqua, in bombarda contenti, ftatim in veficam impulfi fuere; poftea vero, aeris externi preflura repulfit in bombardam, non tantum aera explofum, qui multum imminutus fuit, fed a- quam, et etiam partem veficae. Vefica retra&a, et mifturae aerum inflammabilis et communis, altero modo, in apparatum ut antea immiflo, experimentum iteravit. Tentamina fic perduxit, (aqua * Vol. 5. page 124. & 125. f Idem, page 125. & 126. t Apparatus hicce a Nairne Londinenfi efficitur. An- glice vocatur, Nairne’s inflammabis air piflol (aqua eadem per omnes proceffus fervata), do- nec aer communis perditus aquam magnitudine multum fuperavit; tunc hanc aquam phialae im- pofuit, et vi ignis aera ex illa eduxit; fed ibi non magis quam in qualibet aqua ejufdem ge- neris abundabat, viz. pluviofa, aera expellendi caufa ebullita. Bergman * quoque aliud tradit diminutionis exemplum, fine ullo aeris fixi confpeftu. 4 Lin- 4 teas plagulas, alkali vegetabili cauftico maden- 6 tes, vapori ex fulphure accenio furgenti fuffi- 4 cienter expofuit; hafce dein cucurbitis indidit 4 diverfis, ad fundum depreffit, orificia vefica 4 bubula humida adligata optime claufit, et per 4 fedecim ny&hemeras, in loco temperiei circiter 4 + 18 gradum f fervavit. Hoc tempore elapfo, 4 unius cucurbitae inverfae orificium aperuit intra 4 tincturam heliotropii, quae mox irruebat, pa- 4 rum ultra y cavitatis implens. Hinc igitur con- 4 flat, phlogifton fenfirn deferuifie acidum vitrioli, 4 aeremque inclufum mutafle; interim tamen nul- 4 lam tincturae rufefeentiam potuit detegere. A- 4 lius cucurbitae orificium intra aquam calcis ape- ‘ ruit, * De Acido Aereo, feci. xxii. pag. 56. •}• Circiter 64°^- Farenheit, ’ . < ruit, quae fimiliter intravit, at nulla praebens ‘ congrumationis veltigia.’ Si aeris reipirabilis diminutio efficiatur, aeris fixi productione, quoniam, commixtis aeribus nitrolo et refpirabili, ratione puritatis aeris re- ipirabilis diminuti funt ; maxima aeris fixi pro- ductio debet ex conjunftion» aerum nitrofi et dephldgifticati oriri. Sed Prieflley * plane af- firmat, mifturam aerum nitrofi et dephlogiftka- ti aquam calcis leviter turbare. Ex his omnibus concludere licet, aeris refpi- rabilis diminutionem non refpondere aeris fixi re- parationi. Kirwan nefcire quantum aeris fixi dif- jundtum fuiffe ex aere dephlogifticato, vel com- muni, plus quam fufficit, plumbum hydrargyro agitatum calcinando ; et ergo omnia ejus argu- menta, monftrantia tantum aeris fixi jam prae- parati in iis ineffe non poffe, etiamfi vera effient, nobis nil obffiare. Si ejus ratiocinatio de hoc experimento Doc- toris Prieftley, et ejus theoria verae fuerint, quidnam fequeretur periculum in aere fixo ten- tando ? Quoniam calces metallorum, quam calx viva, aeri fixo funt affiniores f, eae portionem D huju$ * Vol. 2. page 257. t Pbilofophical Tranta&. vo.l, lxxn. part 1. page 21S hujus abforbere debent; et quoniam aer phlc- gifticatus (fecundum illius theoriam) nihil nifi aer fixus phlogifto fuperoneratus eft, metalla' refiduum convertere in aera phlogifticatum de- bent. An ita accidit ? Prieltley * narrat, cum, vice aeris communis, ea agitaverit in aere fixo, pulverem a